موانع همکاری دولتها در مسائل زیست محیطی از منظر اقتصاد سیاسی نوگرامشی گرایی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبایی

2 استاد روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

در دهه‌های اخیر، همکاری­های بین­المللی گسترده­ای در قالب کنوانسیون­ها و موافقت‌نامه‌های بین­المللی برای مقابله با تهدیدات جهانی ناشی از تغییرات زیست محیطی شکل گرفته است. این همکاری‌ها علی­رغم وجود دستورالعمل­های الزام­آور در کنوانسیون‌های مختلف، در عمل موفقیت‌آمیز نبوده است. هدف این مقاله تبیین قرائتی انتقادی از موانع همکاری مؤثر دولت‌ها در زمینۀ مسائل جهانی زیست‌محیطی براساس رویکرد نوگرامشی گرایی در روابط بین­الملل است. سؤال این است که چرا باوجود آگاهی فزاینده از فوریت تهدیدات زیست‌محیطی، در عمل همکاری دولت‌ها فراتر از ارائۀ دستور‌العمل‌های ارزشی و آرمانی نرفته و مشکلات زیست‌محیطی کماکان یکی از پایدارترین مسائل حل ‌نشده بین‌المللی باقی مانده است؟ در پاسخ به این سؤال، پیروان نحلۀ نوگرامشی­گرایی، با به چالش کشیدن اصل دولت ـ ملت و فرضیۀ آنارشیک بودن نظام بین‌الملل به‌عنوان عامل کاهش انگیزۀ همکاری دولت‌ها، سیاست بین‌الملل را عرصه‌ای می‌دانند که نیروهای سرمایۀ جهانی آن را صورت‌بندی می‌کنند و باعث تشکیل نظامی سلسه‌مراتبی در عرصۀ بین‌الملل می‌شوند. به همین دلیل آن‌ها معتقدند ساختار هرگونه رژیم همکاری میان دولت‌ها ازجمله رژیم‌های زیست‌محیطی با توجه به منافع هژمون و نیروهای سرمایه جهانی (بلوک تاریخی) وابسته به آن شکل گرفته است تا بر منافع دیگر کنشگران مثل کشورهای درحال‌توسعه، جنبش‌های ضدهژمون و محیط‌زیست­گرایان حاکم شود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


نوروزی، سعید .1391. «اعتبار کربن چیست؟» روزنامه دنیای اقتصاد. 6 دی. قابل ‌دسترس در:

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2648251

Accu-Weather, I. 1994. Changing Weather: Facts and Fallacies about Climate Change and Weather Extremes. State College, PA: Accu-Weather, Inc.

Andrée, Peter.2005. "The genetic engineering revolution in agriculture and food: strategies of the'biotech bloc'." The business of global environmental governance .  pp. 135-166.

Benton, Ted. 2000. ‘An Ecological Historical Materialism’, in Fred Gale and Michael M’Gonigle (eds), Nature, Production and Power: Towards an Ecological Political Economy (Cheltenham: Edward Elgar). pp. 83–105.

Carroll, Willia &  Matthew Greeno. 2013. Neoliberal hegemony and the organization of consent. Managing democracy managing dissent, 121-135.

Cohn, Theodore H. 2015. Global political economy. Routledge.

Conca, Ken. 2000. “The WTO and the undermining of global environmental governance”. Review of international political economy, 7(3), 484-494.

Cox, Robert W. 1981. “Social Forces, States and World Orders: Beyond International Relations Theory”. Millennium: Journal of International Studies, 10:2, 126-155.

________. 1983. “Gramsci, hegemony and international relations: an essay in method”. Millennium, 12(2). 162-175.

________. 1988. Production, power and world order: social forces in the making of history. Vol. 1. Columbia University Press

________. 1989. “Production, the state, and change in world order”. Global changes and theoretical challenges: Approaches to world politics for the 1990s. pp. 37-50.

Elah, M. and Chuks Okereke. 2014. “A neo-Gramscian account of carbon markets: the case of the European Union emissions trading scheme and the clean development mechanism”. pp. 113-132.

Engel, Susan.2008. “The World Bank and Neoliberal Hegemony in Vietnam. In R. Howson, & K. Smith (Eds).” Hegemony. Studies in Consensus and Coercion. New York: Routledge.

Falkner, Robert.2005. "American hegemony and the global environment." International Studies Review 7. no. 4.  585-599

Femia, Joseph V. 1987. "Gramsci's political thought: hegemony, consciousness, and the revolutionary process."

Finger, Matthias.2013 "Environmental NGOs in the UNCED process." In Environmental NGOs in world politics. pp. 200-228. Routledge.

Gale, Fred P. 1998. "A Neo-Gramscian Approach to International Regimes." In The Tropical Timber Trade Regime. pp. 30-41. Palgrave Macmillan, London.

Gelbspan, Ross. 1997. The heat is on: The high stakes battle over Earth's threatened climate. Addison Wesley Publishing Company.

Gill, Stephen.1995. "Globalisation, market civilisation, and disciplinary neoliberalism." Millennium 2. no. 3.  pp. 399-423.

Gramsci, Antonio.1971. Quintin Hoare, and Geoffrey Nowell-Smith. "Selections from the prison notebooks of Antonio Gramsci.".

Grubb, Michael. Vrolijk, C. and Brack, D. 1999. The Kyoto Protocol: A Guide and Assessment. London: RIIA/Earthscan.

Hildyard, Nicholas.1993. "Foxes in Charge of the Chickens." Global Ecology . pp. 22-35.

Jones, RJ Barry.2002. Routledge encyclopedia of international political economy. Routledge.

Krasner, S. D. (Ed). 1983. International regimes. Cornell University Press.

Laclau, Ernesto, and Chantal Mouffe.1985. "Hegemony and social strategy." Towards a Radical Democratic Politics, London, New York.

Levy, David L. and Daniel Egan.2003. "A Neo‐Gramscian Approach to Corporate Political Strategy: Conflict and Accommodation in the Climate Change Negotiations." Journal of Management Studies 40. no. 4. pp. 803-829.

Mansley, Mark. 1995. Long term financial risks to the carbon fuel industry from climate change. Delphi International.

Okereke, Chuks. 2015. “Neo-Gramscianism”. In: Pattberg, P. H. and. Zelli, F. (eds.) Edward Elgar Encyclopaedia for Global. Environmental Governance and Politics. Edward Edgar Press, Cheltenha., pp. 127-133.

Action, Ozone.1996. "Distorting the debate: A case study of corporate greenwashing." Washington, DC: Author.

Saurin, Julian.2001. "Global environmental crisis as the'disaster triumphant': The private capture of public goods." Environmental Politics 10. no. 4. pp. 63-84.

Sklair, Leslie.1997. "Social movements for global capitalism: the transnational capitalist class in action." Review of International Political Economy 4, no. 3.  pp. 514-538.

__________. 2002. Capitalism and its alternatives (Vol. 65). Oxford: Oxford university press.

Stauber, John, and Sheldon Rampton.1995. "Toxic Sludge Is Good for You (Monroe, ME.": 56.

Strange, Susan.1998. "State and markets: an introduction to international political economy." Londres: Pinter.

________. 1994. "Rethinking structural change in the international political economy: states, firms and diplomacy." Political Economy and the Changing Global Order 1. pp. 103-115.

________. 1996. The retreat of the state: The diffusion of power in the world economy. Cambridge university press.

Wiener, Antje.2006. "Constructivism and sociological institutionalism." In Palgrave advances in European Union studies, pp. 35-55. Palgrave Macmillan, London.