مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

طراحی شاخص‌های ارزیابی سیاست‌های کلان حوزه علم و فناوری بر مبنای چارچوب منطقی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیئت علمی / مرکز تحقیقات سیاست علمی کشور
چکیده
در پژوهش حاضر، چارچوب ارزیابی سیاست‌های علم و فناوری با بهره گیری از رویکرد منطقی و متناسب با بافتار سیاستی ایران در حوزه علم و فناوری تدوین و اعتبارسنجی شده و مبتنی بر نظر خبرگانی، وزن‌دهی شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی است که از دو روش کیفی و کمّی به منظور گردآوری داده‌ها استفاده کرده و بنابراین از نظر روش، جزء پژوهش‌های ترکیبی یا آمیخته به شمار می‌آید. درواقع چارچوب ارزیابی براساس مطالعه الگوهای موجود، تحلیل اسناد بالادستی، نظرسنجی از خبرگان تدوین، اعتبارسنجی و ارزش‌گذاری شد. یافته‌ها نشان داد که ابعاد اصلی ارزیابی در مرحله درونداد شامل منابع مالی، نیروی انسانی، زیرساخت‌ها، دسترسی به فناوری، قوانین و مقررات و ظرفیت‌های نهادی؛ در مرحله فرایند شامل هماهنگی و مشارکت، تخصیص منابع، نظارت و ارزیابی، برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری، تجاری‌سازی و انتقال فناوری، توانمندسازی و آموزش، دیپلماسی علمی و صدور مجوزها؛ در بخش خروجی دربرگیرنده منابع مالی، نیروی انسانی، زیرساخت‌ها، دسترسی به فناوری، قوانین و مقررات و ظرفیت‌های نهادی، پیامد شامل اقتصادی، علمی و فناوری، آموزشی و دانشگاهی، نهادی و زیرساختی، زیست‌محیطی، خودکفایی و رقابت‌پذیری و بین‌المللی و رتبه‌بندی و تأثیر شامل اقتصادی، اجتماعی، علمی و فناورانه، فرهنگی، زیست‌محیطی و بین‌المللی هستند. در انتها جدول ارتباطات کلیدی (مبدأ، مقصد، رابطه علّی و نوع اثرگذاری) براساس چارچوب منطقی ارائه شد که نه‌تنها چارچوب ارزیابی، بلکه ابزار مدیریت استراتژیک است که به سیاست‌گذاران کمک می‌کند تصمیمات مبتنی بر شواهد بگیرند و به نهادها نیز امکان می‌دهد مسئولیت‌پذیری خود را در قبال سیاست‌ها و برنامه‌های کشور در حوزه علم و فناوری اثبات کنند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات