اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای اصلی سیاست نوآوری در ایران تبدیل شده است، اما با وجود نرخ ۱۰۰ درصدی پیش‌بینی‌شده در قانون جهش تولید دانش‌بنیان، میزان بهره‌گیری شرکت‌های بزرگ از آن کمتر از انتظار بوده است. هدف این پژوهش، تبیین نقش معماری سیاست در شکل‌دهی به رابطه میان سخاوت قانونی و بهره‌گیری واقعی بنگاه‌های بزرگ از اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه است. پژوهش حاضر از نظر هدف کاربردی و از نظر روش، کیفی است. داده‌ها در سال 1404 از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۱۰ شرکت و ۱۰ نفر از سیاست‌گذاران، مجریان و پژوهشگران این حوزه گردآوری شد و یافته‌ها دوره 1402 تا 1404 را پوشش می‌دهد. تحلیل داده‌ها با استفاده از روش کدگذاری سه‌مرحله‌ای اشتراوس و کوربین انجام شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بهره‌گیری بنگاه‌های بزرگ از این ابزار نه صرفاً تابع نرخ اسمی اعتبار، بلکه متأثر از ظرفیت واقعی تحقیق و توسعه، میزان پیش‌بینی‌پذیری اجرای سیاست، هزینه‌های اداری و انطباق، و ادراک ریسک سازمانی است. بر این اساس، مقاله با طرح مفهوم «شکاف میان سخاوت اسمی و سخاوت مؤثر» نشان می‌دهد که اثربخشی این ابزار بیش از آنکه به نرخ قانونی وابسته باشد، به کیفیت طراحی نهادی، شفافیت قواعد، هماهنگی میان نهادهای درگیر و قطعیت اجرایی وابسته است. دلالت سیاستی پژوهش آن است که بهبود کارایی اعتبار مالیاتی تحقیق و توسعه مستلزم انتقال کانون توجه سیاست‌گذار از افزایش نرخ حمایت به ارتقای قابلیت اجرا، کاهش عدم‌قطعیت، و تقویت انطباق ابزار با واقعیت سازمانی شرکت‌های بزرگ است.