مرکز بررسی‌های استراتژیک ریاست جمهوری مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی 2538-5038 مقالات آماده انتشار 2026 05 11 Institutional Governance Challenges in Iran’s Sulfur Value Chain چالش‌های حکمرانی نهادی زنجیره ارزش گوگرد در ایران 735640 10.22034/sspp.2026.2087425.3922 FA مریم نوذری گروه مدیریت فناوری، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران 0000-0002-5501-0033 حسین حیرانی گروه سیاست فناوری و نوآوری، موسسه تحقیقات سیاست علمی کشور 0000-0002-7037-429X مصطفی زمانیان دانشکده حکمرانی دانشکدگان مدیریت دانشگاه تهران Journal Article 2026 04 24 Governance of the sulfur value chain in Iran faces structural institutional and regulatory challenges due to the by‑product nature of sulfur, the multiplicity of involved institutions, and increasingly stringent environmental and safety requirements. Focusing on the institutional governance layer, this study examines the distribution of roles, regulatory instruments, and coordination mechanisms among governmental bodies associated with the sulfur value chain. The research adopts a qualitative approach with a case study design. Data were collected through semi‑structured interviews with experts, analysis of policy and regulatory documents, and a comparative review of selected international experiences, and were analyzed using hybrid coding and thematic analysis. Institutional mapping was also employed to identify key institutional nodes. The findings indicate that governance challenges in the sulfur value chain can be grouped into four major dimensions: regulatory and standardization gaps in monitoring, quality control, and environmental and safety requirements; institutional pathway failures in permitting and in translating evidence into operational standards and procedures; weak cross‑sectoral coordination and misalignment of incentives in implementation and commercialization; and shortcomings in economic policy instruments and data governance related to pricing, trade, and information‑based decision‑making. These findings suggest that shifting from a marginal, disposal‑oriented view of sulfur toward a strategic perspective requires regulatory integration حکمرانی زنجیره ارزش گوگرد در ایران به‌واسطه جانبی بودن محصول، تعدد نهادهای درگیر، و تشدید الزامات زیست‌محیطی و ایمنی، با چالش‌های نهادی و تنظیم‌گری ساختاری مواجه است. این پژوهش با تمرکز بر لایه حکمرانی نهادی، به تحلیل توزیع نقش‌ها، ابزارهای تنظیم‌گری و سازوکارهای هماهنگی میان نهادهای حاکمیتی مرتبط با زنجیره گوگرد می‌پردازد. مطالعه با رویکرد کیفی و طراحی مطالعه موردی انجام شده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با خبرگان، بررسی اسناد سیاستی و مقرراتی، و مطالعه تطبیقی تجربه‌های منتخب بین‌المللی گردآوری و با کدگذاری ترکیبی و تحلیل مضمون پردازش شده است. برای شناسایی گره‌های نهادی، از نگاشت نهادی نیز استفاده شد. یافته‌ها نشان می‌دهد مسائل حکمرانی زنجیره گوگرد در چهار محور کلان تجمیع می‌شود: خلأهای رگولاتوری و استانداردی در پایش، کنترل کیفیت و الزامات ایمنی و زیست‌محیطی؛ شکست مسیر نهادی مجوزدهی و ترجمان شواهد به استانداردها و رویه‌های اجرایی؛ ضعف هماهنگی بین‌بخشی و هم‌راستاسازی انگیزه‌ها در اجرا و تجاری‌سازی؛ و کاستی‌های سیاست‌گذاری اقتصادی و حکمرانی داده در قیمت‌گذاری، تجارت و تصمیم‌گیری مبتنی بر اطلاعات. این یافته‌ها حاکی از آن است که گذار از نگاه حاشیه‌ای و دفع‌محور به گوگرد به سمت یک رویکرد راهبردی، نیازمند یکپارچگی تنظیم‌گری است؛ در غیر این صورت، خلق ارزش افزوده اقتصادی، توسعه تجارت پایدار و مهار مخاطرات زیست‌محیطی این محصول عملاً امکان‌پذیر نخواهد بود. بر این اساس، توصیه‌های سیاستی شامل استقرار مسیر پذیرش و استانداردسازی، نهادینه‌سازی مجوزدهی و گواهی فنی، تقویت سازوکارهای هماهنگی و قراردادهای عملکردمحور، و استقرار حکمرانی داده و اصلاح ابزارهای بازار و تجارت ارائه می‌شود.