مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

تحول حکمرانی مهاجرت در جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، دانشکده حکمرانی، دانشگاه تهران
2 دانشجو دکتری روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبایی، تهران، ایران.
چکیده
مهاجرت به مثابه پدیده‎ایی چندسطحی دارای بازتاب‎های متعددی بر عرصه‎های مختلف اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و حتی امنیتی هر کشور است و حکمرانی مهاجرت نوعی سیاستگذاری و اجرایی نمودن سیاست‎های مهاجرتی جهت تنظیم ورود مهاجران و تمهید تسهیلات جهت جلوگیری از خروج نخبگان است. بنا بر اهمیتی که مهاجرت و حکمرانی در این عرصه دارد پژوهش حاضر می‎کوشد تا به این پرسش اصلی بپردازد که تحول حکمرانی مهاجرت در جمهوری اسلامی ایران چگونه بوده است؟ فرضیه مطرح در پاسخ به پرسش مذکور این گونه مطرح می‎شود، حکمرانی مهاجرت در جمهوری اسلامی ایران از دیدگاهی تهدیدمحور به نگرشی فرصت‎محور تبدیل شده و از این جهت دستخوش چرخش نظری شده است. روش پژوهش مقاله توصیفی-تحلیلی و گردآوری داده با استفاده از اسناد و سخنرانی‎ها می‏باشد و نوع پژوهش نیز کاربردی است چرا که از حالت صرف تئوریک خارج شده و در نهایت با ارائه پیشنهاداتی در جهت ارتقای سیستم حکمرانی مهاجرت جمهوری اسلامی ایران می‎کوشد. یافته‎های پژوهش حاکی از آن است که نگاه تهدیدمحورانه به پدیده مهاجرت دچار چرخش نظری شده و به سمت فرصت محورانه متمایل شده است و از این رهگذر پیشنهاداتی مشتمل بر ایجاد تصویری مثبت از آینده ایران ، بازسازی سیاست رسانه ایی کشور، بازتعریف حکمرانی مهارجت ذیل سیاست همسایگی و دیپلماسی متوازن، ایجاد ظرفیت‎هایی جهت رشد و جذب شرکت‎های و متخصصین بین‏المللی و ... ارائه گردید.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
منابع فارسی
-ارشاد، فرهنگ، مینا، صدف (1389)، مهاجرت، نابرابری و پیامدهای آن، مجله تحلیل اجتماعی، شماره 59.
-بی‎نا (1400) سند تحول دولت مردمی، کارگروه تحول دولت سیزدهم، تاریخ مراجعه: 25/1/1403. برگرفته از: 
www.imobs.ir  
-بی‎نا (1402) مهاجرت؛ عوامل و انواع آن، سایت رسمی وزارت امور مهاجرین و عودت کنندگان افغانستان،  تاریخ مراجعه: 12/1/1403. برگرفته از:
 https://morr.gov.af/dr  
-حاتمی، محمدرضا (1399)، سیاستگذاری مطلوب مهاجرت و حضور مهاجرین افغان در ج.اا.، پژوهش‎های سیاسی جهان اسلام، سال یازدهم، شماره اول.
-خلیلی، رضا (1381)، مهاجرت نخبگان پدیده‎ایی اجتماعی یا موضوع امنیت ملی،فصلنامه مطالعات راهبردی، سال پنجم، شماره دوم.
-راغفر، حسین، محمدی، مسعود، فخرموسوی، الهام (1396)، بررسی تاثیر کیفیت حکمرانی بر مهاجرت دانش‎آموختگان،فصلنامه علمی پژوهشی برنامه‎ریزی وبودجه، سال بیست ودوم، شماره دو.
-زرقانی، هادی، موسوی،زهرا (1391)، مهاجرت‎های بین‎المللی وامنیت ملی، فصلنامه مطالعات راهبردی، سال شانزدهم، شماره اول.
-زمانیان، مصطفی (1402) مهاجرت؛ مسئله‎ای چندوجهی و مواجهه‎ای فرصت نگر، سایت رسمی رهبر معظم انقلاب، تاریخ مراجعه: 12/1/1403.برگرفته از: 
https://farsi.khamenei.ir/others-note?id=55540  
-زنجانی، حبیب الله، علیزاده آهی، زرین تاج (1372)، بررسی مهاجرت در مطالعات تحول جمعیت ایران، فصلنامه جمعیت، شماره 5و6.
-شهبازیان، سعیده، صادق، رسول، رضایی، مریم (1400)،تحقیقات مهاجرت داخلی در ایران؛ مرور حیطه‎ایی، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، سال شانزدهم، شمار سی و یکم.
-صلواتی، بهرام (1401) بررسی وضعیت مهاجرت ایران و جهان در سال 1401، سایت رصدخانه مهاجرت ایران، تاریخ مراجعه: 13/1/1403.برگرفته از:
 www.iranthinktanks.com  
-صلواتی، بهرام (1401)، سندروم اجتماعی مهاجرت و سردرگمی سیاستی کشور، مهاجرت نامه، رصدخانه مهاجرت ایران.
-کتقی، سمیرا، (1394)، تاثیر عوامل اقتصادی بر مهارجت در ایران؛ تاکید بر شاخص‎های درآمد و بیکاری، فصلنامه سیاست‎های راهبردی و کلان، سال سوم، شماره یازدهم. 
-ملکشاهی، حجت‎ا...، واعظ، نفیسه، تقی‎پور، فائزه (1400)، آسیب شناسی سیاست‎های جمهوری اسلامی ایران برای مهار مهاجرت نخبگان، فصلنامه جامعه شناسی سیاسی ایران، سال چهارم، شماره چهارم. 
 
Refrences
D'Andreamatteo, A., Neri, F., Antonucci, G., & Sargiacomo, M. (2024). Immigration, policies of integration and healthcare expenditure: A longitudinal analysis of the INHS (2002‒2018). Health Policy, 142, 104960.
Edo, A., & Özgüzel, C. (2023). The impact of immigration on the employment dynamics of European regions. Labour Economics, 85, 102433.
Groeger, A., León-Ciliotta, G., & Stillman, S. (2024). Immigration, labor markets and discrimination: Evidence from the venezuelan exodus in perú. World Development, 174, 106437.‏ ‏
Kuramochi, A. (2003). Does immigration policy matter? A comparative study of immigration policies of Germany and Japan. University of Hawai'i at Manoa.‏
Timilsina, L. (2023). Immigration policy shocks and infant health. Economics & Human Biology, 51, 101309
دوره 14، شماره 50
ویژه‌نامه نگاهی به سیاست خارجی دولت سیزدهم
بهار 1403
صفحه 6-20