مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در آمریکای لاتین: مطالعه مقایسه‌ای دولت دوازدهم و سیزدهم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار روابط بین‌الملل دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران
2 دانش آموخته کارشناسی ارشد روابط بین الملل دانشگاه علامه طباطبائی ، تهران، ایران
چکیده
دیپلماسی اقتصادی به بهره‌گیری از ابزار‌های سیاسی در جهت استفاده از فرصت‌های اقتصادی اشاره دارد. بازیگران بین‌المللی از این راهبرد در جهت توسعه اقتصادی و مالی خود به کار می‌گیرند. جمهوری اسلامی ایران در دوره‌های گوناگون از این شیوه در جهت ارتقا و بهبود وضعیت اقتصادی خود استفاده نموده است و نسبت به مناطق گوناگون جهان روش های به‌خصوصی داشته، که در این بین آمریکای لاتین به دلایل سیاسی و اقتصادی جایگاه ویژه‌ای در دیپلماسی اقتصادی ایران دارا است. با این‌وجود مقاله حاضر به دنبال پاسخ به این سؤال است که کنش‌های اقتصادی دولت دوازدهم و سیزدهم در آمریکای لاتین چگونه بوده است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد دیپلماسی اقتصادی و ارتقا روابط اقتصادی با آمریکای لاتین در سیاست خارجی دولت دوازدهم تا قبل از خروج ترامپ از برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) جایی نداشت و پس از آن معطوف به فروش محدود کالا‌های نفتی بوده است. اما سیاست خارجی دولت سیزدهم برای ایجاد تعامل و بهبود جایگاه اقتصادی جمهوری اسلامی ایران و جبران فرصت‌های ازدست‌رفته نگاه ویژه‌ای به آمریکای لاتین دارد و به دنبال ایجاد روابط همه‌جانبه با این منطقه است. پژوهش از نوع کیفی، گونه قیاسی فرضیه محور، با روش مقایسه‌ای و شیوه گردآوری اطلاعات بر اساس منابع کتابخانه‌ای و همچنین انجام مصاحبه‌های تخصصی نیمه ساختارمند است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع
منابع فارسی
بی‌نا (1402) آینده روشن روابط ایران و آمریکای لاتین در دولت سیزدهم، خبرگزاری ایرنا تاریخ مراجعه: 12/8/1402.  برگرفته از:
 https://www.irna.ir/news/853114187 ، 
بی‌نا (1402) فرصت‌های آمریکای لاتین، اتاق ایران،تاریخ مراجعه: 22/8/1402 برگرفته از:
 https://otaghiranonline.ir/، 
حداد ، غلامرضا (1394)، ساختار معنایی نواصول گرایان در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ، پژوهش نامع علوم سیاسی، سال دهم ، شماره سوم تابستان.
حیدری ، محمد، انعامی علمداری، سهراب (1391) «دیپلماسی اقتصادی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران»، نشریه علوم سیاسی ، دوره 8، بهار.
دامن‌پاک جامی، مرتضی (۱۳۸۸). دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران، دفتر مطالعات سیاسی و بین‌المللی وزارت خارجه
دهقانی فیروزآبادی، سید جلال (۱۳۹۱). دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران، زمینه‌ها و چالش‌ها، پژوهش‌های اقتصادی ایران
رسولی ثانی آبادی، الهام (۱۳۹۳). تحلیل روندهای منطقه‌گرایی در آمریکای لاتین بر اساس نظریه‌ها روابط بین‌الملل، فصلنامه پژوهش‌های راهبردی سیاست.
سلطانی، حجت الله (1402) روابط ایران و ونزوئلا، مصاحبه تخصصی انجام شده توسط پژوهشگر، تهران: دانشگاه علامه طباطبائی.
سلیمانی‌پور فلک، فاطمه (۱۳۹۵). چالش‌ها و  ضرورت دیپلماسی  جمهوری اسلامی ایران و الزامات در حوزه سیاست خارجی،  نشریه مجلس و راهبرد
شکوهی نسب، حسن (1402) ایران – نیکاراگوئه در مسیر تعمیق شراکت راهبردی، خبرگزاری ایرنا، تاریخ مراجعه: 12/8/1402
برگرفته از:
 https://www.irna.ir/news/85140547 ، 
شهرابی ، حمید (1401)« رشد اقتصاد ونزوئلا پس از همکاری با ایران و چین/ ‌مقاومت‌ و توسعه دیپلماسی چگونه ونزوئلا را متحول کرد»، خبرگزاری فارس.
صالحی، مختار (۱۳۹۱). جایگاه دیپلماسی اقتصادی در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، دانشگاه علامه طباطبائی
قریبی، حسین (1402) اقتصاد دانش بنیان زیربنای تعاملات دو کشور ایران و برزیل، سمینار شرکت‌های دانش بنیان، دانشگاه کاشان.
کاشیان، عبدالحمید (۱۳۹۸). دیپلماسی اقتصادی جمهوری اسلامی ایران در شرایط تحریم: برون‌نگری در اقتصاد مقاومتی، نشر آفاق امنیت
کربلایی امین، جواد (1392) ارزیابی سیاست خارجی ایران در آمریکای لاتین از منظر اقتصادی ، پایان نامه کارشناسی ارشد،  دانشگاه آزاد تهران واحد مرکز.
موسوی سقایی، مسعود، ایمانی، همت (۱۳۹۶). دیپلماسی اقتصادی رهیافتی برای افزایش قدرت ملی، فصلنامه تحقیقات سیاسی بین‌المللی.
موسوی شفایی، مسعود (۱۳۸۸). دیپلماسی اقتصادی ابزار نوین سیاست خارجی در عصر جهانی‌شدن، مرکز تحقیقات استراتژیک
یوسفی جویباری ، محمد ، خورشیدی ، ناصر (1396) تببین سیاست خارجی ایران در قبال کشورهای آمریکای لاتین با تاکید بر دوره روحانی ، پژوهشنامه ایرانی سیاست بین‌الملل ، بهار و تابستان.
Refrences
Gamba, Laura and Mehdi, Syed Zafar (2023) Iran, Venezuela sign series of cooperation agreements, defying US sanctions, anadulu ajansi, from: https://www.aa.com.tr/en/economy/iran-venezuela-sign-series-of-cooperation-agreements-defying-us-sanctions/2921079, retrived at: 2024/1/12.
Berridge, G.R (2015) Diplomacy: Theory and Practice, Palgrave Macmillan.
Yueh, linda(2020) “Economic diplomacy in the 21st century: Principles and challenges,” Strategic Update, LSE IDEAS, from: https://www.lse.ac.uk/ideas/publications/updates/economic-diplomacy-in-the-21st-century-principles-and-challenges, retrived at: 2024/1/10.
دوره 14، شماره 50
ویژه‌نامه نگاهی به سیاست خارجی دولت سیزدهم
بهار 1403
صفحه 66-81