مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

طراحی نظام خط‌مشی‌پژوهی در حکمرانی داده‌محور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار دانشکده حکمرانی دانشگاه تهران
چکیده
حکمرانی داده‌محور قائل به اسنفاده از داده‌ها در خط‌مشی‌گذاری برای هدایت اثربخش امور جامعه است. خط‌مشی‌پژوهی روشی است که بر استفاده از داده‌های واقعی و تحلیل چندجانبه در مراحل گوناگون خط‌مشی‌گذاری تأکید دارد و تحقق موفق آن، مستلزم عملکرد مؤثر تمام ارکان نظام خط‌مشی‌پژوهی است. هدف این پژوهش شناسایی ارکان اصلی نظام خط‌مشی-پژوهی به منظور افزایش امکان‌پذیری تحقق اجرای اثربخش آن است. بدین منظور ضمن استفاده از اسناد کتابخانه‌ای، به مصاحبه نیمه‌ساختاریافته با 16 خبره دانشگاهی و اجرایی پرداخته شد و با استفاده از روش تحلیل مضمون، ارکان اصلی نظام خط‌مشی‌پژوهی شناسایی شدند. مطابق با یافته‌های پژوهش، ارکان اصلی نظام خط‌مشی‌پژوهشی عبارت از درون‌دادها، فرایند، برون‌دادها، بازخورد و بازیگران است. درون‌دادها یعنی نیروی انسانی، منابع مالی، مسئله و خط‌مشی مشخص و کارفرما اگر به موقع وارد نظام نشوند، نظام خط‌مشی‌پژوهی شکل نمی‌گیرد. فرایند نظام خط‌مشی‌پژوهی به انواع ارزیابی انجام شده توسط مراکز خط‌مشی‌پژوهی یعنی ارزیابی پیشین، حین اجرا و پس از اجرا اشاره دارد. برون‌داد نظام خط‌مشی‌پژوهی می‌تواند خط-مشی پیشنهادی حاصل از ارزیابی پیشین، پیشنهاداتی برای رفع موانع اجرا، تصمیم برای ادامه یا اصلاح خط‌مشی اجرا شده و همچنین درس‌آموزی باشد. بازخوردهای این نظام نیز به اصلاحاتی در روش‌های ارزیابی، داده‌ها و شاخص‌های گردآوری شده و منابع انسانی مورد نیاز اشاره دارد که به درون‌داد یا فرایند وارد می‌شود. سه بازیگر حامی، مجری و متولی به عنوان قوام‌بخش و محرک این نظام نیز در مراحل گوناگون نظام معرفی شده‌اند. توجه به درنظر گرفتن ارکان، مؤلفه‌ها و بازیگران می‌تواند منجر به نقش‌آفرینی بهتر نظام خط‌مشی‌پژوهی و تحقق حکمرانی داده‌محور شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


دوره 14، 51 ویژه‌نامه
ویژه نامه «حکمرانی داده محور در ایران»
تابستان 1403
صفحه 10-32