مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

ارتقای ظرفیت نهادهای سیاست‌گذاری شورایی در بهره‌مندی از سازمان‌های مشاوره سیاستی: مطالعه موردی دفتر هیئت دولت ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 پژوهشگر/ گروه سیاست نوآوری و آینده‌پژوهی، پژوهشکده مطالعات فناوری
2 استادیار گروه سیاست نوآوری و آینده‌پژوهی، پژوهشکده مطالعات فناوری
3 استادیار، گروه سیاست نوآوری و آینده‌نگاری، پژوهشکده مطالعات فناوری
چکیده
در سال‌های اخیر دولت‌ها با هدف افزایش کارآمدی، صرفه‌جویی اقتصادی، کاهش مقاومت‌های بوروکراتیک و/یا بهره‌گیری از ظرفیت‌های تخصصی بیرونی، به همکاری با سازمان‌های مستقل مشاوره سیاستی روی آورده‌اند؛ اما برخی محدودیت‌های قانونی، مالی و اجرایی مانع استفاده بهینه از ظرفیت این سازمان‌ها در نظام تصمیم‌گیری کشور شده است. با توجه اهمیت نقش دفتر هیئت‌دولت در نظام تصمیم‌گیری کشور، پژوهش حاضر با هدف ارائه راهکارهای عملی برای بهره‌برداری بیشتر دفتر هیئت‌دولت از ظرفیت‌های مشاوره‌ای در راستای ارتقای تصمیم‌گیری‌های سیاستی انجام شده است. داده‌ها در مرحله اول از طریق مصاحبه‌های عمیق با خبرگان و در مرحله دوم از طریق نشست‌های خبرگانی در بازه زمانی تیرماه تا دی‌ماه 1402 گردآوری شده‌اند. این مطالعه با استفاده از روش تحلیل ساختاری-کارکردی به ارزیابی وضعیت کنونی دفتر هیئت‌دولت در ارتباط با نهادهای مشاوره‌ای پرداخته است و پس از تحلیل نقاط ضعف و قوت در هر یک از مؤلفه‌های کلیدی کارکرد و ساختار، سه گزاره بدیل (1) حفظ وضعیت فعلی، (2) اصلاحات نسبی و (3) تحول بنیادین در ساختار و کارکردها را برای ارتقای ارتباط دفتر هیئت‌دولت با سازمان‌های مشاوره سیاستی پیشنهاد و تشریح می‌کند. در هر گزاره نقش دفتر هیئت‌دولت، رویکرد ارتباطی، تحولات ساختاری و کارکردی لازم، مزایا و چالش‌ها و دلالت‌های سیاستی آن بیان شده است. این گزاره‌ها در تحلیل وضعیت‌ها و گزینه‌های سیاستی مختلف به تصمیم‌گیران کمک می‌کند و سیاست‌گذاران می‌توانند بسته به اولویت‌های راهبردی و منابع موجود، یکی از این گزینه‌ها را به‌عنوان مسیر آینده برگزینند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

منابع فارسی
اصلانی، فیروز و سهرابلو، علی. (1394). کارکردهای نهاد شورا در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات حقوق عمومی دانشگاه تهران.45(3)، 405-427.
 doi: 10.22059/jplsq.2015.55795
آیین‌نامه‌داخلی‌دولت. (1402). آئین نامه داخلی هیأت دولت مصوب 8/9/1368با اصلاحات و الحاقات بعدی. بازیابی‌شده از:
 https://president.ir/fa/consolidated-internal
برنامه‌هفتم‌پیشرفت. (1403). قانون برنامه پنجساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران (۱۴۰۳-۱۴۰۷) مصوب 18/4/1403 مجلس شورای اسلامی.
خواجه نائینی، علی، نریمانی، میثم، صاحبکار، محمد و لطفی، امیر. (1403). بررسی تطبیقی نقش و کارکرد دفاتر هیئت‌دولت در کشورهای مختلف. فصلنامه تحقیقات حقوقی، 27(3)، 157-178.
 doi: 10.48308/jlr.2024.234551.2665
سلیم, نریمانی, بادامچی، جهرمی, ب. (2024). ارائه الگوی سیاستی به‌منظور ارتقای انسجام نظام تصمیم‌گیری در هیات وزیران مطالعه موردی: دفتر هیات دولت. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی, 14(51). 
عامری گلستان، متین، واعظی، رضا، الوانی، سیدمهدی و باقری، علی. (1402). حکمرانی همکارانه، راهکاری برای حل مسئله آب در ایران: شناسایی مؤلفه‌ها و تدوین چارچوب. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 13(48)، 2-31. 
doi: 10.22034/sspp.2023.2010585.3479
عباسی، طیبه، قلی پور، رحمت ا ... و هادی، مهدی. (1397). شناسایی عوامل تسهیل‌کنندۀ شواهدمحور کردن فرایند خط‌مشی‌گذاری در حوزۀ علوم، تحقیقات و فناوری. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 8(26)، 65-84.
عبدالحسین زاده، محمد، (1399). نظام شورایی و شوراهای عالی در نظام حکمرانی، نشریه تحول اداری، 18(61)، 8-17.[لینک]
نریمانی، میثم، خواجه نایینی، علی و صاحبکار خراسانی، سید محمد. (1403). ارائه چارچوبی برای ارتقای هماهنگی میان شوراهای اداری و هیأت وزیران در ایران. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، در نوبت انتشار.
 doi: 10.22034/sspp.2024.2033661.3671
نوروزی، عفت و طباطبائیان، سید حبیب الله. (1394). سازمان‌های میانجی: تعاریف، انواع و کارکردها. رهیافت، 25 (60)، 1-16.
References
Ansell, C., & Gash, A. (2008). Collaborative governance in theory and practice. Journal of public administration research and theory, 18(4), 543-571. 
Ansell, C., & Torfing, J. (2016). Introduction: theories of governance. In Handbook on theories of governance (pp. 1-18): Edward Elgar Publishing.
Arnaboldi, M. (2013). Consultant‐researchers in public sector transformation: An evolving role. Financial Accountability & Management, 29(2), 140-160. 
Bell, E., & Scott, T. A. (2020). Common institutional design, divergent results: A comparative case study of collaborative governance platforms for regional water planning. Environmental Science & Policy, 111, 63-73. 
Bherer, L., Dufour, P., & Montambeault, F. (2016). The participatory democracy turn: an introduction. In (Vol. 12, pp. 225-230): Taylor & Francis.
Commission, S. S. (2016). Open government partnership New Zealand: national action plan 2016-18. 
Emerson, K., Nabatchi, T., & Balogh, S. (2012). An integrative framework for collaborative governance. Journal of public administration research and theory, 22(1), 1-29. 
Gabriel, R., & Paulus, T. (2015). Committees and controversy: Consultants in the construction of education policy. Educational Policy, 29(7), 984-1011. 
Gash, A. (2022). Collaborative governance. In Handbook on theories of governance (pp. 497-509): Edward Elgar Publishing.
GOV.UK. (2018a). Future policy network. 
GOV.UK. (2018b). The What Works Network Five Years On. 
Gunter, H. M., Hall, D., & Mills, C. (2019). Consultants, consultancy and consultocracy in education policymaking in England. Policy Actors, 52-73. 
Kothari, A., MacLean, L., Edwards, N., & Hobbs, A. (2011). Indicators at the interface: managing policymaker-researcher collaboration. Knowledge Management Research & Practice, 9(3), 203-214. 
Levin, L. (2023). Contracting out public participation to external consultants: Observations on epistemic justice. Public Administration Review, 83(1), 92-102. 
Nabatchi, T., & Emerson, K. (2021). Implementation in collaboration governance. In Handbook of collaborative public management (pp. 402-420): Edward Elgar Publishing.
Neal, J. W., Neal, Z. P., & Brutzman, B. (2022). Defining brokers, intermediaries, and boundary spanners: a systematic review. Evidence & Policy, 18(1), 7-24. 
Oliver, K., Lorenc, T., & Innvær, S. (2014). New directions in evidence-based policy research: a critical analysis of the literature. Health research policy and systems, 12, 1-11. 
Pawłowska, A., & Radzik-Maruszak, K. (2021). Social Councils–Responsible Actors in Collaborative Local Governance or Silent Information-Providers? Empirical Evidence from Selected Cities. Studia Regionalne i Lokalne(1 (83)), 19-36. 
Potts, R., Vella, K., Dale, A., & Sipe, N. (2016). Exploring the usefulness of structural–functional approaches to analyse governance of planning systems. Planning theory, 15(2), 162-189. 
Ryfe, D. M. (2005). Does deliberative democracy work? Annu. Rev. Polit. Sci., 8(1), 49-71. 
Speer, J. (2012). Participatory governance reform: A good strategy for increasing government responsiveness and improving public services? World development, 40(12), 2379-2398. 
Torfing, J. (2012). Interactive governance: Advancing the paradigm: Oxford University Press, USA.
Tseng, Y.-S. (2022). Algorithmic empowerment: A comparative ethnography of two open-source algorithmic platforms–Decide Madrid and vTaiwan. Big Data & Society, 9(2), 20539517221123505. 
Voets, J., Brandsen, T., Koliba, C., & Verschuere, B. (2021). Collaborative governance. In Oxford research encyclopedia of politics: Oxford University Press.
Weiland, C., Sachs, J., McCormick, M., Hsueh, J., & Snow, C. (2021). Fast-response research to answer practice and policy questions. The Future of Children, 31(1), 75-96. 
Zhang, J., Fedder, B., Wang, D., & Jennerjahn, T. C. (2022). A knowledge exchange framework to connect research, policy, and practice, developed through the example of the Chinese island of Hainan. Environmental Science & Policy, 136, 530-541. 
 
دوره 14، شماره 53 - شماره پیاپی 53
مخصوص ویژه‌نامه الگوهای سیاستی ارتقای انسجام نظام تصمیم‌گیری در هیات وزیران و جایگاه سازمان‌های مشاوره سیاستی
زمستان 1403
صفحه 82-109