مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

ویژه نامه بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور

نوع مقاله : سخن سردبیر

نویسنده
عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر
چکیده
براساس جمع بندی نظرات کارشناسان و خبرگان حوزه ناترازی انرژی، رفع چالش‌های حوزه انرژی به طور کلی از طریق اولویت­‌دهی به اصلاح ساختار حکمرانی انرژی، برنامه‌ریزی و مدیریت یکپارچه انرژی، اجرای صحیحی . به هنگام پروژه های بهینه سازی انرژی، منطقی سازی قیمت و هدفمندسازی نظام یارانه‌های انرژی در طول زنجیره تولید تا مصرف انرژی و متنوع سازی سبد تولید و مصرف انرژی از طریق افزایش سهم منابع تجدیدپذیر، هسته ای و زغال سنگ (با رعایت ملاحظات زیست محیطی) در تولید برق، امکان پذیر است. براین اساس لازم است تا اصلاح مرحله به مرحله قیمت حامل­‌های انرژی در طول زنجیره تولید تا مصرف در کنار اجرای روش‌های اصولی کنترل مصارف یارانه‌ای با مشارکت مردم تا زمان حذف کامل یارانه‌های انرژی در قالب یک بسته جامع در دستور کار دولت قرار گیرد. با این اقدام، اولاً با اصلاح قیمت انرژی از یکسو و استفاده از ابزارهای انگیزشی مکمل طرح، اقدامات توسعه‌ای از قبیل توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر، توسعه حمل‌ونقل عمومی و بهسازی تجهیزات، ماشین‌آلات و وسایل سرمایشی و گرمایشی سرعت قابل توجهی خواهد گرفت. دوما،ً توسعه فعالیت بخش خصوصی (داخلی و خارجی) در تولید انرژی به‌ویژه توسعه میادین گازی، بدون فشار به منابع عمومی، هموار خواهد شد. سوما،ً توجه فعالان مختلف اقتصادی به بهره‌وری و کاهش تلفات معطوف خواهد شد که فرصت‌های وسیع کسب‌وکارهای فناورانه و مردم‌پایه را ایجاد خواهد کرد. چهارما،ً مصارف نهایی بخش‌های مولد براساس آمایش سرزمینی و انتفاع اقتصادی اصلاح شده و متنوع‌سازی سبد انرژی برای آنها معنادار خواهد گردید. نهایتا،ً با اهرم‌سازی بخشی از منابع حاصل از این اقدام جهت اجرای پروژه‌های پیشران، تحقق رشد سالانه هشت درصدی ممکن خواهد شد.
کلیدواژه‌ها

منابع
اسمعیلی، زهرا؛ علیشیری، هدیه؛ امینی ولاشانی، سهراب؛ اکبری، محمدرضا. 1403. «بررسی تاثیر حذف یارانه انرژی صنایع پرمصرف بر بهای تمام‌شده تولید محصولات صنایع». مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، ویژه نامه بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور.
باقری مقدم، ناصر؛ احمدی، محمدعلی؛ عباس‌پور، مجید؛ ناظمی، امیر. 1403. «نقش سیاست فناوری و نوآوری در مواجهه هم‌زمان با ناترازی شدت انرژی و شدت کربن». مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، ویژه نامه بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور.
حافظی، رضا؛ رحیمی راد، زهره. 1403. «مشارکت اجتماعی و نقش آن در حل چالش ناترازی انرژی». مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، ویژه نامه بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور.
حیرانی، حسین؛ قمشه، فاطمه. 1403. «تحلیل انسجام سیاستی سیاست‌ها و مقررات حوزه انرژی کشور». مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، ویژه نامه بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور.
شرکت بهینه سازی مصرف سوخت. «طرح کلان بهینه سازی مصرف انرژی». 1401
شرکت ملی پالایش و پخش فراورده‌های نفتی ایران. 1403
صابری، علی و حبیب‌اله ظفریان. 1402. «ناترازی گاز طبیعی در کشور (٢): چارچوب راهکارهای پیشنهادی». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی، گزارش شماره 19529.
عظیم‌زاده آرانی، محمد؛ طهماسبی بلوک آبادی، رضا. 1403. «بررسی نقش ساختار حکمرانی بخش گاز در حل چالش  ناترازی(مطالعه موردی: کشورهای منتخب)». مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، ویژه نامه بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور.
فرتاش، کیارش؛ خیاطیان یزدی، محمدصادق و امیر قربانی. 1399. «آسیب‌شناسی نقش کنشگران در ساختار حکمرانی انرژی خورشیدی ایران». سیاستگذاری عمومی، دوره 6، شماره 2.
کاظمی نژاد، ساسان؛ الوانی، مهدی و مینا جمشیدی. 1397. «راهبرد های اجرایی در صنعت نفت کشور براساس اولویت بندی عوامل موثربراجرای خط مشی های آن حوزه». فصلنامه علمی پژوهشی راهبرد اقتصادی, دوره 7، شماره 25.
ودادی کلانتر، سعید؛ سیف الدین، امیرعلی و احمد حاجی نژاد. 1400. «افزایش راندمان فناوری و تاثیر آن در حل بحران خاموشی». مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، دوره 11، شماره 39.
همایون، محمدباقر؛ اکبری، محمدرضا؛ سقاب اصفهانی، اسماعیل؛ حیدری، حمید؛ میری لاریمی، سید مجید؛ سوهانکار، امیرحسین. 1403. «اصلاح نظام یارانه‌های انرژی ایران با معرفی رویکرد جدید بازتوزیع یارانه‌های انرژی؛ مطالعه موردی حامل‌های برق و گاز طبیعی». مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، ویژه نامه بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور.
References
Bentham, J. (2014). "The scenario approach to possible futures for oil and natural gas." Energy policy 64: 87-92.
Chiu, W.-Y., H. Sun and H. V. Poor (2012). "Energy imbalance management using a robust pricing scheme." IEEE Transactions on Smart Grid 4(2): 896-904.
Costantini, V., F. Gracceva, A. Markandya and G. Vicini (2007). "Security of energy supply: Comparing scenarios from a European perspective." Energy policy 35(1): 210-226.
Eicke, A., O. Ruhnau and L. Hirth (2021). "Electricity balancing as a market equilibrium: An instrument-based estimation of supply and demand for imbalance energy." Energy Economics 102: 105455.
Hafezi, R. and A. Souhankar (2023). Energy security in a resource-rich economy: case of Iran. The Handbook of Energy Policy, Springer: 97-127.
Hafezi, R., A. Akhavan and S. Pakseresht (2017). "Projecting plausible futures for Iranian oil and gas industries: Analyzing of historical strategies." Journal of Natural Gas Science and Engineering 39: 15-27.
Hafezi, R., D. A. Wood, A. N. Akhavan and S. Pakseresht (2020). "Iran in the emerging global natural gas market: A scenario-based competitive analysis and policy assessment." Resources Policy 68: 101790.
Hafezi, R., H. Heirani, M. Akbari, A. Mortezaee, N. Bagherimoghaddam, H. Heydari and A. Souhankar (2023). "Iran’s approach to energy policy towards 2040: a participatory scenario method." foresight 25(5): 649-665.
Heidari, H., M. Akbari, A. Souhankar and R. Hafezi (2022). "Review of global energy trends towards 2040 and recommendations for Iran oil and gas sector." International Journal of Environmental Science and Technology 19(8): 8007-8018.
Souhankar, A., A. Mortezaee and R. Hafezi (2023). "Potentials for energy-saving and efficiency capacities in Iran: An interpretive structural model to prioritize future national policies." Energy 262: 125500.
Statistical Review of World Energy 2021. British Petroleum (BP). (2022)
Hafezi, R., D. A. Wood, A. N. Akhavan and S. Pakseresht (2020). "Iran in the emerging global natural gas market: A scenario-based competitive analysis and policy " Resources Policy 68: 101790.
دوره 14، شماره 52
ویژه‌نامه «بررسی راهکارهای رفع چالش ناترازی انرژی کشور»
پاییز 1403
صفحه 2-12