مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

ارزیابی وضعیت حکمرانی آب در استان سمنان: در جستجوی سیاست‌گذاری مؤثر در سطح محلی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه مدیریت دولتی دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اداری، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران
چکیده
پژوهش حاضر، با بهره‌گیری از چارچوب ارزیابی حکمرانی آب سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه به ارزیابی وضعیت حکمرانی آب در استان سمنان در سه محور چارچوب‌های  خط‌مشی، نهاد‌ها و ابزارهای حکمرانی و خط‌مشی آب در قالب سه بعد اثربخشی، کارایی، و اعتماد و همیاری؛ به واکاوی سیاستگذاری آب در مقیاس محلی در ایران و تحلیل حکمرانی آب در سطح محلی (استان سمنان) می‎پردازد. برای گردآوری اطلاعات از مصاحبه و پرسشنامه بهره گرفته شده است. مشارکت‌کنندگان در پژوهش شامل طیف جامعی از ذی‌مدخلان و ذینفعان کلیدی آب سمنان بودند که وضعیت حکمرانی آب استان سمنان را بر اساس اصول 12 گانه این چارچوب ارزیابی کردند. نتایج پژوهش نشان می‎دهد که در حکمرانی آب استان در بعد اثربخشی بیشترین امتیاز مربوط به اصل ظرفیت و کمترین امتیاز به اصل انسجام خط‌مشی‌های آب تعلق دارد. در بعد کارایی بیشترین امتیاز به بعد تامین مالی و کمترین امتیاز به اصل حکمرانی نوآورانه تعلق دارد و در نهایت در بعد اعتماد و همیاری (مشارکت) بیشترین و کمترین امتیاز به ترتیب به درستکاری و شفافیت و مبادلات میان ذینفعان تعلق دارد. بر اساس منطق چراغ راهنمایی (وضعیت قرمز؛ زرد و سبز) مورد استفاده در این پژوهش می‎توان نتیجه گرفت وضعیت سیاستگذاری و حکمرانی آب در اغلب اصول و شاخص‌های حکمرانی در وضعیت زرد قرار دارد. نتایج نشان می‌دهد اصول و شاخص‌های حکمرانی مورد بررسی در استان یا اصلا وجود ندارند یا اینکه اگر هم وجود دارند. به درستی اجرا نشده اند و یا در دست توسعه و ایجاد هستند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع فارسی
ادهم ملکی، مرجان؛ خسروی پور، بهمن؛ و سلطانی، فریدون (1400). عوامل بازدارنده و پیش‌برنده مدیریت مشارکتی منابع آب زیرزمینی در بخش کشاورزی ( مطالعه موردی : دشت مرغاب , استان خوزستان ). جغرافیا و روابط انسانی, 3(4)، 419-423.
اسکوهی، مائده, ؛ اسماعیلی، کاظم (1400). تحلیلی بر نظریه‌های حکمرانی و مدیریت منابع آب در ایران. آب و توسعه پایدار، 8(1)، 1-10.
اکبری، محمدرضا؛ حسینی، سید محمود؛ علم‌بیگی، امیر؛ لیاقت، عبدالمجید؛ و رضوانفر، احمد (۱۳۹۸). بررسی کنشگری شورای عالی آب در حکمرانی منابع آب ایران: تحلیلی مبتنی بر مصوبات (1397-1389). سیاستگذاری عمومی، 20 (5)، 9-31.‬‬
باقری، رضا؛ شیاری، علی؛ احدی، پرویز؛ و اسمعیل‌زاد، علیرضا (1400). حکمرانی و سیاست گذاری در قبال بحران منابع آب در جمهوری اسلامی ایران. پژوهش‌های روابط بین الملل. 11(1), 249-270.
بنیاد، لیلی؛ زارع شاه‌آبادی، اکبر؛ و پارسامهر مهربان (1401). آسیب‌شناسی حکمرانی آب در یزد. آب و توسعه پایدار، 9(3)، 57-72.
حاتمی یزد، ابوذر؛ داوری، کامران؛ قهرمان، بیژن؛ و یوسفی، علی (1396). شناسائی تعارضات مدیریت آب با استفاده از تحلیل نقشه‌های شناختی کنشگران (مورد مطالعه: کنشگران مدیریت آب دشت مشهد). تحقیقات منابع آب ایران،13 (2)، 1-17.
شرکت آب منطقه‌ای سمنان. (1402). اجرای طرح‌های احیا و تعادل‌بخشی روند افت سفره‌های آب زیرزمینی را کند کرده است. بازیابی شده از:[لینک]
طالبی صومعه سرایی، مهشید، زارعیان، محمدجواد، فرخ نیا، اشکان، روزبهانی، رضا. (1400). سیر تحولات برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری آب در دوران قبل و بعد از انقلاب اسلامی ایران. فصلنامه مطالعات میان‌رشته‌ای در علوم انسانی، 14 (1): 151-178.
طباطبایی، سید محمود؛ میرعمادی، سید ایمان و ضرغامی، مهدی. (1403). تحلیل موانع نهادی حکمرانی داده‌محور در سطوح سازمانی و بین‌سازمانی؛ مطالعه‌ی موردی دسترسی اشتراکی به داده‌های آب در ایران. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 14 (51)، 82-103. 
عابدی، سمانه (۱۳۹۸). حکمروایی آب و ارزیابی آثار آن بر تأمین امنیت آب و غذا. آب و توسعه پایدار، 7(1) ، 1-12.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
عامری گلستان، متین، واعظی، رضا، الوانی، سیدمهدی، باقری، علی. (1402). حکمرانی همکارانه، راهکاری برای حل مسئله آب در ایران: شناسایی مولفه‌ها و تدوین چارچوب. مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی، 13(48): 2-31.‬‬‬‬‬‬
عرب پور، امیرحسین (۱۴۰۰). ارائه الگوی حکمرانی آب مبتنی‌بر بازاریابی اجتماعی در راستای تغییر رفتار مصرفی آب. مجلس و راهبرد، 106(28)، 99-128.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
غفوری خرانق، سمانه؛ بنی حبیب، محمد ابراهیم؛ و جوادی، سامان (1398). ارزیابی اجتماعی سناریوهای حکمرانی آب زیرزمینی. مدیریت آب و آبیاری, 9(2), 305-319.
فتاحی، سجاد. (1397). گزارش ملی آب و سیاستگذاری مبتنی بر پیچیدگی. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی. 8 (27)، 321-328.
فدائی‌تهرانی،  محمد رضا؛ و میرزائی، آتنا (1402). تحلیل و ارزیابی حکمرانی آب در ایران بر مبنای اصول پیشنهادی OECD. نشریه سد و نیروگاه برق آبی، 10(35)، 107-117.
فصیحی هرندی، مهدی (1402). یادداشت تحلیلی: هفده سؤال حکمرانی آب. آب و توسعه پایدار،10(1)، 17-11.
قربانیان کردآبادی، محمد؛ لیاقت، عبدالمجید؛ و مالمیر، مرضیه (1400). «بررسی و تحلیل علل شکست سیاست‌های مدیریت مشارکتی آب در ایران». سیاستگذاری عمومی، 23(6)، 169-190.‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬‬
نبوی، سید سعید؛ مصطفی زاده، رئوف؛ و آسیابی‌هیر، رقیه (1400). تحلیل شاخص‌های کمبود آب و شبکه حکمرانی آب در برنامه پنج‌ساله ششم توسعه ایران. نشریه علمی پژوهشی مهندسی آبیاری و آب ایران، 12(2)، 394-413. 
وحید، مجید؛ و رنجبر، محسن. (1397). آسیب‌شناسی بُعد سیاسی حکمرانی آب در ایران (1368-1392). سیاستگذاری عمومی. 4 (4). 203-223.
References
Akhmouch, A. & Clavreul, D. (2016). Stakeholder Engagement for Inclusive Water Governance: “Practicing What We Preach” with the OECD Water Governance Initiative. Water, 8, 2-17.
Araral, E. & Wang, Y. (2013). Water Governance 2.0: A review and Second-generation research agenda. Water Resources Management, 27 (11): 3945-3957.
Bantider, A., Tadesse, B., Mersha, A. N., Zeleke, G., Alemayehu, T., Nagheeby, M., & Amezaga, J. (2023). Voices in shaping water governance: exploring discourses in the Central Rift Valley, Ethiopia. Water, 15(4), 803.‏
Browne, A. (2015). Insights from the everyday: Implications of reframing the governance of water supply and demand from people to practice, WIREs Water, 2 (2): 415-424.
Chandrasekara, S. S. K. Chandrasekara, S. K. Gamini, P. H. Sarath. Obeysekera, J. Manthrithilake, H. Kwon, Hyun-Han. & Vithanage, Meththika. (2021). A review on water governance in Sri Lanka: the lessons learnt for future water policy formulation. Water Policy, 23(2): 255-273.
De Stefano, L., Svendsen, M., Giordano, M., Steel, B. S., Brown, B. & Wolf, A. T. (2014). Water governance benchmarking: Concepts and approach framework as applied to Middle East and North Africa countries. Water Policy 16(6), 1121–1139.
Frimpong, J., Adamtey, R., Pedersen, A. B., Wahaga, E., Jensen, A., Obuobie, E. & Ampomah, B. (2021). A review of the design and implementation of Ghana’s National Water Policy (2007). Water Policy 23(5), 1170–1188.
Hegga, S. Kunamwene, I. & Ziervogel, G. (2020). Local participation in decentralized water governance: insights from north-central Namibia. Regional Environmental Change, 20(3): 105-125.‏
Hill, G., Furlong, K., Bakker, K., & Cohen, A. (2008) Harmonization Versus Subsidiarity in Water Governance: A Review of Water Governance and Legislation in the Canadian Provinces and Territories , Canadian Water Resources Journal, 33:4, 315-332.
Keller, N. & Hartmann, T. (2020). OECD water governance principles on the local scale – an exploration in Dutch water management. International Journal of River Basin Management, 18(4), 439-444.
Koebele, E. A. Méndez‐Barrientos, L. E. Nadeau, N. & Gerlak, A. K. (2023). Beyond engagement: Enhancing equity in collaborative water governance. Wiley Interdisciplinary Reviews: Water, 11 (2):1-16.
Labajos, R. & Alier, M. (2015).  Political ecology of water conflicts, WIREs Water, 2 (5): 537-558.
Macpherson, E. (2023). Can Western water law become more ‘relational’? A survey of comparative laws affecting water across Australasia and the Americas. Journal of the Royal Society of new Zealand, 53(3): 395–424.
Nixon, R.; Owusu, F. (2017). Choice, inclusion, and access to information: Understanding female farmers’ participation in Kyrgyzstan’s water-user associations. Sustainability, 9 (1): 23-46.
OECD (2018). Implementing the OECD Principles on Water Governance: Indicator Framework and Evolving Practices. OECD Publishing, Paris, France.  http://dx.doi.org/10.1787/9789264292659-en 
Pahl-Wostl C. (2015). Water Governance in the Face of Global Change: from Understanding to Transformation.Springer International, Cham, Switzerland.
Pahl-Wostl,C., Holtz,G., Kastens, B., & Knieper, C. (2010). Analyzing complex water governance regimes: the management and transition framework. Environmental science & policy 13 (7), 571-581.
Pedregal, B. Cabello, V. Hernández Mora, N. Limones, N. & Del Moral, L .(2015). Information and knowledge for water governance in the networked society, Water Alternatives, 8(2): 1-19.
 Rojas, R., Bennison, G., Gálvez, V., Claro, E., & Castelblanco, G. (2020). Advancing collaborative water governance: Unravelling stakeholders’ relationships and influences in contentious river basins. Water, 12(12), 16-33.    
Spijkers, O. Xian, L, I. & Liping, D, A, I. (2018). Public Participation  in China’s Water Governance. Chinese Journal of Environmental Law, 2(1): 28-56.
Taylor, K. S., Longboat, S., & Grafton, R. Q. (2019). Whose Rules? A Water Justice Critique of the OECD’s 12 Principles on Water Governance. Water, 11(4), 809- 826.
Torfing J., Peters B.G., Pierre J. and Sørensen E. 2012. Interactive Governance: Advancing the Paradigm, Oxford: Oxford University Press.
VanNijnatten, D, L. (2020). The potential for adaptive water governance on the US–Mexico border: application of the OECD’s water governance indicators to the Rio Grande/Bravo basin, Water Policy, 22 (6): 1047–1066.
Velasco, M. Calderon, G. Lima M, L. Mantecon, C. L. & Massone H. E. (2023). Water governance challenges at a local level: Implementation of the OECD water governance indicator framework in the General Pueyrredon Municipality, Buenos Aires province, Argentina. Water Policy, 25 (7): 623–638.
Wang, R, Y. Peng, Y. & Liu, Y. (2022). Explaining the sustained public participation of ENGOs in China’s water governance: A case study of the ‘civilian river chiefs’ under the theoretical framework of ‘double embeddedness’. International Journal of Water Resources Development, 38(4): 680–698.