مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

مطالعات راهبردی سیاستگذاری عمومی

فراتحلیلی بر سازو کارها و راهبردهای سازگاری با تغییرات اقلیمی و مهاجرت در ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی، قم، ایران.
2 دانشجوی دکتری جغرافیا و برنامه‌ریزی روستایی، گروه جغرافیای انسانی، دانشکده جغرافیا، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده
مقاله حاضر از طریق فراتحلیل کیفی 42 مطالعه انجام شده در حوزه سازو کارها و راهبردهای سازگاری با تغییرات اقلیمی طی سالهای 1390 تا سال 1401 را مورد بررسی قرار داده است.در این نوشتار اطلاعات کامل توصیفی 9 مولفه روش شناسی مربوط به آثار علمی مورد مطالعه ارائه گردیده است. هم‌چنین از منظر محتوایی با تاکید بر تلفیق و طبقه بندی سازو کارهای سازگاری با تغییرات اقلیمی و مهاجرت، 94 سازوکار و راهکار سازگاری با فراوانی 363 در قالب 7 کلان راهبرد اصلی طبقه‌بندی و اولویت‌بندی شده است. بر این مبنا بیش از 60 درصد سازو کارها و راهکارها مربوط به راهبردهای فنی، زراعی و آب و خاک بوده است و کمتر از 40 درصد از سازو کارها و راهکارهای ارائه شده به راهبردهای حمایتی، سیاست‌گذاری و ظرفیت‌سازی اختصاص یافته است. در پایان توصیه هایی با ماهیت مطالعاتی و سیاستی در راستای ساماندهی و جلوگیری از مهاجرت‌های اقلیمی در کشورپیشنهاد شده است.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع فارسی
آریونی، ز.، محمدی یگانه، ب.، چراغی، م.، عینالی، ج.، و فراهانی، ح. (1401). تحلیل عوامل موثر بر ظرفیت‌سازی روستاییان جهت کاهش اثرات خشکسالی با رویکرد آینده پژوهی مورد مطالعه: شهرستان زنجان. فصلنامه راهبردهای توسعه روستایی، 9(2)، 267-259. 
اصغرزاده قهرودی، ش.، مومنی، فرشاد، و قاسمی، ع.(1398). شناسایی تاثیر سناریوهای تغییر اقلیم انسان ساخت بر توسعه پایدار ایران، فصلنامه مطالعات سیاست‌گذاری عمومی، 5، ( 4)، 187-209.
اسمعیل‌نژاد، م.، و علیجانی، ب. (1396). واکاوی و رتبه‌بندی استراتژی‌های سازگاری نسبت به تغییر اقلیم از دیدگاه مردم محلی مورد مطالعه: دشت سیستان. تحلیل فضایی مخاطرات محیطی، 4(1)، 72-63. 
اسمعیل‌نژاد، م.، و پودینه، م. (1396). ارزیابی سازگاری با تغییرات اقلیمی در مناطق روستایی جنوب خراسان جنوبی. مخاطرات محیط طبیعی، 6(11)، 85-100. 
امینی فسخودی، ع.، و میرزایی، م. (1392). پیامدهای بحران کم‌آبی و خشک شدن زاینده‌رود در مناطق روستایی (مطالعه موردی: جلگه براآن در شرق اصفهان). توسعه محلی (روستایی ـ شهری)،  5(2). 180-157. 
افراخته، ح.، عزیزپور، ف.، طهماسبی، ا.، و سلیمانی، ع. (1394). راهبردهای سازگاری روستایی در برابر مخاطرات خشکسالی (مطالعه موردی: روستای پشتنگ شهرستان روانسر). مدیریت محاطرات محیطی، 2(3)، 354-341. 
ابراهیم‌زاده، ع.، و اسمعیل نژاد، م. (1396). پناهندگان اقلیمی چالش آینده تحولات منطقه‌ای مطالعه موردی: خراسان جنوبی. جغرافیا و توسعه، 15(48)، 18-1. 
اداوی، ظ.، و تدین، م.ر.، باغبانی آرانی، ا. (1398). پیش‌بینی اثر تغییر اقلیم بر تولید سیب زمینی در فریدون شهر و ارزیابی راهکارهای سازگاری (تغییر رقم و تاریخ کاشت). نشریه تولید و فرآوری محصولات زراعی و باغی، 9(2)، 97-79. 
انصاری، ث.، مساح بوانی، ع.، و باقری، ع. (1397). ارزیابی راهکارهای سازگاری با تغییراقلیم بر اساس نشانگرهای اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی امنیت آبی. تحقیقات منابع آب ایران، 14(5)، 277-265. 
بابانیا، ف.، مرید، س.، و شکری، ا. (1397). ارزیابی ظرفیت مدیریت فعلی آب کشاورزی در حوضه زرینه‌رود برای سازگاری با تغییر اقلیم براساس رویکرد تصمیم‌گیری استوار. تحقیقات منابع آب ایران. 14(5)، 41-31. 
جلالی، م.، مریم، ا.، و مزینانیان، ز. (1399). تأثیر ابعاد زیست محیطی تغییرات اقلیمی بر امنیت ملی. فصلنامه علوم و تکنولوژی محیط زیست، 22(9)، 190-179. 
جمشیدی، ا.،سبحانی، م.(1400). سازو کارهای سازگاری با تغییر اقلیم در بخش کشاورزی، معیارها و تکنیک‌های اولویت‌بندی، فصلنامه تحقیقات منابع آب ایران، 17(4)، 241-229.
جمشیدی، ا.، اسدی، ع.، و کلانتری، خ. (1396). سازوکارهای سازگاری با تغییر اقلیم کشاورزان خرده‏ پای استان همدان. نشریه علمی علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 13(2)، 109-130. 
جمشیدی، ع.، نوری زمان‌آبادی، س.ه.، و ابراهیمی، م. (1394). سازگاری کشاورزان با تغییرات اقلیمی در شهرستان سیروان، استان ایلام: اثرات و گزینه‌های سازگاری. مجله پژوهش و برنامه‌ریزی روستایی، 4 (2)، 96-79. 
حیدری، ن. (1396). تغییر اقلیم و راهکارهای سازگاری با آن در کشاورزی. نشریه علمی مدیریت آب در کشاورزی، 4(2)، 26-13. 
حیدری، ن. (1398). رویکردها و راهکارهای سازگاری با تغییر اقلیم از جنبه‌های مدیریت آب کشاورزی و امنیت غذائی. نشریه علمی مدیریت آب در کشاورزی، 6(1)، 36-23. 
حیدری تاشه کبود، ش.، و حسینی، س.ا. (1398). ارائه برنامه راهبردی بهره‌وری مصرف آب در کشور به منظور سازگاری با تغییر اقلیم. نیوار، 43(106)، 24-12. 
دانشگر، ح.، باقری، م.، و مردانی نجف‌آبادی، م. (1400). ارزیابی پیامدهای تغییر اقلیم و راهبردهای سازگاری با آن در دشت بوشکان استان بوشهر. نشریه علمی اقتصاد و توسعه کشاورزی، 35(1)، 78-63. 
دلاور، ع.(1376). مبانی نظری و عملی پژوهش در علوم انسانی و اجتماعی. تهران: انتشارات رشد.
دهقانپور، م.، یزدان پناه، م.، فروزانی، م.، و عبدالله‌زاده، غ.ح. (1399). ارزشیابی و اولویت‌بندی سیاست‌‌های سازگاری کشاورزی با تغییرات اقلیم در استان فارس. مجله تحقیقات اقتصاد و توسعه کشاورزی ایران، 51(4)، 795-777. 
رستمعلی‌زاده، و.، وثوقی، م.، و ایمانی جاجرمی، ح. (1392). مهاجرت، اجتماعات گسترده و بهزیستی روستایی در شهرستان شبستر. توسعه محلی (روستایی ـ شهری)، 5(2)، 48-23. 
رصدخانه مهاجرت ایران .( 1401). سالنامه مهاجرتی ایران 1401. [لینک] 
رصد خانه مهاجرت ایران.( 1398). سازگاری با تغییرات اقلیمی: راهکار جایگزین مهاجرت. [لینک]
رضایی زمان، م.، و افروزی، ع. (1394). ارزیابی اثرات تغییر اقلیم بر عملکرد محصولات و ارائه راهبرد تغییر الگوی کشت (مطالعه موردی: حوضه سیمینه‌رود). نشریه حفاظت منابع آب و خاک، 4(4)، 64-51. 
زاهدی ، ش.(1390). جهانی شدن و توسعه پایدار. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 2(3)، 18-1. [لینک] 
زینلی مبارکه، ز.، دیهیم‌فرد، ر.، و کامبوزیا، ج. (1398). ارزیابی اثرات تغییر اقلیم و راهکارهای سازگاری به آن بر عملکرد و کارایی مصرف آب گندم آبی (Triticumaestivum) : مطالعه موردی استان خراسان رضوی. نشریه پژوهش‌های تولید گیاهی، 26(3)، 87-71. 
سارانی، ح.، حمیدیان‌پور، م.، و طیب‌نیا، س.ه.(1400). نگرش روستاییان نسبت به تغییر‌پذیری اقلیم و راهکارهای سازگاری با آن (مورد: روستائیان هیرمند). مطالعات برنامه‌ریزی سکونتگاه‌های انسانی، 16(2)، 378-365. 
سواری، م.، و شوکتی آمقانی، م. (1398). شناسایی راهکارهای سازگاری کشاورزان کوچک ‌مقیاس در مقابله با خشکسالی در استان آذربایجان غربی. برنامه‌ریزی فضایی، 9(4)، 42-17. 
سلیمانی، م.، رحیمی، د.، و یزدان‌پناه، ح. (1400). راهبردهای سازگاری با تغییرات اقلیم در بخش کشاورزی(شهرستان رستم). مخاطرات محیط طبیعی، 10(29)، 32-19. 
سلطانی، ش.، و موسوی، س.ح. (1394). کم آبیاری و بهبود فناوری آبیاری؛ راهبردهای بهینه‌ی سازگاری با تغییرپذیری اقلیم. اقتصاد کشاورزی، 9(4)، 149-121. 
سازمان حفاظت محیط زیست. (1396). برنامه راهبرد ملی تغییر اقلیم. [لینک] 
شورای عالی آمایش سرزمین. (1399). سند ملی آمایش سرزمین. [لینک] 
شعبانعلی فمی، ح.، سواری، م.، معتقد، م.، محمدزاده نصرآبادی، م.، افشاری، س.، و بقایی، م. (1399). تحلیل راهبردهای سازگاری کشاورزان کوچک مقیاس با شرایط خشکسالی در استان اصفهان. برنامه‌ریزی و آمایش فضا، 24(1)، 47-21. 
صحرایی، ف.، مهراب قوچانی، ا.، قربانی، آ.، رضوانفر، ا.، و غنیان، م. (1398). تبیین‏ نیت سازگاری کشاورزان در مواجهه با گرد و غبار؛ مدل توسعه‏یافته نظریه انگیزش حفاظت. پژوهش‌های ترویج و آموزش کشاورزی، 12(3). 24-15.
صالحی، ص.، و پازوکی نژاد، ز. (1400). سازگاری روستاییان با تغییرات اقلیمی و ارتباط آن با عوامل اجتماعی (مطالعه موردی: روستاییان شهرستان بابلسر - استان مازندران). پژوهش‌های راهبردی مسائل اجتماعی ایران، 10(1)، 70-47.
صلواتی، ب. (1402). «هشدارِ مهاجرت اقلیمی سیاه‌نمایی نیست». روزنامه پیام ما. 31 خرداد. قابل دسترسی در: [۳1/۰3/۱۴۰2]  [لینک]
طهماسبی، ا.، قادرمرزی، ح.، رحیمی، ف.، و عزیزی، س. (1400). درک و استراتژی‌ سازگاری جوامع محلی شهرستان مشکین شهر نسبت به تغییرات اقلیمی. توسعه محلی (روستایی – شهری)، 13(2)، 637-609.
عدالت مقدم ، م. (1401).تاب آوری جوامع در برابر آثار رخدادهای اقلیمی؛ نه به مهاجرت. سیاست نامه علم وفناوری، 12(4)، 98-80.
عبدالله‌زاده، غ.ح.، اژدرپور، ع.، و شریف‌زاده، م.ح. (1396). بررسی ادراک روستاییان نسبت به تغییرات اقلیمی و راهبردهای سازگاری در شهرستان زابل.  جغرافیا و برنامه‌ریزی محیطی، 28(4)، 406-85.
عریان، س.، شبیری، س.م.، و فرج‌اللهی، م. (1396). تحلیلی بر نقش برنامه راهبرد ملی تغییر اقلیم بر گسترش دانش، نگرش و عملکرد جامعه در راستای کاهش و سازگاری با تغییر اقلیم در ایران. فصلنامه آموزش محیط زیست و توسعه پایدار، 6(1)، 129-115.
عزیزی خالخیلی، ط.، زمانی، غ.ح.، و کرمی، عزت‌اله (1395). سازگاری کشاورزان با نوسانات اقلیمی: مشکلات و موانع موجود و راهکارهای پیشنهادی. نشریه علمی اقتصاد و توسعه کشاورزی، 30(3)، 159-148.
فرج‌زاده، م.، مدنی لاریجانی، ک.، مساح بوانی، ع.، و داوطلب، ر. (1393). اثر تغییر اقلیم بر اطمینان‌پذیری تأمین آب پایین‌دست سد کرخه و راهکارهای سازگاری با آن. نشریه حفاظت منابع آب و خاک، 3(3)، 63-49.
قدسی، ن.، نسترن، م.، و قاسمی، و. (1401). جداشدگی اجتماعی- فضایی در ایران: مرور نظام‌مند و فراتحلیل کیفی. نشریه علمی مطالعات شهری، 11(44)، 79-94.
کاظمیان، غ.، الوانی، س. م.، قربانی‌زاده،و.، جلیلی، م.(1400). فصلنامه علمی مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی. 11(40)،  476-454. [لینک]
کشاورز، م. (1397). واکاوی میزان انطباق راهبردهای مدیریت کشاورزی با تغییر اقلیم: مطالعه موردی  استان فارس. نشریه علمی علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 14(2)، 123-107. 
کوچکی، ع.، و نصیری محلاتی، م. (1395). تأثیر تغییر اقلیم بر کشاورزی ایران: 2- پیش‌بینی تولید محصولات زراعی و راهکارهای سازگاری. نشریه علمی پژوهش‌های زراعی ایران، 14(1)، 20-1. 
لیث، ن.، رستمی، ف.، و علی بیگی، ا.ح. (1400). راهکارهای بهبود تاب‌آوری کشاورزان در برابر خشکسالی از دیدگاه کارشناسان مطالعه‌‌ای در شهرستان میاندوآب. جغرافیا و توسعه، 19(65)، 98-77. 
لوین،ک.، کاشور، ب.، برشتاین، ا.، و اولد، گ. (1395). غلبه بر تراژدی برآمده از مشکلات فوق بدخیم: محدود ساختن منافع شخصی آینده برای بهبود وضعیت تغییرات اقلیمی جهانی. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 6(21)، 292-270.
معتقد، م.، اسدی، ع.، شعبانعلی‌فمی، ح.، و کلانتری، خ. (1401). مطالعۀ درک معنایی کشاورزان از تغییر اقلیم در واحدهای بهره‌برداری کوچک‌ مقیاس در استان همدان. توسعه محلی (روستایی – شهری)، 14(1)، 253-233. 
مشفق، م.، و حسینی، ق. (1392). سیاست‌های توزیع بهینه جمعیت و مهاجرت در ایران: اولویت‌بندی تجربیات جهانی از نگاه صاحب‌نظران ایرانی. دو فصلنامه مطالعات جمعیتی، 1(1)، 31-9. 
میرزایی، ع.، و زیبایی، م. (1399). بررسی استراتژی های تطبیقی برای مدیریت منابع آب کشاورزی تحت تغییر اقلیم در حوضه آبریز رودخانه هلیل رود. نشریه علمی اقتصاد و توسعه کشاورزی، 34(4)، 419-397. 
ملایی، ف.، حسینی، س.م.، حجازی، س.ی.، و پیش‌بین، س.ا. (1397). تبیین راهبردهای سازگاری کشاورزان استان خراسان جنوبی با تغییر اقلیم. نشریه علمی علوم ترویج و آموزش کشاورزی ایران، 14(2)، 105-83. 
ولی قلی‌زاده، ع. (1398). تبیین اثرات اقتصادی تغییرات اقلیمی در حیات جوامع انسانی. نشریه فضای جغرافیایی، 19(67)، 198-161. 
وظیفه، ا. (1401). «آغاز مهاجرت اقلیمی در ایران». روزنامه همشهری. 30 فروردین. قابل دسترسی در: [۳۰/۰۱/۱۴۰۱]   [لینک]
هوشمندان مقدم فرد، ز.، شمس، ع.، یعقوبی، ج.، صبا، ج.، و عساکره، ح. (1399). بررسی عوامل مؤثر بر رفتارهای سازگاری کشاورزان با تغییرات اقلیمی در استان زنجان. نشریه علمی پژوهشی دانش کشاورزی و تولید پایدار، 30 (3)، 251-231. 
 
References
Arioni, Z., Mohammadi Yeganeh, B., Chiraghi, M., Ainali, J., and Farahani, H. (1401). Investigating factors affecting the performance of villagers to reduce drought with a prospective study: Zanjan city. Rural Development Strategies Quarterly, 9(2), 267-259.
Asgharzadeh Kahrodi, Sh., Momeni, Farshad, and Ghasemi, A. (2018). Identifying the impact of man-made climate change scenarios on Iran's sustainable development, Public Policy Studies Quarterly, 5, (4), 187-209.
Esmailnejad, M., and Alijani, B. (2016). Analysis and ranking of adaptation strategies to climate change from the point of view of the local people under study: Sistan plain. Analysis of Environmental Risk Space, 4(1), 72-63.
Esmailnejad, M., and Pudine, M. (2016). Assessment of adaptability to climate change in the rural areas of South Khorasan. Natural Environment Hazards, 6(11), 85-100.
Amini Faskhudi, A., and Mirzaei, M. (2012). Consequences of water scarcity crisis and drying up of Zayandehroud in rural areas (Case study: Jalga Baran in the east of Isfahan). Local development (rural-urban), 5(2). 157-180.
Afrokhte, H., Azizpour, F., Tahmasabi, A., and Soleimani, A. (2014). Rural adaptation strategies against drought risks (case study: Pashtang village, Ravansar). Environmental Management, 2(3), 354-341.
Ebrahimzadeh, A., and Ismail Nejad, M. (2016). Climate refugees, the future challenge of regional developments, case study: South Khorasan. Geography and Development, 15(48), 1-18.
Edavi, Z., and Tedin, M.R., Baghbani Arani, A. (2018). Forecasting the effect of climate change on potato production in Fereydoun Shahr and evaluating adaptation strategies (change of variety and planting date). Journal of production and processing of agricultural and horticultural products, 9(2), 97-79.
Ansari, S., Masah Bowani, A., and Bagheri, A. (2017). Evaluating solutions to adapt to economic climate change based on social and environmental indicators of water security. Iran Water Resources Research, 14(5), 277-265.
Babania, F., Merid, S., and Shokri, A. (2017). The evaluation of the scale of the current agricultural water management in the Zarinerood basin is based on decision-making settings for adaptation to climate change. Iran's water resources research. 14(5), 31-41.
Jalali, M., Maryam, A., and Mezinanian, Z. (2019). The environmental factor of climate change on national security. Environmental Science and Technology Quarterly, 22(9), 179-190.
Jamshidi, A., Sobhani, M. (1400). Adaptation mechanisms to climate change in the agricultural sector, qualities and prioritization techniques, Iranian Water Resources Research Quarterly, 17(14), 241-229.
Jamshidi, A., Asadi, A., and Kalantari, Kh. (2016). Adaptation mechanisms to climate change of smallholder farmers in Hamadan province. Scientific Journal of Agricultural Extension and Education Sciences of Iran, 13(2), 109-130.
Jamshidi, A., Nouri Zamanabadi, S.H., and Ebrahimi, M. (2014). Adaptation of farmers to climate changes in Sirvan city, Ilam province: and adaptation options. Journal of Rural Planning and Research, 4(2), 79-96.
Heydari, N. (2016). Climate change and adaptation strategies in agriculture. Journal of Scientific Water Management in Agriculture, 4(2), 13-26.
Heydari, N. (2018). Plans and solutions to adapt to climate change from the aspects of agricultural water management and food security. Journal of Scientific Water Management in Agriculture, 6(1), 23-36.
Heydari Tashe Kaboud, Sh., and Hosseini, S.A. (2018). Providing a strategic plan for water consumption efficiency in the country in order to adapt to climate change. Newar, 43(106), 12-24.
Daneshgar, H., Bagheri, M., and Mardani Najafabadi, M. (1400). Evaluation of climate change messages and adaptation strategies in Bushehr province. Scientific Journal of Agricultural Economics and Development, 35(1), 63-78.
Delavar, A. (1376). Theoretical and practical foundations of research in humanities and social sciences. Tehran: Rushd Publications.
Dehghanpour, M., Yazdanpanah, M., Farozani, M., and Abdullahzadeh, G.H. (2019). Evaluation and prioritization of agricultural adaptation policies to climate change in Fars province. Journal of Economic Research and Agricultural Development of Iran, 51(4), 795-777.
Rostamalizadeh, V., Vothoghi, M., and Imani Jajermi, H. (2012). Migration, community development and rural welfare in Shabestar city. Local Development (Rural-Urban), 5(2), 23-48.
Iranian Migration Observatory (1401). Iranian Migration Yearbook 1401. [Link]
Iranian Migration Observatory (2018). Adapting to climate change: an alternative solution to migration. [link]
Rezaei Zaman, M., and Afrozi, A. (2014). Assessment of climate change on crop performance and providing a strategy for changing the cultivation pattern (case study: Simine Roud Basin). Journal of Water and Soil Resources, 4(4), 51-64.
Zahedi, S. (2018). Globalization and sustainable development. Strategic Public Policy Studies Quarterly, 2(3), 1-18. [link]
Zainli Mubarakeh, Z., Dihimfred, R., and Cambusia, J. (2018). Evaluation of climate change and methods of adapting to it on the yield and efficiency of water use of water wheat (Triticumaestivum): a case study of Razavi Khorasan Province. Journal of Plant Production Research, 26(3), 71-87.
Sarani, H., Hamidianpour, M., and Tayabnia, S. (1400). Villagers' attitude towards climate variability and ways to adapt to it (Case: Hirmand villagers). Human Settlements Planning Studies, 16(2), 378-365.
Sawari, M., and Shaukti Amghani, M. (2018). Identifying adaptation strategies of small-scale farmers in dealing with drought in West Azarbaijan province. Spatial Planning, 9(4), 17-42.
Soleimani, M., Rahimi, D., and Yazdan-Panah, H. (1400). Adaptation strategies to climate change in the agricultural sector (Rostam city). Natural Environment Hazards, 10(29), 19-32.
Soltani, S., and Mousavi, S.H. (2014). lack of irrigation and improvement of irrigation technology; Optimum strategies for adapting to climate variability. Agricultural Economics, 9(4), 149-121.
Environmental Protection Organization. (2016). National Climate Change Strategy Program. [link]
Supreme Council of Land Development. (2019). National document of land preparation. [link]
Shabanali Fami, H., Sawari, M., Mishta, M., Mohammadzadeh Nasrabadi, M., Afshari, S., and Beqaei, M. (2019). Analyzing adaptation strategies of small scale farmers to drought conditions in Isfahan province. Space Planning and Design, 24(1), 21-47.
Sahrai, F., Mehrab Quchani, A., Ghorbani, A., Razvanfar, A., and Ghanian, M. (2018). Clarifying the intention of farmers to adapt to dust; The developed model of conservation motivation theory. Agricultural extension and education research, 12(3). 15-24.
Salehi, S., and Pazoukinejad, Z. (1400). Adaptation of villagers to climate changes and its relationship with social factors (case study: villagers of Babolsar city - Mazandaran province). Strategic Researches of Iran's Social Issues, 10(1), 47-70.
Salavati, b. (1402). "Climate migration warning is not a bleak view". Our message newspaper. June 31. Available at: [31/03/1402] [Link]
Tahmasabi, A., Kadermarzi, H., Rahimi, F., and Azizi, S. (1400). Understanding and adaptation strategy of local communities of Meshkin Shahr towards climate change. Local Development (Rural-Urban), 13(2), 637-609.
Adalat Moghadam, M. (1401). Resilience of societies against the effects of climatic events; No to immigration. Science and Technology Policy, 12(4), 80-98.
Abdullahzadeh, G.H., Ezhderpour, A., and Sharifzadeh, M.H. (2016). Investigating villagers' perceptions of climate change and adaptation strategies in Zabul city. Environmental Geography and Planning, 28(4), 85-406.
Arian, S., Shabiri, S.M., and Farajollahi, M. (2016). An analysis of the role of the national climate change strategy program on the expansion of knowledge, attitude and society's performance in order to reduce and adapt to climate change in Iran. Environmental Education and Sustainable Development Quarterly, 6(1), 115-129.
Azizi Khalkhili, T., Zamani, G.H., and Karmi, Ezzatoleh (2015). Adaptation of farmers to climatic fluctuations: existing problems and obstacles and proposed solutions. Scientific Journal of Agricultural Economics and Development, 30(3), 159-148.
Farajzadeh, M., Madani Larijani, K., Masah Bowani, A., and Toder, R. (2013). The effect of climate change on the reliability of water supply downstream of the Karkheh dam and its adaptation strategies. Journal of Water and Soil Resources Protection, 3(3), 49-63.
Qudsi, N., Nastern, M., and Ghasemi, V. (1401). Socio-spatial isolation in Iran: systematic review and qualitative meta-analysis. Scientific Journal of Urban Studies, 11(44), 79-94.
Kazemian, G., Elwani, S. M., Ghorbanzadeh, V., Jalili, M. (1400). Scientific Quarterly of Strategic Studies of Public Policy. 11(40), 476-454. [link]
Keshavarz, M. (2017). Analyzing the degree of adaptation of agricultural management strategies to climate change: a case study of Fars province. Scientific Journal of Agricultural Extension and Education Sciences of Iran, 14(2), 107-123.
Kokhaki, A., and Nasiri Mahalati, M. (2015). The impact of climate change on Iran's agriculture: 2- Crop production forecast and adaptation strategies. Scientific Journal of Agricultural Research of Iran, 14(1), 1-20.
Leith, N., Rostami, F., and Ali Beigi, A.H. (1400). Solutions to improve the resilience of farmers against drought from the point of view of study experts in Miandoab city. Geography and Development, 19(65), 98-77.
Levine, K., Kashor, B., Berstein, A., and Old, G. (2015). Overcoming the tragedy of hyperbole: Limiting future self-interest to ameliorate global climate change. Strategic Public Policy Studies Quarterly, 6(21), 270-292.
Mishta, M., Asadi, A., Shabanalifami, H., and Kalantari, Kh. (1401). Studying farmers' semantic understanding of climate change in small-scale exploitation units in Hamadan province. Local Development (Rural-Urban), 14(1), 253-233.
Mushfiq, M., and Hosseini, Q. (2012). Optimal population distribution and immigration policies in Iran: prioritizing global experiences from the perspective of Iranian experts. Bi Quarterly of Population Studies, 1(1), 9-31.
Mirzaei, A., and Sebet, M. (2019). Investigating adaptive strategies for managing agricultural water resources under climate change in the catchment area of Halil River. Scientific Journal of Agricultural Economics and Development, 34(4), 419-397.
Melai, F., Hosseini, S.M., Hejazi, S.Y., and Pishbin, S.A. (2017). Explaining adaptation strategies of South Khorasan province farmers to climate change. Scientific Journal of Agricultural Extension and Education Sciences of Iran, 14(2), 105-83.
Vali Qolizadeh, A. (2018). Explaining the economic effects of climate change in the life of human societies. Journal of Geographical Space, 19(67), 161-198.
Task, A. (1401). "The beginning of climatic migration in Iran". Hamshahri news papar. April 30. Available at: [30/01/1401] [link]
Houshmandan Moghadam Fard, Z., Shams, A., Yaqoubi, J., Saba, J., and Asakere, H. (2019). Investigating the effective factors on the adaptation behavior of farmers to climate changes in Zanjan province. Scientific Research Journal of Agricultural Science and Sustainable Production, 30 (3), 251-231.
Adger, W.N., Agrawala, S., Mirza, M.M.Q., Conde, C., O’Brien, K., Pulhin, J. & Takahashi, K., (2007). Assessment of adaptation practices, options, constraints and capacity, Climate change, Cambridge, Pp 717- 743.
Abbass, K., Qasim, M. Z., Song, H., Murshed, M., Mahmood, H., & Younis, I. (2022). A review of the global climate change impacts, adaptation, and sustainable mitigation measures. Environmental Science and Pollution Research, 29(28), 42539-42559.
Callaghan, M., Schleussner, C. F., Nath, S.,Lejeune, Q., Knutson, T. R., Reichstein, M., et al.(2021). “Machine-Learning-Based Evidence And Attribution Mapping Of 100,000 Climate Impact Studies”. Nature climate change, 11(11), pp. 966972.
Engle, N. L. (2011). Adaptive capacity and its assessment. Global environmental change, 21(2), 647-656.
Feliciano, D., Recha, J., Ambaw, G., MacSween, K., Solomon, D., & Wollenberg, E. (2022). Assessment of agricultural emissions, climate change mitigation and adaptation practices in Ethiopia. Climate policy, 22(4), 427-444.
Grundmann, R. (2007). Climate change and knowledge politics. Environmental politics, 16(3), 414-432. 
Ifeanyi-Obi, C.C., Etuk, U.R., Jike-Wai, O., (2012). Climate change, effects and adaptation strategies; Implication for Agricultural extension system in Nigeria, Greener journal of Agricultural sciences, Vol 2 (2), Nigeria, Pp 53-60. 
IPCC, [Core Writing Team, R.K. Pachauri and L.A. Meyer (Eds.)]. (2014). “Syn-thesis Report. Contribution of Working Groups I, II and III to the Fifth Assess-ment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change”. IPCC. Swit-zerland. 151.
IPCC. (2014). Climate change 2014: Impacts, adaptation,and vulnerability: Regional aspects. Cambridge University Press, UK [Link]
Ionesco, D., Mokhnacheva, D. and Gemenne, F. (2017). The Atlas of Environmental Migration. Routledge
Issar, A. S. (2010). Climate change as a draw bridge between Africa and the Middle East. Global and Planetary Change, 72(4), 451-454.
Kurukulasuriya, P., & Rosenthal, S. (2013). Climate change and agriculture: A review of impacts and adaptations.
Liu, Wenbin., Sun, Fubao., Lim, Wee Ho., Zhang, Jie., Wang, Hong., Shiogama, Hideo., and Zhang, Yuqing. (2018). Global drought and severe drought-affected populations in 1.5 and 2ºC warmer worlds. Earth Syst. Dynam, 9, 267-283. 
Leal Filho, W., Azeiteiro, U. M., Balogun, A. L., Setti, A. F. F., Mucova, S. A., Ayal, D., ... & Oguge, N. O. (2021). The influence of ecosystems services depletion to climate change adaptation efforts in Africa. Science of The Total Environment, 779, 146414.
Pradhan, N.S., Sijapati, S., and Bajracharya, S.R. (2015). Farmers' responses to climate change impact on water availability: insights from the Indrawati Basin in Nepal. International Journal of Water Resources Development, 31(2), 269-283.
Ruszkiewicz, J. A., Tinkov, A. A., Skalny, A. V., Siokas, V., Dardiotis, E., Tsatsakis, A., ... & Aschner, M. (2019). Brain diseases in changing climate. Environmental research, 177, 108637.
Scherpenzeel, A. C., & Saris, W. E. (1997). The validity and reliability of survey questions: A meta-analysis of MTMM studies. Sociological Methods & Research, 25(3), 341-383.
Smit, B., & Pilifosova, O. (2003). Adaptation to climate change in the context of sustainable development and equity. Sustainable Development, 8(9), 9. [Link]
Smit, B., & Skinner, M. W. (2002). Adaptation options in agriculture to climate change: a typology. Mitigation and adaptation strategies for global change, 7(1), 85-114. 
Maddison, D. (2007). The perception of and adaptation to climate change in Africa (Vol. 4308). World Bank Publications.
Mendelsohn, R., & Davis, E. W. (2001). Global warming and the American economy. A regional assessment of climate change impacts. Edward Elgar, Cheltenham, UK. 
Mazhin, S. A., Khankeh, H., Farrokhi, M., Aminizadeh, M., & Poursadeqiyan, M. (2020). Migration health crisis associated with climate change: A systematic review. Journal of education and health promotion, 9.