تبیین تصمیم گیری در خصوص تغییر خط‌مشی صدور پروانه وکالت در فرایند تصویب «قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانش‌بنیان، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران

2 دانشجوی دکتری رشته تصمیم گیری و خط مشی گذاری عمومی دانشکده مدیریت و اقتصاد دانشگاه جامع امام حسین(ع)، تهران، ایران

3 استادیار گروه سیاست نوآوری و آینده نگاری، پژوهشکده مطالعات فناوری، تهران، ایران

4 دانشجوی دکتری اقتصاد دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران، تهران، ایران.

10.22034/sspp.2023.1999028.3409

چکیده

تغییر خط‌مشی ذاتاً فرایندی پیچیده و چند بعدی بوده و به همین دلیل یکی از راه‌های متداول تبیین آن بهره جستن از نظریه‌های تغییر خط‌مشی است. هدف این مقاله، بررسی و تحلیل فرایند تصویب قانون «تسهیل صدور مجزوهای کسب‌وکار» با استفاده از چارچوب ائتلاف مدافع ساباتیه و جنکینز- اسمیت است. در این پروهش از راهبرد پژوهش کیفی مبتنی بر جمع‌آوری داده‌های متنی و تحلیل محتوای تماتیک و برای تحلیل داده‌ها، از تحلیل محتوای کیفی استفاده شده است. قانون مذکور از چند بخش تشکیل شده است که این مقاله به تبیین بخش مرتبط با تغییر خط‌مشی صدور پروانه وکالت اختصاص دارد. پژوهش حاضر این موضوع را توضیح می‌دهد که فرایند تغییر خط‌مشی مذکور، از رهگذار ظهور ائتلاف‌های مختلف، رقابت آن‌ها با یکدیگر و ایجاد تغییرات پویا در آن به‌منظور هماهنگی با تغییرات بیرونی قابل توضیح است. این مقاله توضیح می‌دهد که چگونه یادگیری و تغییر رویکرد سیاست‌گذاران نسبت به خط‌مشی صدور پروانه وکالت، سبب تقویت ائتلاف موافقان و در نهایت تصویب و ابلاغ قانون شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


منابع فارسی
اباتری، س.ک. دلخوش. (1400). چرا قوه قضاییه واکنشی به طرح تسهیل صدور مجوز کسب‌وکار نداشته است؟
ابراهیمی، س. ع.، فرهادی، م.، و  هاشمی، س. م. م. (1399). تحلیل خط مشی گذاری در نظام سلامت بر اساس الگوی چارچوب ائتلاف مدافع (مطالعه موردی طرح تحول نظام سلامت). فصلنامه مطالعات راهبردی، 23(2)،  112-95.
احمدیان،  م.، و سیاح، س. ا. (1400). اظهارنظر کارشناسی درباره: «طرح تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار.  تهران: مرکز پژوهش های مجلس.
اصفهانی، ع. (1400). اهتمام وکلا به حقوق عامه مانع از کسب و کار خواندن حرفه آنان می‌شود.
امینی، ع.(1401). انتقاد رئیس پیشین کانون وکلا از قانون تسهیل صدور مجوز کسب و کار.
آذری، ع. (1400). طرح تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار بازار خدمات حقوقی و قضایی را هدف قرار داده است.
ترابی، ا. (1400). وکلا 12 هزار میلیارد تومان فرار مالیاتی دارند.
جعفری، ا. (1400). وکالت یک امر مقدس است و نمی‌توان آن را در رده‌ی سایر مشاغل و کسب و کارها قرارداد.
جمادی، ع. ( 1400). در قوای سه‌گانه باید از این سرمایه عظیم کانون وکلا مخصوصاً در بحث قانون‌گذاری استفاده بهینه صورت گیرد.
حاجی دلیگانی، ح. (1400). شکستن انحصار لازمه ایجاد اشتغال و رقابتی شدن کسب وکارها است.
حسین‌پور، د.، عبدالحسین زاده، م.، اصلی پور، ح.، و قربانی زاده، و. (1401). تصویرپردازی از ابعاد و مختصات ابزارهای خط‌مشی عمومی و ارائه توصیه‌های سیاستی برای ارتقای نظام خط‌مشی‌گذاری ملی. فصلنامه مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 12(42)، 28-2.
حسینی، س. ش. (1400). تعیین ظرفیت وکالت سردفتری و کارشناسی رسمی حذف شد.
خاندوزی، س. ا. (1399). مجلس چگونه به انحصار وکالت پایان داد؟ برگرفته از خبرگزاری فارس.
خبرگزاری فارس (1400). مردم دفاع از جان و مال و اعتبار خود را به وکیل می‌سپارند.
خبرگزاری فارس. ( 1399). وکلا یکی از عوامل اطاله دادرسی در دستگاه قضا/ سود وکیل در طولانی شدن روند رسیدگی است.  
 خبرگزاری فارس. (1399). وکلا ملزم به ثبت اطلاعات پروانه وکالت در سامانه مجوزها شدند.
خبرگزاری میزان. (1400). وعده شکستن انحصار‌ها علیه شکاف طبقاتی. 
ذوالفقاری، ا. ا. (1399). بررسی ظرفیت‌گذاری و حدود صنفی در برخی از قوانین و مقررات کشور. تهران: اندیشکده حکمرانی شریف
رحام، آ. (1400). رحام: طرح تسهیل صدور مجوزها آغازگر رفع انحصار از خدمات حقوقی است/ اقدام مهم مجلس در جهت بهبود فضای کسب‌وکار.
رحیمی، ا. ح. (1400). وزیر دادگستری: دلیلی نداشت مواد مربوط به آزمون وکالت، سردفتری و کارشناسی رسمی در طرح اقتصادی تسهیل مجوز کسب و کار گنجانده شود.
سلطان‌زاده، ج.، الیاسی، م.، و نریمانی، م. (1400). تحلیل بن‌بست‌های تنظیم‌گری کسب‌وکارهای پلتفرمی حمل و نقل در ایران با چارچوب ائتلاف مدافع. نشریه علمی مدیریت نوآوری، 10(3)، 180-153.
سیاح، س. ا. (1401). انحصار در صدور مجوزها باید شکسته شود/ ایجاد سامانه ملی مجوزها، کاغذبازی‌ها را حذف کرد
سیفی، ح. ر. ( 1400). درخواست کارفرمایان از مجلس/ استفاده از نماینده قانونی به جای وکیل.
سیفی، ح. ر. (1400). درخواست کارفرمایان از مجلس/ استفاده از نماینده قانونی به جای وکیل.
شعبانی، ع. (1401). رئیس کل دادگستری قزوین درخصوص وضعیت حجاب وکلای زن و اقدامات علیه امنیت ملی برخی وکلای دادگستری هشدار داد. 
شهبازی‌نیا، م (1398). برای استقلال نهاد وکالت در کشور مقاومت می‌کنیم. 
صادقی، ه. (1400). نهاد وکالت برای پذیرش نظارت شاخ و شانه می‌کشد.
طاهری‌نسب، ی. (1400). هشدار به معاون اول قوه‌قضاییه درباره فساد، بیکاری، بی‌سوادی و افزایش دعاوی ناشی از تصویب طرح تسهیل مجوزهای کسب و کار.
ظریفی، ف.، اشرف خزایی، ع.، یوسفی، ب.، و حسنی، ز. (1401). تحلیل قانون‌گذاری ورزش از منظر مجلس شورای اسلامی(مورد مطالعه: دوره ششم الی دهم). فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 12( 42 )، 77-58.
غزنوی، ح. (1401). استفاده بخش خصوصی از نماینده حقوقی در دعاوی به نفع تولید و اشتغال است
غضنفرآبادی، م. (1400). برخی وکلا در سال یک پرونده هم وکالت نمی‌کنند.
فیروزی، ع. (1400). رفع انحصار از سردفتری و وکالت در راه است.
قاسمی، م. (1398). گزارش کارشناسی پرونده‌های دیوان عدالت اداری در خصوص: تقاضای ابطال ماده (28) آیین‌نامه لایحه قانونی استقلال کانون وکلا دادگستری.  
قربان‌زاده، ح. ( 1398). تیزی انحصار بر گردن اشتغال جوانان.
کریم میان، ز.، محمدی، م.، قاضی نوری، س. س.، و ذوالفقارزاده م. م. (1400). تحلیل شبکه سیاستی نقش‌آفرینان در پیاده سازی سیاست‌ها مطالعه موردی حمایت‌های گمرکی، مالیاتی و تأمین مالی در قانون حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان. فصلنامه علمی-پژوهشی مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی، 11( 39)، 45-24.
کشاورز، ب. (1395). لزوم روشنگری درباره تعداد پذیرش کارآموز در آزمون وکالت 95. نشریه الکترونیکی حقوق.
کوشا، ج. (1400). وکالت، تجارت و رقابت نیست.
کیانی، ا. (1400). نایب‌رئیس اسکودا: برای صدور پروانه وکالت تابع قانون هستیم / هیچ انحصاری در کانون وکلا نیست!
مالکی، ج.، ( 1400). رئیس کانون وکلای مرکز: انتساب و القای انحصارگری به کانون‌های وکلا غیرواقعی است / وکیل بیکار به سوگند پایبند نمی‌ماند!
 مرکز پژوهش‌های مجلس. (1400). نکاتی درباره تسهیل صدور مجوزهای کسب‌وکار در بازار خدمات حقوقی. تهران: مرکز پژوهش‌های مجلس.
مصدق، م. (1400). معاون اول قوه قضاییه: وکیلی که نظام را قبول ندارد صلاحیت وکالت ندارد.
منصوری بروجنی، م.، و سلطانی، س. ن. (1397). بیمه هزینه‌های قضایی: الگویی برای توانمندسازی شهروندان.فصلنامه دانشنامه حقوق اقتصادی، 25(13)، 150-131
موحد، س. م. (1400). به نهادنیه ساختن فرهنگ استفاده از وکیل توجه شود.
وکلا پرس. ( 1400). نامه 267 استاد رشته حقوق به نمایندگان مجلس درخصوص آثار طرح تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار.
الیاسی، م.، طباطباییان، ح.، و فرتاش، ک. (1396). تحلیل فرایند سیاستی تصویب قانون حمایت از شرکت‌های دانش بنیان بر‌اساس چارچوب ائتلاف مدافع. فصلنامه سیاست علم و فناوری، 10(2)، 48-31.
یزدی‌خواه، س. ع. (1400). درآمد میلیاردی وکلا؛ علت تمایل قضات برای کسب پروانه وکالت
References
 Abateri, S. K. (2021). [Why hasn’t the judiciary reacted to the business licensing facilitation plan? (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Ahmadian, M., & Sayah, S. A. (2021). [Expert opinion on: “Plan to Facilitate the Issuance of Business Licenses”(Persian)]. Tehran: Islamic Parliament Research Center Of The Islamic Republic of Iran. [Link]
Amini, E. (2022). [Criticism of the former president of the Bar Association on the law to facilitate the issuance of business licenses (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Azari, A. (2021). [The plan to facilitate the issuance of business licenses is aimed at the legal and judicial services market (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Baumgartner, F. R., & Jones, B. D. (2010). Agendas and instability in American politics. Chicago: University of Chicago Press. [Link]
Ebrahimi, S. A., Farhadi, M., & Hashemi, S. M . M. (2020). [Analysis of policy making in the health system based on the model of the defender coalition framework (a case study of the health system transformation plan) (Persian)]. Strategic Studies Quarterly, 23(2), 95-112. [Link]
Elyasi, M., Tabatabaeian, H., & Fartash, K. (2017). [Analyzing policy process of the law for supporting knowledge-based firms using the advocacy coalition framework (Persian)]. Journal of Science and Technology Policy, 10(2), 31-48. [Link]
Esfehani, A. (2021). [Lawyers’ attention to public law prevents them from calling their profession business (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Fars News Agency. (2020). [Lawyers are one of the factors that delay proceedings in the judicial system/lawyer’s profit in prolonging the proceedings (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Fars News Agency. (2020). [Lawyers were required to register their attorney license information in the licensing system (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Fars News Agency. (2021). [People entrust the defense of their life, property and credit to a lawyer (Persian)].
Firouzi, A. (2021). [The elimination of the monopoly of attorneys and notaries is on the way (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Ghasemi, M. (2019). [Expert report of the cases of the Court of Administrative Justice regarding: The request to revoke Article (28) The legal bill of independence of the Association of Justice Lawyers (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Ghazanfari, M. (2021). [Some lawyers do not represent even one case in a year (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Ghaznavi, H. (2022). [The private sector’s use of a legal representative in lawsuits is beneficial to production and employment (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Ghorbanzade, H. (2019). [Monopoly on youth employment (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Haji Deligani, H. (2022). [Breaking the monopoly is necessary to create employment and make businesses more competitive (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Hosseini, S. S.(2021). [Determining the capacity of attorney, notary and official expert was removed (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Hosseinpour, D., Abdolhosseinzadeh, M., Aslipour, H., & Ghrbanizadeh, V. (2022). [Visualize the dimensions and characteristics of policy instrument and provide policy recommendations to improve the national policy system (Persian)]. Strategic Studies of Public Policy, 12(42), 2-28. [DOI:10.22034/SSPP.2022.251746]
Islamic Parliament Research Center of The Islamic Republic of Iran. (2021). [Tips on facilitating the issuance of business licenses in the legal services market (Persian)]. Tehran: Islamic Parliament Research Center of The Islamic Republic of Iran. [Link]
Jafari, A. (2021). [Advocacy is a sacred matter and it cannot be placed in the category of other jobs and businesses (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Jomadi, A. (2021). [In the three forces, this huge capital of the lawyers’ association should be optimally used, especially in the legislative debate (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Rahimi, A. H. (2021). [Minister of Justice: There was no reason to include the materials related to the bar exam, notary and official expertise in the economic plan to facilitate the business license (Persian). Retrieved from: [Link]
Rigertas LA.( 2014). The legal profession’s monopoly: Failing to protect consumers. Fordham Law Review, 82(6), 2683-2703. [Link]
Roham, A. (2021). [The plan to facilitate the issuance of licenses is the beginning of removing the monopoly of legal services / an important action of the parliament to improve the business environment (Persian)]. Retrieved from: [Link]
 Verboven, F., & Yontcheva, B. (2022). Private monopoly and restricted entry evidence from the notary profession, CEPR Discussion Paper, No. DP17367. [Link]
Keshavarz, B. (2016). [The need for clarification about the number of trainee admissions in the bar exam (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Karimmian, Z., Mohammadi, M., Ghazinoory, S. S., & Zolfagharzadeh, M. M. (2021). [Policy network analysis in policy implementation a case study of customs, tax and financing incentives in the law on supporting knowledge-based companies (Persian)]. Strategic Studies of Public Policy, 11(39), 24-45. [Link]
Khandozi, S. E. (2021). [How did the parliament end the monopoly of representation? (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Kiani, E. (2021). [We are subject to the law to issue a lawyer’s license / there is no monopoly in the lawyers’ association! (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Kosha, J. (2021). [Agency is not business or competition (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Kuhn, T. S. (1997). The structure of scientific revolutions. Chicago: University of Chicago Press. [Link]
Lave, C. A., & March, J. G. (1993). An introduction to models in the social sciences. Lanham: University Press of America. [Link]
Lester, J. P., & Goggin, M. (1998). Back to the future: The rediscovery of implementation studies. Policy Currents, 8(3), 1-10. [Link]
Maleki, J. (2021). [The head of the Central Bar Association: It is unrealistic to assign and induce monopoly to the bar associations / an unemployed lawyer does not stick to her oath! (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Mansouri Boroujeni, M., & Soltani, N. (2018). [Legal expenses insurance as a tool for citizen empowerment (Persian)]. Encyclopedia of Economic Law Journal, 25(13), 131-150. [DOI:10.22067/le.v25i14.63404]
Moe, T. (1984). The new economics of organization.American Journal of Political Science, 28(4), 739-777. [DOI:10.2307/2110997]
Miller, G. J. (1992). Managerial dilemmas: The political economy of hierarchy. Cambridge University Press. [Link]
Mizan Agency. (2021). [The promise of breaking monopolies against the class divide (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Mosadegh, M. (2021). [The first deputy of the Judiciary: A lawyer who does not accept the system is not competent (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Movahed, S. M. (2021). [Movahed: Pay attention to institutionalizing the culture of using a lawyer (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Pefley, M. A., & Hurwitz, J. (1985). A hierarchical model of attitude constraint. American Journal of Political Science, 29(4), 871-890. [DOI:10.2307/2111185]
Putnam, R. (1976). The comparative study of political elites. Englewood Cliffs, NJ: Prentice Hall. [Link]
Sabatier, P. A., & Jenkins-Smith, H. C. (1993). Policy change and learning: An advocacy coalition approach. Boulder: Westview Press. [Link]
Sabatier, P.A., & Weible, C. M. (2019).The advocacy coalition framework: Innovations and clarifications. In: P. Sabatier (Ed), Theories of the policy process (pp.189-220). New York: Routledge. [DOI:10.4324/9780367274689-7]
Seifi, H. R. (2021). [Employers’ request from parliament/using a legal representative instead of a lawyer (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Shabani, A. (2022). [The Chief Justice of Qazvin warned about the state of female lawyers wearing hijab and actions against the national security of some lawyers (Persian)]. Retrieved from:  [Link]
Shahbazinia, M. (2019). [We are resisting for the independence of the legal profession in the country (Persian)].Retrieved from: [Link]
Zafonte, M., & Sabatier, P. (2004). Short-Term versus long-term coalitions in the policy process: Automotive pollution control, 1963–1989. Policy Studies Journal, 32(1), 75-107. [DOI:10.1111/j.0190-292X.2004.00054.x]
Sadeghi, H. (2022). [The legal profession is struggling to accept supervision (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Sayah, S. A. (2022). [Licensing monopoly should be broken / creation of national licensing system, eliminate paperwork (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Schlager, E. (1995). Policy making and collective action: Defining coalitions within the advocacy coalition framework. Policy Sciences, 28, 242-270. [DOI:10.1007/BF01000289]
Seifi, H. R. (2021). [Employers’ request from parliament/using a legal representative instead of a lawyer (Persian)]. Retrieve from: [Link]
Shepsle, K. A. (1989). Studying institutions: Some lessons from the rational choice approach. Journal of Theoretical Politics, 1(2), 131-147. [DOI:10.1177/0951692889001002002]
Soltanzade, J., Elyasi, M., & Narimani, M. (2021). [Regulatory stalemates analysis of Iranian ride-hailing platform business by the advocacy coalition framework (Persian)]. The Journal of Innovation Management, 10(3), 153-180. [Link]
Taherinasab, Y. (2021). [The Warning of the head of Khuzestan Lawyers Association to the First Deputy of the Judiciary about corruption, unemployment, illiteracy and the increase in lawsuits due to the approval of the plan to facilitate business licenses (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Torabi, A. (2021). [Lawyers have 8 to 12 thousand billion tomans of tax evasion (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Vokala Press. (2021). [Letter 267 from the professor of law to the members of the parliament regarding the works of the plan to facilitate the issuance of business licenses (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Weiss, C. H. (1977). Research for policy’s sake: The enlightenment function of social research. Policy Analysis, 3(4), 531-545. [Link]
Yazdi Khah, S. A. (2021). [lawyers’ billion income; The reason for the desire of judges to obtain a lawyer’s license (Persian)]. Retrieved from: [Link]
Menahem, G., & Gilad, S. (2016). Policy stalemate and policy change in i srael’s water sector 1970-2010: Advocacy coalitions and policy narratives. Review of Policy Research, 33(3), 316-337. [DOI:10.1111/ropr.12172]
Zarifi, F., Khazaei, A. A., Yousefi, B., & Hassani, Z. (2022). [Analysis of sports legislation from the perspective of the Islamic Consultative AssemblyAbstract (Case study: Sixth To Tenth Period) (Persian)]. Strategic Studies of public policy, 12(42), 58-77. [Link]
Zolfaghari, A,. A. (2020). [Investigating capacity and union limits in some laws and regulations of the country (Persian)]. Tehran: Sharif University.