تأثیر توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (ICT) و مؤلفه‌های اصلی آن بر نابرابری جنسیتی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری اقتصاد بخش عمومی، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اقتصادی و اداری، دانشگاه لرستان، خرم‌آباد، ایران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد اقتصاد، گروه اقتصاد، دانشکده علوم اجتماعی و اقتصادی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

چکیده

ارتقای برابری جنسیتی یکی از اهداف مهم یک اقتصاد کارآمد و از راهبردهای توسعه انسانی است. بررسی‌های انجام‌شده نشان‌دهنده نوعی نابرابری جنسیتی در سطح جهانی می‌باشد. از این رو شناخت عوامل اثرگذار بر نابرابری جنسیتی از اهمیت خاصی برخوردار است. یکی از این عوامل فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا) می‌باشد. بر این اساس، هدف اصلی این پژوهش بررسی تأثیر شاخص توسعه‌یاقتگی فاوا (IDI) و مؤلفه‌های تشکیل‌دهنده آن شامل: دسترسی، استفاده و مهارت، بر شاخص نابرابری جنسیتی در مجموعه‌ای منتخب از 62 کشور درحال‌توسعه و توسعه‌یافته جهان طی دوره‌ی زمانی 2015-2007 است. یافته‌های این پژوهش در قالب داده‌های ترکیبی پویا و روش گشتاورهای تعمیم‌یافته سیستمی (SGMM) حاکی از تأثیر منفی IDI و هر سه مؤلفه‌ تشکیل‌دهنده آن بر شاخص نابرابری جنسیتی در کشورهای مورد مطالعه است. هم‌چنین، تأثیر مؤلفه دسترسی، در کاهش شاخص نابرابری جنسیتی نسبت به  سایر مؤلفه‌های IDI، بیش‌تر است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- آرمن، سید عزیز؛ فرازمند، حسن و دانش، حمیده. (1394الف). بررسی اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر شاخص نابرابری جنسیتی، مجله اقتصاد مقداری، 12(2): 107-104.
- آرمن، سید عزیز؛ فرازمند، حسن و دانش، حمیده. (1394ب). تأثیر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر نرخ مشارکت زنان در نیروی کار، توسعه اجتماعی، 9(4): 184-161.
- اصغری، فیروزه و هنردوست، عطیه. (۱۳۹۳). مطالعه‌ی تطبیقی وضعیت و جایگاه زنان در ایران و مالزی براساس شاخص نابرابری جنسیتی، نشریه‌ی زن در توسعه و سیاست، ۱۲(۱): ۹۲-۷۵.
- افشاری، زهرا و شیبانی، ایمان. (1383). بررسی اثر فناوری اطلاعات بر نابرابری جنسیتی (مطالعه مقطعی بین کشوری)، مجله تحقیقات اقتصادی، ۶۶: 23-۱.
- افشاری، زهرا و کاکاوند، سمیرا. (1395). اثر نابرابری جنسیتی بر رشد، بهره‌وری و باروری در ایران، مطالعات اجتماعی روان شناختی زنان، 14(2): 33-7.
- دهقان، حسین. (۱۳۸۳). ره آورد توسعه فاوا برای نابرابری جنسیتی با نگاه به فرصت‌ها و تهدیدها در آموزش و پرورش ایران، مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد، سال اول، ۳: ۱۸۲-۱۴۵.
- ساروخانی، باقر و محمودی، یسری. (1387). باز تولید نابرابری جنسیتی در خانواده (مطالعه تطبیقی زنان شاغل و خانه‌دار شهر ایلام)، فصلنامه پژوهش اجتماعی، 1: 61-47.
- طیبی، کمیل؛ حاجی‌کرمی، مرضیه و سریری، هما. (1390). تحلیل درجه باز بودن مالی و تجاری روی توسعه مالی ایران و شرکای تجاری (2009-1996)، فصلنامه تحقیقات اقتصادی راه اندیشه، 1(4): 60-39.
- قبادی، نسرین. (۱۳۸۴). اثر فناوری اطلاعات و ارتباطات بر نابرابری جنسیتی، فصلنامه اقتصاد و تجارت نوین، ۲: ۸۵-۶۷.
- مهرگان، نادر؛ سحابی، بهرام و محمدامینی، مریم. (1394). تأثیر شاخص‌ توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات (IDI) بر فساد اداری در کشورها با درآمد متوسط، فصلنامه نظریه‌های کاربردی اقتصاد، 2(2): 60-43.
- همتی، رضا و مکتوبیان، مریم. (1392). بررسی وضعیت نابرابری جنسیتی در میان کشورهای منتخب خاورمیانه: با تأکید بر جایگاه ایران، فصلنامه پژوهش‌نامه زنان، 4: 142-115.
- Afshari, Zahra, and Samira Kakavand. 2016. “The Impact of Gender Inequality on Growth, Fertility, and Labor Productivity in Iran (Persian).” Women’s Studies Sociological and Psychological. vol. 14. no. 2. pp. 7-33. [DOI:10.22051/JWSPS.2016.2486]
- Afshari, Zahra, and Iman Sheybani. 2005. “The Impact of Information Technology on the Status of Women (A Cross Countries Study) (Persian).” Journal of Economic Research (Tahghighat-e-Eghtesadi). vol. 39. no. 3. pp. 1-23.https://jte.ut.ac.ir/article_13279.html
- Anderson, T. W., and Cheng Hsiao. 1981. “Estimation of Dynamic Models with Error Components.” Journal of the American Statistical Association. vol. 76. no. 375. pp.598-606. [DOI:10.1080/01621459.1981.10477691]
- Arellano, Manuel, and Stephen Bond. 1991. “Some Tests of Specification for Panel Data: Monte Carlo Evidence and an Application to Employment Equations.” The Review of Economic Studies. vol. 58. no. 2. pp. 277-297. [DOI:10.2307/2297968]
- Arellano, Manuel, and Olympia Bover. 1995. “Another Look at the Instrumental Variable Estimation of Error-Components Models.” Journal of Econometrics. vol. 68. no. 1.pp. 29-51. [DOI:10.1016/0304-4076(94)01642-D]
- Arman, Seyyed Aziz, Hassan Farazmand, and Hamideh Danesh. 2015. “Effects of ICT on Gender Inequality Index (Persian).” Quantitative Economics. vol. 12. no. 2. pp.87-104. [DOI:10.22055/JQE.2015.11885]
- Arman, Seyyed Aziz, Hassan Farazmand, and Hamideh Danesh. 2015. “Impact of ICT on Women’s Participation Rate in the Labor Force (Persian).” Social Development. vol. 9. no. 4. pp. 161-184. [DOI:10.22055/QJSD.2015.11934]
- Asghari, Firozeh, and Atieh Honardoust. 2014. “Comparative Study between Status of Women in Iran and Malysia (Persian).” Women in Development and Politics. vol. 12.no. 1. pp. 75-92. [DOI:10.22059/JWDP.2014.51351]
- Baltagi, Badi H. 2005. Econometric Analysis of Panel Data. Chichester: Wiley. https://books.google.com/books?id=31ruAAAAMAAJ&dq
- Barro, Robert J., and Jong-Wha Lee. 1993. “International Comparisons of Educational Attainment.” Journal of Monetary Economics. vol. 32. no. 3. pp. 363-394.[DOI:10.3386/w4349]
- Barro, Robert J., and Jong-Wha Lee. 2001. “International Data on Educational Attainment: Updates and Implications.” Oxford Economic Papers. vol. 53. no. 3. pp. 541-563. [DOI:10.1093/oep/53.3.541]
- Blundell, Richard, and Stephen R. Bond. 1998. “Initial Conditions and Moment Restrictions in Dynamic Panel Data Models. Journal of Econometrics. vol. 87. no. 1. pp. 115-143. [DOI:10.1016/S0304-4076(98)00009-8]
- Bond, Stephen R. 2002. “Dynamic Panel Data Models: A Guide to Micro Data Methods and Practice.” Portuguese Economic Journal. vol. 1. pp. 141-162. [DOI:10.1007/s10258-002-0009-9]
- Chen, Derek Hung Chiat. 2004. “Gender Equality and Economic Development: The Role for Information and Communication Technologies.” Policy Research Working Paper. vol. 1. p. WPS3285. http://documents.worldbank.org/curated/en/288621468778204692/Gender-equality-
and-economic-development-the-role-for-information-and-communication-technologies
- Dehghan, Hossein. 2004. “The Benefits of ICT for Sexual Inequality, Threats to and Opportunities for the Iranian Education System (Persian).” Journal of Social Sciences.vol. 1. no. 3. pp. 145-183. [DOI:10.22067/jss.v0i0.3084]
- Ghobadi, Nasrin. 2005. “Impact of ICT on Gender Inequality(Persian).” Quarterly Journal of New Economy and Trade. no. 2. pp. 67-85. https://www.noormags.ir/view/fa/articlepage/96402
- Greene, William H. 2012. Econometric Analysis. 7th ed. London: Pearson Education. https://books.google.com/books?id=-WFPYgEACAAJ&dq
- Hemmati, Reza, and Mayam Maktoobiyan. 2013. “A Study on Gender Inequality among the Selected Middle East Countries: With An Emphasis on Iran’s Position (Persian).” Pazuhesname-ye Zanan (Women’s Studies). vol.4. no. 2. pp. 115-142. http://womenstudy.ihcs.ac.ir/article_1075.html
- Koutsouris, Alex. 2010. The Emergence of The Intra-Rural Digital Divide: A Critical Review of the Adoption of ICTs in Rural Areas and the Farming Community. Paper presented at: 9th European IFSA Symposium, 4-7 July 2010.Vienna, Austria. https://docplayer.net/150954340-Theemergence-of-the-intra-rural-digital-divide-a-critical-re-view-of-the-adoption-of-icts-in-rural-areas-and-the-farming-community.html
- Kucuk, Nezahat. 2013. The Impact of the Information and Communication Technology (ICT) on Gender Equality and Development. PhD theses. Eastern Mediterranean University. http://i-rep.emu.edu.tr:8080/xmlui/handle/11129/666
- Mehregan, Nader, Bahram Sahabi, and Maryam Mohammd Adamini. 2015. “The Impact of Information and Communication Technology Development Index (IDI) on Corruption In Middle-Income Countries (Persian).” Applied Theories of Economics. vol. 2. no. 2. pp. 43-60. https://ecoj.tabrizu.ac.ir/article_4266.html
- Saghir, A, M. Ashfaq, and A. Noreen. 2009. “Gender and Information and Communication Technologies (ICTS).”The Journal of Animal & Plant Sciences. vol. 19. no. 2.pp. 94-97. http://thejaps.org.pk/docs/19-2-%202009/09-913.pdf
- Sarokhanie, Bagher, and Yosra Mahmoodi. 2009. “Reproduction of Gender Inequality in the Family, A Comparative Study of Working and Housekeeping Women in Ilam City (Persian).” Social Research. vol. 1. no. 1. pp.47-61. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx-?ID=138709
- Shehata, Azza Mohamed Hegazy. 2017. “Role of Information and Communication Technology in Closing Gender Employment Gap in MENA Countries.” The Business and Management Review. vol. 8. no. 4. pp. 168-178.https://search.proquest.com/openview/57203cfc83421f-646d11599513e7f7d8/1?pq-origsite=gscholar&cbl=2026610
- Tayebi, Seyyed Komeyl, Marziyeh Haji Karami, and Homa Sariri. 2011. “The Effect of Financial and Trade Openness on Financial Development: Evidence from Iran and Its Trade Partners (1996-2009) (Persian).” Economic Development Research. vol. 1. no. 4. pp. 39-60. http://jrer.ir/article-1-89-fa.html
- World Bank. 2003. ICT and MDGs: A World Bank Group perspective. Retrieved from http://documents.worldbank.org/curated/en/538451468762925037/ICT-and-MDGs-a-World-Bank-Group-Perspective
- World Bank. 2015. World development indicators. Retrieved from http://documents.worldbank.org/curated/en/795941468338533334/World-development indicators-2015