نقش فناوری خوشه بندی صنایع در رفتار زیستی و توسعه پایدار با رویکرد مدیریت منابع انسانی سبز و نوگرایی سبز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه مدیریت دولتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 کارشناس ارشد، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

چکیده

فناوری خوشه‌بندی، رویکردی نوآورانه جهت مدیریت بهتر محیط‌زیست و توسعه پایدار است. هدف از پژوهش حاضر، بررسی فناوری خوشه‌بندی، بر توسعه پایدار با در نظر گرفتن متغیرهای میانجی و تعدیل‌گر است. پژوهش حاضر از لحاظ هدف، کاربردی، از لحاظ ماهیت و روش، توصیفی- پیمایشی از نوع همبستگی است. برای تست فرضیات، از پرسش‌نامه 35 سوالی طبق طیف 5 گزینه‌ای لیکرت، استفاده شده است. جامعه آماری پژوهش، شامل کارکنان بیش از 60 واحد خوشه صنعتی ادوات کشاورزی نگارخاتون واقع در شهرستان فامنین در استان همدان به تعداد 600 نفر است. حجم نمونه 234 نفر، که بر اساس جدول کرجسی و مورگان به روش طبقه‌ای نسبی انتخاب شده است. پایایی با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ محاسبه و به منظور بررسی اعتبار سازه با استفاده از نرم‌افزار Lisrel از تحلیل عاملی تاییدی استفاده شد. به منظور تجزیه و تحلیل یافته‌ها از مدل تحلیل مسیر و برای تحلیل متغیر میانجی از آزمون سوبل و برای تحلیل متغیر تعدیل‌گر از از روش آزمون رگرسیون چندگانه تعدیل شده، استفاده شد. نتایج نشان داد، خوشه و ویژگی‌های شخصیتی، رفتاری، فردی و سازمانی می‌توانند بر عملکرد محیط‌زیست و توسعه پایدار به طور مستقیم و غیرمستقیم، تاثیر مثبت و معنی‌داری بگذارند. نتایج متغیر میانجی و تعدیلگر، نشان داد، مدیریت منابع انسانی سبز، تعهد سازمانی، رفتار سازگار با محیط‌زیست و عملکرد محیط‌زیست نقش متغیر میانجی و نوگرایی سبز نقش متغیر تعدیل‌گر را در ارتباط بین متغیرهای دیگر، ایفا می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


آیباغی ­اصفهانی، س.، حسنی، ع. ا.، و حسینی‌­نیا، س. ر. (1397). مدیریت منابع انسانی سبز؛ الگویی برای پایداری در سازمان‌های ورزشی (مورد مطالعه: اداره کل ورزش و جوانان استان خراسان شمالی). مدیریت منابع انسانی در ورزش، 5(2)، 328-309.
بورقانی، س.، فتوت، ب.، و خادم، م. (1396). اثرات عوامل منابع انسانی سبز بر عملکرد محیطی سازمان‌های تولیدی (مورد مطالعه: شرکت‌های پتروشیمی منطقه عسلویه و ماهشهر). نشریه مدیریت فردا، 16(52)، 29-40.
پویا، ع. ر.، قربان­‌پور، ا. (1394). خوشه‌بندی صنایع در محیط فازی از لحاظ توجه به میزان سبزیت زنجیره تامین جهت مدیریت زیست‌محیطی. مدیریت شهری، (39)، 86-71.
توکلی، ع.، هاشمی، ع. ر.، ثابت، ع.، و رزاقی، س. (1397). ارائه مدل ساختاری مدیریت منابع انسانی سبز بر مبنای نظام‌های مدیریت منابع انسانی. فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 10(1)، 104-77.
سرافرازی، ع.، بشیری، م.، و توکلی­‌مقدم، ر. (1397). مدلسازی چند هدفه خوشه‌های صنعتی از منظر تولید سلولی پویا و توسعه اقتصادی پایدار. فصلنامه مدلسازی اقتصادسنجی،  3(2)، 91-49.
سیدجوادین، س. ر.، روشندل اربطانی، ط.، و نوبری، ع. ر. (1395). مدیریت منابع انسانی سبز "یک رویکرد سرمایه گذاری و توسعه پایدار". دانش سرمایه­‌گذاری، 5(20)، 327-297.
علی‌­پور، م.، بدیعی، ح.، و منیری، س. م. (1390). بررسی چگونگی تلفیق بازاریابی سبز و خوشه صنعتی با ارائه خوشه صنعتی سبز در راستای خروج از بحران‌های زیست‌محیطی کشور. مدیریت صنعتی، 6(18)، 50-35.
فرخی، م.، نصراصفهانی، ع.، و صفری، ع. (1396). ارائه چارچوب مدیریت منابع انسانی سبز در صنعت فولاد.  فصلنامه پژوهش‌های مدیریت منابع انسانی، 9(4)، 179-153.
فیاضی، م.، شهبازمرادی، س.، افشار، ز.، و شهبازمرادی، م. ر. (1394). بسترهای لازم برای اجرای مدیریت سبز منابع انسانی در صنعت نفت. مدیریت منابع انسانی در صنعت نفت، 6(24)، 201-181.
قدیمی، س.، و عبدالله‌­زاده، س. (1396). رویکردی برای رتبه‌­بندی مولفه‌های عملکرد زیست‌محیطی در خوشه‌های صنعتی. مقاله ارایه شده در سومین کنفرانس بین­‌المللی مدیریت و مهندسی صنایع، تهران، ایران، 7-8 دی 1396.
مرادی، م.، و زندی­‌پاک، ر. (1396). مقایسه خوشه صنعتی و خوشه علم و فناوری از نظر انطباق سازمانی با نقش میانجی‌­گری یادگیری سازمانی. مدیریت توسعه فناوری، 5(2)، 97-63.
مرادی، م.، و زندی­‌پاک، ر. (1396). نقش میانجی‌گری منابع انسانی حرفه‌ای در ارتباط بین روابط خوشه صنعتی و عملکرد شرکت‌ها. فرایند مدیریت و توسعه، 30(2)، 55-83.
مرادی، م.، و زندی­‌پاک، ر. (1395). بررسی میزان تأثیر مشارکت یا عدم مشارکت شرکت‌ها در ایجاد خوشه صنعتی بر عملکرد نوآوری آن‌ها با نقش میانجی مدیریت دانش. مدیریت نوآوری، 5(1)، 28-1.
ملکی‌ مین‌­باش‌رزگاه، م.، ورمقانی، م.، و باقری قره‌­بلاغ، ه. (1398). خلق مزیت رقابتی: واکاوی ابعاد مدیریت منابع انسانی سبز بر مدیریت زنجیره تأمین سبز با نقش تعدیل‌­گری نوجویی سبز در شرکت‌های صنعتی. مدیریت اجرایی، 11(21)، 152-129.
 
References
Aibaghi Esfahani, S., Hasani, A. A., & Hosseini Nia, S. R. (2018). [Effect of green HRM on firm sustainability at general administration of youth and sport in North Khorasan Province (Persian)]. Journal of Human Resource Management in Sport, 5(2), 309-28. [DOI:10.22044/SHM.2018.6422.1714]
Alipour, M., Badieye, H., & Monirie, S. M. (2011). [Investigating how to combine green marketing and industrial cluster with providing a green industrial cluster in order to get out of the country’s environmental crises (Persian)]. Journal of Industrial Management, 6(18), 35-50. http://imj.iausdj.ac.ir/article_537439.html
Arthur, J. B. (1994). Effects of human resource systems on manufacturing performance and turnover. Academy of Management Journal, 37(3), 670-87. [DOI:10.5465/256705]
Bhattacharya, C. B., Korschun, D., & Sen, S. (2009). Strengthening stakeholder-company relationships through mutually beneficial corporate social responsibility initiatives. Journal of Business Ethics, 85, 257-72. [DOI:10.1007/s10551-008-9730-3]
Bishop, J. W., Dow Scott, K., & Burroughs, S. M. (2000). Support, commitment, and employee outcomes in a team environment. Journal of Management, 26(6), 1113-32. [DOI:10.1177/014920630002600603]
Bourghani, S., Fotovat, B., & Khadem, M. (2017). [Effects of green human resources factors on environmental performance of production organizations (Case study: Assaluyeh and Mahshahr petrochemical companies) (Persian)]. Management Tomorrow, 16(52), 29-40. http://www.modiriyatfarda.ir/Article/139509081241574070
Carmeli, A. (2005). Perceived external prestige, affective commitment, and citizenship behaviors. Organization Studies, 26(3), 443-64. [DOI:10.1177/0170840605050875]
Cheng, H., Niu, M. S., & Niu, K. H. (2014). Industrial cluster involvement, organizational learning, and organizational adaptation: An exploratory study in high technology industrial districts. Journal of Knowledge Management, 18(5), 971-90. [DOI:10.1108/JKM-06-2014-0244]
Chiu, Y., Lin, C., & Tang, L. (2005). Gender differs: Assessing a model of online purchase intentions in e-tail service. International Journal of Service Industry Management, 16(5), 416-35. [DOI:10.1108/09564230510625741]
Cooke, P. (2015). Green governance and green clusters: Regional & national policies for the climate change challenge of Central & Eastern Europe. Journal of Open Innovation: Technology, Market, and Complexity, 1, 1. [DOI:10.1186/s40852-015-0002-z]
Daddi, T., & Iraldo, F. (2016). The effectiveness of cluster approach to improve environmental corporate performance in an industrial district of SMEs: A case study. International Journal of Sustainable Development & World Ecology, 23(2), 163-73. [DOI:10.1080/13504509.2015.1106988]
Daddi, T., Testa, F., & Iraldo, F. (2010). A cluster-based approach as an effective way to implement the Environmental Compliance Assistance Programme: Evidence from some good practices. Local Environment, 15(1), 73-82. [DOI:10.1080/13549830903406081]
Daily, B. F., Bishop, J. W., & Govindarajulu, N. (2009). A conceptual model for organizational citizenship behavior directed toward the environment. Business & Society, 48(2), 243-56. [DOI:10.1177/0007650308315439]
Domínguez-Falcón, C., Martín-Santana, J. D., De Saá-Pérez, P. (2016). Human resources management and performance in the hotel industry: The role of the commitment and satisfaction of managers versus supervisors. International Journal of Contemporary Hospitality Management,  28(3), 490-515. [DOI:10.1108/IJCHM-08-2014-0386]
Ellinger, A. E., & Ellinger, A. D. (2014). Leveraging human resource development expertise to improve supply chain managers’ skills and competencies. European Journal of Training and Development, 38(1/2), 118-35. [DOI:10.1108/EJTD-09-2013-0093]
Faiiazi, M, Shahbaz Moradi, S., Afshar, Z., & Shahbaz Moradi, M. R. (2015). [Necessary conditions for the implementation of green management of HR in the petroleum industry (Persian)]. Human Resource Management in Oil Industry, 6(24), 181-201. http://iieshrm.ir/article-1-27-fa.html
Farrokhi, M., Nasrisfahani, A., & Safari, A. (2018). [Proposing a green human resource management framework for steel industry (Persian)]. Journal of Research in Human Resources Management, 9(4), 153-79. https://hrmj.ihu.ac.ir/article_30342.html
Ghadimi, S, Abdollahzadeh, S. (2017). [An approach for ranking environmental performance components in industrial clusters (Persian)]. Paper presented at 3rd International Conference on Industrial Engineering and Management, Tehran, Iran, 27-28 December 2017. https://www.civilica.com/paper-industrial03-industrial03_0525
Gould-Williams, J., & Davies, F. (2005). Using social exchange theory to predict the effects of hrm practice on employee outcomes. Public Management Review, 7(1), 1-24. [DOI:10.1080/1471903042000339392]
Huselid, M. A. (1995). The impact of human resource management practices on turnover, productivity, and corporate financial performance. Academy of Management Journal, 38(3), 635-72. [DOI:10.5465/256741]
Jeong, J. Y., & Park, N. (2017). Core elements for organizational sustainability in global markets: Korean public relations practitioners’ perceptions of their job roles. Sustainability, 9(9), 1646. [DOI:10.3390/su9091646]
Judge, W. Q., & Douglas, T. J. (1998). Performance implications of incorporating natural environmental issues into the strategic planning process: An empirical assessment. Journal of Management Studies, 35(2), 241-62. [DOI:10.1111/1467-6486.00092]
Karkoulian, S., Assaker, G., & Hallak, R. (2016). An empirical study of 360-degree feedback, organizational justice, and firm sustainability. Journal of Business Research, 69(5), 1862-7. [DOI:10.1016/j.jbusres.2015.10.070]
Kang, K. H., Stein, L., Heo, C. Y., & Lee, S. (2012). Consumers’ willingness to pay for green initiatives of the hotel industry. International Journal of Hospitality Management, 31(2), 564-72. [DOI:10.1016/j.ijhm.2011.08.001]
Kim, S. H., & Choi, Y. (2013). Hotel employees’ perception of green practices. International Journal of Hospitality & Tourism Administration, 14(2), 157-78. [DOI:10.1080/15256480.2013.782220]
Kim, Y. J., Kim, W. G., Choi, H. M., & Phetvaroon, K. (2019). The effect of green human resource management on hotel employees’ eco-friendly behavior and environmental performance. International Journal of Hospitality Management, 76(Pt A), 83-93. [DOI:10.1016/j.ijhm.2018.04.007]
Kollmuss, A., & Agyeman, J. (2002). Mind the gap: Why do people act environmentally and what are the barriers to pro-environmental behavior? Environmental Education Research, 8(3), 239-60. [DOI:10.1080/13504620220145401]
Krejcie, R. V., & Morgan, D. W. (1970). Determiniing sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3), 607-10. [DOI:10.1177/001316447003000308]
Lao, K. (2014). Research on mechanism of consumer innovativeness influencing green consumption behavior. Nankai Business Review International, 5(2), 211-24. [DOI:10.1108/NBRI-11-2013-0041]
Liden, R. C., Wayne, S. J., Kraimer, M. L., & Sparrowe, R. T. (2003). The dual commitments of contingent workers: An examination of contingents’ commitment to the agency and the organization. Journal of Organizational Behavior, 24(5), 609-25. [DOI:10.1002/job.208]
Longoni, A., & Cagliano, R. (2018). Sustainable innovativeness and the triple bottom line: The role of organizational time perspective. Journal of Business Ethics, 151, 1097-120. [DOI:10.1007/s10551-016-3239-y]
López-Gamero, M. D., Molina-Azorín, J. F., & Claver-Cortés, E. (2009). The whole relationship between environmental variables and firm performance: Competitive advantage and firm resources as mediator variables. Journal of Environmental Management, 90(10), 3110-21. [DOI:10.1016/j.jenvman.2009.05.007] [PMID]
Maleki Minbashrazgah, M., Varmaghani, M., & Bagheri Garbollagh, H. (2019). [Creating competitive advantage: An investigation of dimensions green human resource management on the green supply chain management with the moderating role of green innovativeness in industrial firms (Persian)]. Journal of Executive Management, 11(21), 129-52. http://jem.journals.umz.ac.ir/article_2424.html
Manaktola, K., & Jauhari, V. (2007). Exploring consumer attitude and behaviour towards green practices in the lodging industry in India. International Journal of Contemporary Hospitality Management, 19(5), 364-77. [DOI:10.1108/09596110710757534]
Moradi, M., & Zandipak, R. (2017). [Comparison of industrial cluster and cluster of science and technology in terms of organizational compliance with the role of organizational learning mediation (Persian)]. Journal of Technology Development Management, 5(2), 63-97. [DOI:10.22104/JTDM.2018.2051.1712]
Moradi, M., & Zandipak, R. (2017). [The mediating role of human resource professionals between industrial clusters relations and corporate performance (Persian)]. Journal of Management and Development Process, 30(2), 55-83. http://jmdp.ir/article-1-2617-fa.html
Moradi, M., & Zandipak, R. (2016). [The effect of companies’ participation or non-participation in the creation of industrial clusters on their innovation performance with an emphasis on the mediatory role of knowledge management (Persian)]. Innovation Management Journal, 5(1), 1-28. http://www.nowavari.ir/article_15341.html
Melnyk, S. A., Sroufe, R. P., & Calantone, R. (2003). Assessing the impact of environmental management systems on corporate and environmental performance. Journal of Operations Management, 21(3), 329-51. [DOI:10.1016/S0272-6963(02)00109-2]
Milliman, J., Clair, J. (1996). Best environmental HRM practices in the US. In W. Wehrmeyer (Ed.), Greening people: Human resources and environmental management (pp. 49-74). Sheffield, UK: Greenleaf Publishing. https://books.google.com/books?id=saFXAAAAYAAJ&focus
Ng, T. W. H., & Feldman, D. C. (2011). Affective organizational commitment and citizenship behavior: Linear and non-linear moderating effects of organizational tenure. Journal of Vocational Behavior, 79(2), 528-37. [DOI:10.1016/j.jvb.2011.03.006]
Nielsen, T. M., Hrivnak, G. A., & Shaw, M. (2009). Organizational citizenship behavior and performance: A meta-analysis of group-level research. Small Group Research, 40(5), 555-77. [DOI:10.1177/1046496409339630]
Paillé, P., Boiral, O., & Chen, Y., (2013). Linking environmental management practices and organizational citizenship behaviour for the environment: A social exchange perspective. The International Journal of Human Resource Management, 24(18), 3552-75. [DOI:10.1080/09585192.2013.777934]
Paillé, P., Chen, Y., Boiral, O., & Jin, J. (2014). The impact of human resource management on environmental performance: An employee-level study. Journal of Business Ethics, 121, 451-66. [DOI:10.1007/s10551-013-1732-0]
Podsakoff, P. M., & MacKenzie, S. B. (1997). Impact of organizational citizenship behavior on organizational performance: A review and suggestion for future research. Human Performance, 10(2), 133-51. [DOI:10.1207/s15327043hup1002_5]
Podsakoff, N. P., Podsakoff, P. M., MacKenzie, S. B., Maynes, T. D., & Spoelma, T. M. (2014). Consequences of unit-level organizational citizenship behaviors: A review and recommendations for future research. Journal of Organizational Behavior, 35(S1), S87-S119. [DOI:10.1002/job.1911]
Popkova, E. G., Shakhovskaya, L. S., Abramov, S. A., & Natsubidze, A. S. (2016). Ecological clusters as a tool of improving the environmental safety in developing countries. Environment, Development and Sustainability, 18, 1049-57. [DOI:10.1007/s10668-015-9685-3]
Pouya, A. R., & Ghorbanpour, A. (2015). [Application of hierarchical approach to estimate the importance of elements of urban development in a fuzzy environment (Persian)]. Urban Management, (39), 71-86. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=247736
Pučėtaitė, R., Novelskaitė, A., Lämsä, A. M., & Riivari, E. (2016). The relationship between ethical organisational culture and organisational innovativeness: Comparison of findings from Finland and Lithuania. Journal of Business Ethics, 139(4), 685-700. [DOI:10.1007/s10551-016-3051-8]
Renwick, D. W. S., Redman, T., & Maguire, S. (2013). Green human resource management: A review and research agenda. International Journal of Management Review, 15(1), 1-14. [DOI:10.1111/j.1468-2370.2011.00328.x]
Roy, M. J., Boiral, O., & Paillé, P. (2013). Pursuing quality and environmental performance: Initiatives and supporting processes. Business Process Management Journal, 19(1), 30-53. [DOI:10.1108/14637151311294859]
Sarafrazi, A., Bashiri, M., & Tavakoli-Moghaddam, R. (2018). [Multi-objective modeling of industrial clusters from the perspective of dynamic cellular manufacturing systems and sustainable economic development (Persian)]. Journal of Econometric Modelling, 3(2), 49-91. [DOI:10.22075/JEM.2019.14880.1180]
Seyedjavadin, S. R., Roshandel Arbatani, T., & Nobari, A. R. (2016). [Green human resource management an investment approach and sustainable development (Persian)]. Journal of Investment Knowledge, 5(20), 297-327. http://jik.srbiau.ac.ir/article_9524.html
Shen, J., & Benson, J. (2016). When CSR is a social norm: How socially responsible human resource management affects employee work behavior. Journal of Management, 42(6), 1723-46. [DOI:10.1177/0149206314522300]
Stites, J. P., & Michael, J. H. (2011). Organizational commitment in manufacturing employees: Relationships with corporate social performance. Business & Society, 50(1), 50-70. [DOI:10.1177/0007650310394311]
Tavakoli, A., Hashemi, A. R., Sabet, A., & Razaghi, S. (2018). [Proposing a green human resource management model on the basis of human resource management (Persian)]. Journal of Research in Human Resources Management, 10(1), 77-104. https://hrmj.ihu.ac.ir/article_31364.html
Tessitore, S., Testa, F., Daddi, T., & Iraldo, F. (2014). The cluster approach as a solution to improve environmental management at SMEs level: A comparison study. Environmental Engineering and Management Journal, 13(7), 1827-38. [DOI:10.30638/eemj.2014.203]
Turker, D. (2009). How corporate social responsibility influences organizational commitment. Journal of Business Ethics, 89, 189. [DOI:10.1007/s10551-008-9993-8]
Van Knippenberg, D., Van Dick, R., & Tavares, S. (2007). Social identity and social exchange: identification, support, and withdrawal from the job. Journal of Applied Social Psychology, 37(3), 457-77. [DOI:10.1111/j.1559-1816.2007.00168.x]
Yen, C. H., Chen, C. Y., & Teng, H. Y. (2013). Perceptions of environmental management and employee job attitudes in hotel firms. Journal of Human Resources in Hospitality & Tourism, 12(2), 155-74. [DOI:10.1080/15332845.2013.752709]