ارائه مدل مفهومی شبکه اهداف کاهش مصرف انرژی برق و گاز خانگی با استفاده از روش تفکر مبتنی بر ارزش

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران

3 دانشیار، گروه مهندسی سیستم‌های اقتصادی، اجتماعی، دانشکده مهندسی صنایع، دانشگاه تهران، تهران، ایران

4 دانشیار، گروه مدیریت صنعتی، دانشکده مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران.

چکیده

در چند دهه اخیر، رشد مصرف انرژی به ویژه در بخش خانگی کشور افزایش چشمگیری داشته است. در سال 1395، 42‌% از برق کشور و 5/32‌% از گاز طبیعی در بخش خانگی مصرف شد. با توجه به این سهم از مصرف انرژی، هدف از پژوهش، طراحی مدل مفهومی شبکه اهداف مصرف انرژی برق و گاز خانگی است. این پژوهش با استفاده از روش کیفی تفکر مبتنی بر ارزش انجام شد. این پژوهش از منظر هدف، کاربردی و از منظر نتایج تحلیلی و توصیفی است. برای گردآوری داده‌ها از مرور اسناد، ادبیات و مصاحبه با سیاستگذاران و خانوارهای تهرانی استفاده شد وعوامل مؤثر بر کاهش مصرف انرژی خانگی در دو دسته عوامل بنیادی و واسطه‌ای در دو سطح رفتار مصرف‌کننده و الزامات سیاستی لازم برای تغییر رفتار استخراج شد. نتایج نشان داد علت افزایش مصرف از سوی مصرف‌کننده ناشی از 3 عامل عدم درک آثار مصرف بی‌رویه،‌ ناآگاهی در زمینه روش‌های مدیریت اثربخش مصرف انرژی و عدم شناخت و دسترسی به تجهیزات کاهش مصرف و سبد بهینه انرژی‌های مختلف برای کاهش مصرف انرژی است. سیاست‌گذاران نیز به دلیل درک ناکافی از دانش روش‌های کاهش مصرف انرژی خانگی و عدم تسهیل پیاده‌سازی سیاست‌های مستدل، نتوانسته‌اند مصرف بخش خانگی را کنترل کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


بناء‌درخشان، ر.، و طلوعی اشلقی، ع. (1394). شناسایی عناصر کلیدی موفقیت در بهینه‌سازی مصرف انرژی در شهرداری منطقه 7 تهران. نشریه انرژی ایران، 81(2)، 23-44.
چنگی آشتیانی، ع.، و جلولی.، م. (1391). برآورد تابع تقاضای برق و پیش‌بینی آن برای افق چشم انداز 1404 ایران و نقش آن در توسعه کشور با توجه به هدفمندشدن یارانه‌های انرژی. فصلنامه علمی پژوهشی پژوهش‌های رشد و توسعه اقتصادی، (7)2، 101-91.
ذکایی، س. (1381). نظریه و روش در تحقیقات کیفی. فصلنامه علوم اجتماعی، (17)9، 69-41.
مون، ج. س.، و مینور، م. ا. (1388). رفتار مصرف‌کننده : عوامل درونی و بیرونی [‌ع. صالح‌ ‌اردستانی، و م. ر. سعدی، ترجمه فارسی]. تهران: جهان‌نو.
علیپور شیرسوار، ح. ر.، و ملکی خیمه‌سری، ص. (1394). شناسایی عوامل مؤثر بر تقاضای برق خانگی استان گیلان. مقاله ارائه شده در پنجمین کنفرانس بین‌المللی اقتصاد، مدیریت و علوم کشاورزی، منطقه آزاد انزلی، انزلی، ایران، 31 تیر 1394.
فرمان‌آرا، و.، و موسوی، س. ع. (1391). بررسی تأثیر افزایش قیمت انرژی برق بر خالص رفاه گروه‌های مختلف درآمدی در ایران. اقتصاد کاربردی، (10)3، 125-91.
قلی‌زاده، ع. ‌ا.، و براتی، ج. (1390). تحلیل عوامل مؤثر بر مصرف انرژی خانگی و برق مصرفی خانوار در ایران: با تأکید بر بهره‌وری انرژی. اقتصاد و تجارت نوین، (25-26)7، 67-145.
کینی، ر. م. (1381). تفکر ارزشی راهی به سوی تصمیم‌گیری خلاق [و. وحیدی مطلق، ترجمه فارسی]. تهران: کرانه‌ی علم.
لطفعلی‌پور، م. ر.، و لطفی، ا. (1383). بررسی و برآورد عوامل مؤثر بر تقاضای برق خانگی در استان خراسان. دانش و توسعه، (15)، 68-47.
مرکز مطالعات سیاستگذاری و برنامه‌ریزی انرژی. (1397). درباره‌ی مرکز. قابل دسترس در https://www.nri.ac.ir/EnergyPlanning
دفتر برنامه‌ریزی و اقتصاد کلان برق و انرژی. (1395). ترازنامه انرژی سال 1395. قابل دسترس در http://pep.moe.gov.ir/getdoc/37ed0077-6541-471c-9c6a-b01bf408bdab/
 
References
Alipour Shirsavar, H. R., & Maleki Kheimehsari, S. (2015). [Identification of factors affecting domestic electricity demand in Gilan Province (Persian)]. Paper presented at 5th International Conference on Economics, Management and Agricultural Sciences. Anzali Free Zone, Anzali, Iran, 22 July 2015. https://www.civilica.com/Paper-ICMAS01-ICMAS01_158.html
Al-Marri, W., Al-Habaibeh, A., & Watkins, M. (2018). An investigation into domestic energy consumption behaviour and public awareness of renewable energy in Qatar. Sustainable Cities and Society, 41, 639-46. [DOI:10.1016/j.scs.2018.06.024]
Aydinalp-Koksal, M., & Ismet Ugursal, V. (2008). Comparison of neural network, conditional demand analysis, and engineering approaches for modeling end-use energy consumption in the residential sector. Applied Energy, 85(4), 271-96. [DOI:10.1016/j.apenergy.2006.09.012]
Bana Derakhshan, R., & Toloui Eshlaghi, A. (2015). [Establishment of the energy management system in Tehran municipality district 7 (Persian)]. Iranian Journal of Energy, 18(2), 23-44. http://necjournals.ir/article-1-774-en.html
Boehm, R. F. (2012). An approach to decreasing the peak electrical demand in residences. Energy Procedia, 14, 337-42. [DOI:10.1016/j.egypro.2011.12.939]
Brockett, D., Fridley, D., Lin, J., & Lin, J. (2002). A tale of five cities: The China residential energy consumption survey. Paper presented at Panel 8. Human and Social Dimensions of Energy Use: Understanding Markets and Demand, ACEEE Buildings, 2002. https://www.eceee.org/library/conference_proceedings/ACEEE_buildings/2002/Panel_8/p8_3/
Bruhns, H., & Wyatt, P. (2011). A data framework for measuring the energy consumption of the non-domestic building stock. Building Research & Information, 39(3), 211-26. [DOI:10.1080/09613218.2011.559704]
Calero, M., Alameda-Hernandez, E., Fernández-Serrano, M., Ronda, A., & Ángeles Martín-Lara, M. (2018). Energy consumption reduction proposals for thermal systems in residential buildings. Energy and Buildings, 175, 121-30. [DOI:10.1016/j.enbuild.2018.07.028]
Cameron, K. S., & Whetten, D. A. (1983). Some conclusions about organizational effectiveness. In K. S. Cameron, & D. A. Whetten (Eds.), Organizational effectiveness: A comparison of multiple models (pp. 261-277). Cambridge, MA: Academic Press. [DOI:10.1016/B978-0-12-157180-1.50017-3]
Changi Ashtiani, A., & Jalouli, M. (2012). [The estimation of electricity demand function and prediction of its consumption to 2025 in Iran (Persian)]. Quarterly Journal of Economic Growth and Development Research, 2(7), 91-101. http://egdr.journals.pnu.ac.ir/article_127_en.html
Chen, Sh., Li, N., Yoshino, H., Guan, J., & Levine, M. D. (2011). Statistical analyses on winter energy consumption characteristics of residential buildings in some cities of China. Energy and Buildings, 43(5), 1063-70. [DOI:10.1016/j.enbuild.2010.09.022]
Chen, Sh., Yoshino, H., & Li, N. (2010). Statistical analyses on summer energy consumption characteristics of residential buildings in some cities of China. Energy and Buildings, 42(1), 136-46. [DOI:10.1016/j.enbuild.2009.07.003]
Cheung, L. T. O., Chow, A. S. Y., Fok, L., Yu, K. M., & Chou, K. L. (2017). The effect of self-determined motivation on household energy consumption behaviour in a metropolitan area in southern China. Energy Efficiency, 10, 549-61. [DOI:10.1007/s12053-016-9472-5]
Dudhani, S., Sinha, A. K., & Inamdar, S. S. (2006). Renewable energy sources for peak load demand management in India. International Journal of Electrical Power & Energy Systems, 28(6), 396-400. [DOI:10.1016/j.ijepes.2005.12.011]
Energy Policy Making and Planning Studies Center. (2018). [About the center (Persian)]. Retrieved from https://www.nri.ac.ir/EnergyPlanning
Farman Ara, V., & Mousavi, S. A. (2012). [Study of the effect of increasing the price of electricity on net welfare of different income groups in Iran (Persian)]. Applied Economics, 3(10), 92-125. http://jae.srbiau.ac.ir/article_3826_801.html
Filippín, C., Flores Larsen, S., & Mercado, V. (2011). Winter energy behaviour in multi-family block buildings in a temperate-cold climate in Argentina. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 15(1), 203-19. [DOI:10.1016/j.rser.2010.09.038]
Gholizadeh, A. A., & Barati, J. (2011). [Analysis of factors influencing residential energy and electricity consumption of household in Iran: Focus on energy productivity (Persian)]. Journal of New Economy & Commerce, 7(25-26), 145-67. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=197978
Gregory, R., & Keeney, R. L. (1994). Creating policy alternatives using stakeholder values. Management Science, 40(8), 1035-48. [DOI:10.1287/mnsc.40.8.1035]
Guo, Z., Zhou, K., Zhang, Ch., Lu, X., Chen, W., & Yang, Sh. (2018). Residential electricity consumption behavior: Influencing factors, related theories and intervention strategies. Renewable and Sustainable Energy Reviews, 81(Pt 1), 399-412. [DOI:10.1016/j.rser.2017.07.046]
Hung, M. F., & Huang, T. H. (2015). Dynamic demand for residential electricity in Taiwan under seasonality and increasing-block pricing. Energy Economics, 48, 168-77. [DOI:10.1016/j.eneco.2015.01.010]
Hu, Sh., Yan, D., Guo, S., Cui, Y., & Dong, B. (2017). A survey on energy consumption and energy usage behavior of households and residential building in urban China. Energy and Buildings, 148, 366-78. [DOI:10.1016/j.enbuild.2017.03.064]
Howard, J. A., & Sheth, J. N. (1969). The theory of buyer behavior. Journal of the American Statistical Association, 467-87. https://www.researchgate.net/publication/235361430
Keeney, R. L. (1999). The value of Internet commerce to the customer. Management Science, 45(4), 533-42. [DOI:10.1287/mnsc.45.4.533]
Keeney, R. L. (2002). ‎Value - focused thinking: A path to creative decisionmakina [V. Vahidi Motlagh, Persian Trans]. Tehran: Karaneyeh Elm. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/668185
Kuo, T. C., Tseng, M. L., Lin, C. H., Wang, R. W., & Lee, C. H. (2018). Identifying sustainable behavior of energy consumers as a driver of design solutions: The missing link in eco-design. Journal of Cleaner Production, 192, 486-95. [DOI:10.1016/j.jclepro.2018.04.250]
Li, J., & Just, R. E. (2018). Modeling household energy consumption and adoption of energy efficient technology. Energy Economics, 72, 404-15. [DOI:10.1016/j.eneco.2018.04.019] [PMID] [PMCID]
Li, G., Liu, W., Wang, Z., & Liu, M. (2017). An empirical examination of energy consumption, behavioral intention, and situational factors: Evidence from Beijing. Annals of Operations Research, 255, 507-24. [DOI:10.1007/s10479-016-2202-8]
Li, Y. P., Wang, Y. D., Wu, D. W., Chen, H. S., Sui, J., & Zhang, X. J., et al. (2014). Dynamic electricity demand prediction for UK households. Energy Procedia, 61, 230-3. [DOI:10.1016/j.egypro.2014.11.1095]
Lingyun, M., Rui, N., Hualong, L., & Xiaohua, L. (2011). Empirical research of social norms affecting urban residents low carbon energy consumption behavior. Energy Procedia, 5, 229-34. [DOI:10.1016/j.egypro.2011.03.041]
Lotfalipour, M. R., & Lotfi, A. (2004). [The survey and the estimation of effective factors on household electricity demand in Khorasan Province (Persian)]. Knowledge and Development, (15), 47-68. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=12911
Mowen, J. C., & Minor, M. S. (2009). Consumer behavior: A framework [A. Saleh Ardestani, & M. R. Saadi, Persian Trans]. Tehran: Jahane Noo. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1102926
Najmi, A., Hamed Shakouri, G., & Keramati, A. (2016). Energy consumption in the residential sector: A study on critical factors. International Journal of Sustainable Energy, 35(7), 645-63. [DOI:10.1080/14786451.2014.930466]
Nilsson, A., Wester, M., Lazarevic, D., & Brandt, N. (2018). Smart homes, home energy management systems and real-time feedback: Lessons for influencing household energy consumption from a Swedish field study. Energy and Buildings, 179, 15-25. [DOI:10.1016/j.enbuild.2018.08.026]
Office of Planning and Economics of Electricity and Energy. (2017). [Energy balance sheet in 2017 (Persian)]. Retrieved from http://pep.moe.gov.ir/getdoc/37ed0077-6541-471c-9c6a-b01bf408bdab/
Orosa, J. A., & Oliveira, A. C. (2011). Reducing energy peak consumption with passive climate control methods. Energy and Buildings, 43(9), 2282-8. [DOI:10.1016/j.enbuild.2011.05.011]
Parker, D. S. (2009). Very low energy homes in the United States: Perspectives on performance from measured data. Energy and Buildings, 41(5), 512-20. [DOI:10.1016/j.enbuild.2008.11.017]
Prasanna, A., Mahmoodi, J., Brosch, T., & Patel, M. K. (2018). Recent experiences with tariffs for saving electricity in households. Energy Policy, 115, 514-22. [DOI:10.1016/j.enpol.2018.01.044]
Romero-Jordán, D., Peñasco, C., & del Río, P. (2014). Analysing the determinants of household electricity demand in Spain. An econometric study. International Journal of Electrical Power & Energy Systems, 63, 950-61. [DOI:10.1016/j.ijepes.2014.06.005]
Sadineni, S. B., & Boehm, R. F. (2012). Measurements and simulations for peak electrical load reduction in cooling dominated climate. Energy, 37(1), 689-97. [DOI:10.1016/j.energy.2011.10.026]
Esmaeeli, Z., Hamed Shakouri, G., & Sedighi, A. (2006). Investigation of pricing impact on the electrical energy consumption behavior of the household sector by a system dynamics approach. Paper presented at The 24th International Conference of the System Dynamics Society, Nijmegen, The Netherlandsy, 23-27 July 2006. https://proceedings.systemdynamics.org/2006/proceed/papers/SHAKO428.pdf
Steemers, K., & Yun, G. Y. (2009). Household energy consumption: A study of the role of occupants. Building Research & Information, 37(5-6), 625-37. [DOI:10.1080/09613210903186661]
Wang, Z., Wang, X., & Guo, D. (2017). Policy implications of the purchasing intentions towards energy-efficient appliances among China’s urban residents: Do subsidies work? Energy Policy, 102, 430-9. [DOI:10.1016/j.enpol.2016.12.049]
Yang, S., & Zhao, D. (2015). Do subsidies work better in low-income than in high-income families? Survey on domestic energy-efficient and renewable energy equipment purchase in China. Journal of Cleaner Production, 108, 841-51. [DOI:10.1016/j.jclepro.2015.07.022]
Yan, S., & Lifang, F. (2011). Influence of psychological, family and contextual factors on residential energy use behaviour: An empirical study of China. Energy Procedia, 5, 910-5. [DOI:10.1016/j.egypro.2011.03.161]
Yao, X. L., Liu, Y., & Yan, X. (2014). A quantile approach to assess the effectiveness of the subsidy policy for energy-efficient home appliances: Evidence from Rizhao, China. Energy Policy, 73, 512-8. [DOI:10.1016/j.enpol.2014.06.010]
Yu, Z., Fung, B. C. M., Haghighat, F., Yoshino, H., & Morofsky, E. (2011). A systematic procedure to study the influence of occupant behavior on building energy consumption. Energy and Buildings, 43(6), 1409-17. [DOI:10.1016/j.enbuild.2011.02.002]
Zakai, S. (2002). [Theory and method in qualitative research (Persian)]. Social Sciences, 9(17), 41-69. http://qjss.atu.ac.ir/article_5209_0.html