جناح گرایی و تأثیر آن بر سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی کارشناسی ارشد، دانشگاه شهید باهنر کرمان

2 استادیار دانشگاه شهید باهنر کرمان

چکیده

چکیده

فرآیند تصمیم‌گیری سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران همانند هر دولت دیگری تحت تأثیر عوامل مختلفی قرار دارد. جناح‌گرایی به‌عنوان ویژگی نظام سیاسی ایران پسا انقلاب ازجمله عوامل داخلی برآمده از محیط حکومتی است که فرآیند تصمیم‌گیری سیاست خارجی ج.ا.ا را تحت تأثیر قرار داده است. این عامل از سوی پژوهشگران حوزه مسائل ایران عمدتاً به معنای رقابت دائمی و فزاینده میان گروه‌بندی‌های سیاسی سیّال، گذرا و بی‌قاعده‌ای که به نام جناح درصحنه سیاست ایران پسا انقلاب شناخته می شوند، توصیف شده است. مقاله حاضر با هدف برجسته کردن عامل جناح گرایی در زمینه ایران ،کوشیده است با رویکردی توصیفی – تحلیلی و مرور بخشی از ادبیات حوزه سیاست خارجی ایران، دلالت های تأثیرگذاری این عامل بر فرآیند تصمیم‌گیری سیاسی خارجی ج.ا.ا را نشان دهد. ارزیابی مقاله این است که عمده این ادبیات بر تأثیرات منفی جناح گرایی تأکید دارند.

واژگان کلیدی:
جناح ، جناح گرایی ، سیاست خارجی، فرآیند تصمیم‌گیری سیاست خارجی، سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران

کلیدواژه‌ها

موضوعات


اسنایدر، ریچارد و دیگران. 1389. تصمیم‌گیری در سیاست خارجی. ترجمۀ محمدجعفر جوادی و مجید فرهام. تهران: سمت.

بشیریه، حسین. 1374. جامعهشناسی سیاسی: نقش نیروهای اجتماعی در زندگی سیاسی. تهران: نشر نی.

به‌رزین، سعید. 1377. جناح‌بندی سیاسی در ایران از دهۀ 1360 تا دوم خرداد 1373. تهران: نشر مرکز.

خوشوقت، محمدحسین. 1385. تجزیه‌وتحلیل تصمیم‌گیری در سیاست خارجی. چاپ سوم. تهران: وزارت امور خارجه.

دهقانی فیروزآبادی، جلال. 1388. سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران تهران: سمت.

دهقانی فیروزآبادی، جلال. 1390. «واقع‌گرایی نوکلاسیک و سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران». فصلنامۀ سیاست خارجی. سال بیست‌وپنجم. شمارۀ 20. صص 275-294.

رمضانی، روح‌الله. 1380. چارچوب تحلیلی سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران ترجمۀ علی‌رضا طیب. تهران: نشر نی

روحانی، حسن. 1391. امنیت ملی و دیپلماسی هسته‌ای. چاپ سوم. تهران: مرکز تحقیقات استراتژیک.

ظریفی‌نیا، حمیدرضا. 1378. کالبد شکافی جناح‌های سیاسی ایران 1358 تا 1378. تهران: انتشارات آزادی اندیشه.

متقی، ابراهیم و زهره پوستین‌چی. 1390. الگو و روند در سیاست خارجی ایران. قم: دانشگاه مفید.

مشیرزاده، حمیرا. 1385. تحول در نظریه‌های روابط بین‌الملل. تهران: سمت.

هانتینگتون، ساموئل پی. 1392. سامان سیاسی در جوامع دستخوش دگرگونی. ترجمۀ محسن ثلاثی. چاپ پنجم. تهران: نشر نی.

 

Afrasiabi, K. & Maleki, A. 2003. "Iran's Foreign Policy After 11 September". The Brown Journal of World Affairs. Vol. 9. No. 2. pp. 255-265.

Allison, Graham. 1969. "Conceptual models and the Cuban missile crisis." the American political Science Review. Vol. 63. No. 3. pp. 689-718.

Asayesh, H. et. Al. 2010. "Obstacles of Political Party Development in Iran". Avaiable at: http://www.sciencepub. Net/report.

Behrooz, M. 1991."Factionalism in Iran under Khomeini". Middle EasternStudies. Vol. 27. No. 4. pp. 597-614.

Bjorvatn, K. & Selvik, K. 2008. "Destructive Competition: Factionalism and Rent Seeking in Iran". World Development. vol. 36. No. 11. pp. 2314-2324.

Boucek, F. 2009. "Rethinking Factionalism: Typologies. Intra- Party Dynamics and Three Faces of Factionalism". Party Politics. Vol. 15. No. 4. PP. 4-5.

Buchta, W. 2002. "who Rules Iran? The Structure of Power in the Islamic Republic". Washington Institute for Near East Policy and the Konrad Adenauer Stiftung.

Doeser, F. 2015. "International constraints. Domestic politics and foreign policy change in small stutes: the Fall of the Danish' footnote policy". Available at: http:// eisa-net.org/ be-brugg/ eisa/ files/ events/ Stockholm/ Doeser.pdf

Ehteshami, A. 2002. "The Foreign Policies of Iran". Foreign Policies Of Middle East States. Boulder. co: Lynne Rienn er. pp. 283-309.

Farzanegan, M & Schneider, F. 2009. "Factionalism. oil and economic growth in Iran: where is the curse?". VEREINS FÜR SOCIALPOLITIK Magdeburg.

Fearon, J.D. 1998. "Domestic politics. Foreigh policy and theories of international relations". Annual Reviews. Vol. 1. pp. 289-213.

Fuller. G. 1993. "Interview with Graham Fuller". Middle East Policy.Vol.2. No.3. pp.121-136.

Halliday, F. 2001. "Iran and the Middle East: Foreign Policy and Domestic Change". Middle East Report. No. 220. pp. 42-47.

Hoadley, F. J. 1986. "The Concept of Party. in: Origins of American Political parties:1789-1803". Available at: http:// www.jstor. Org.

Holsti, O. R. 1989. "Models of International Relation and Foreign policy". Diplomatic History. Vol.13. No. 1. pp. 15-43. Available at: http://www.duel.de./ working paper.

International Crisis Group. 2015. "Iran After the Nuclear Deal".Available at: http://www.crisis griop.org.

Juneau. T. 2009. "Power. perception.Identity and Factional politics". Paper presented at the annual meeting of Canadian political Science Association Ottawa. Available at: http:/www.cPsa-acSP.ca/papers-2009/Juneau.PDF

Katzman, K. 2016. "Iran Foreign Policy". CongressionalReasearch Service. Available at: http://www.crs. gov/r44017/.

Kaya, S. and Sartepe. Z. 2015. "Contentious Politics in Iran: Factions. Foreign Policy and the Nuclear Deal". Alternatives Turkish Journal. Vol. 14. No. 3. PP. 1-12.

Kollner, P. & Basedau, M. 2005. Factionalism in political parties: An Analytical Frame work for Comparative studies. Available at: http:/www.duei.de/working paper.

Mintz, A. & DeRouen J. K. 2010. "Undersdanding Foreing Policy Decision Making". Cambridge University Press. Available at: http://www. rand. org

Mohammadighalehtaki, A. 2014. "The Path Dependent Nature of Factionalism in Post-Khomeini Iran". Discussion Paper. Durham University. Durham.

Moslem, M. 2002. "Factional Politics in Post-Khomeini Iran". Syracuse University Press.

Perscico, N. et. al. 2011. "Factions and Political Competition. Available at: Http://www.nicolaperscco.com

Rakel, E. P. 2009. "Power. Islam. and Political Elite in Iran. A Study on the Iranian Political Elite from Khomeini to Ahmadinejad". BRILL. International Comparative Social Studies.

Rosenau, J. N. 1966. "Pre-theories and Theories of Foreign Policy" In: Approaches in Comparative and International Politics. edited by R. B. Farrell. pp. 115-169. Evanston: North western university press.

Saeid. P. 2010. "The Role of parliaments in the Resilience of Non-Democratic Regimes: A Case Study of the Iranian Parliament (Majles)".Politics; International studies. Available at: http://hydra.hull.ac.uk/resources/hull:3437.

Saeidi, A. A. 2004. "The Accountability of Para-Governmental Organizations (Bonyads): The Case of Iranian Fundations". Iranian studies. Vol. 37. No. 3. pp. 479-498.

Sagan, D. S. 1996. "why Do States Build Nuclear Weapons? Three Models in Search of a Bomb ". International security. Vol. 21. No. 3. pp. 54-86.

Singh, B. 2006. "Politics of Factionalism in Punjab: A Critical Study of Shiromani Akalidal". The Indian Journal of Political Science. Vol. LVII. No. 4. PP.839-848.

Smyth. G. 2005. "FundamentalistsPragmatists. and The Rights of the Nation:Iranian Politics and Nuclear Confrontati ". Century Foundation Report. Available at: http://www.tcf.org.

Tayfur, F. M. 1994. "Main Approaches to The Study of Foreign Policy: A Review". METU studies in Development. Vol. 21. No. 1. pp. 113-141.