محیط امنیتی و سیاستگذاری خارجی و امنیتی؛ ارائه یک الگوی تحلیلی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه مطالعات منطقه‌ای دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، تهران، ایران

2 دکتری، گروه مطالعات منطقه‌ای، دانشکده حقوق و علوم سیاسی، دانشگاه تهران، تهران، ایران

چکیده

با وجود ارتباط وثیق و عمیق بین محیط امنیتی و فرایند سیاستگذاری خارجی و امنیتی، چهارچوب روش‌شناختی خاص و مشخصی برای تحلیل و تبیین رابطه میان این دو وجود ندارد. از این رو، پژوهش حاضر با طرح این پرسش که چه ارتباطی میان محیط امنیتی یک بازیگر و سیاستگذاری خارجی و امنیتی آن وجود دارد، تلاش کرده است تا ضمن ارائه یک الگوی تحلیلی در این زمینه، چهارچوب روش‌شناختی مشخصی برای شناخت محیط‌های امنیتی و ارتباط آن با سیاستگذاری خارجی و امنیتی ارائه نماید. فرضیه‌ای که این پژوهش حول آن به بحث و بررسی پرداخته از این قرار است که محیط امنیتی یک بازیگر ورودی و نهاده نظام سیاستگذاری خارجی و امنیتی آن محسوب می‌شود. این ورودی در فراگرد ادراک محیطی و دریافتی که رهبران تصمیم‌گیر از داده‌های محیط امنیتی دارند، پردازش شده و خروجی آن در قالب کنش‌ها و تصمیمات شناخته شده‌ای همچون دکترین امنیتی، سیاست امنیتی، راهبرد امنیتی و رویکردهای سیاست خارجی و امنیتی بروز و ظهور می‌یابد. برای تبیین فرضیه فوق از روش توصیفی- تحلیلی استفاده شده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


- افتخاری، اصغر. « .۱۳۷۹ امنیت در حال گذار: تحول معنای امنیت در قرن بیست و یکم ». فصلنامه مطالعات راهبردی. سال ۳. شماره ۰۱. صص. ۲۵- ۴۸.
- افتخاری، اصغر. ۱۳۸۷. محیط امنیتی پیرامونی جمهوری اسلامی ایران تحلیل محیط امنیتی: رویکردی جامع. در کتاب: محیط امنیتی پیرامونی جمهوری اسلامی ایران. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- باربر، جیمز و مایکل اسمیت . ۱۳۸۴. ماهیت سیاستگذاری خارجی در دنیای وابستگی متقابل کشورها. ترجمه حسین سیف‌زاده. تهران: نشر قومس.
- بهفروز، فاطمه. « .۱۳۷۰ بررس یهای ادارک محیطی و رفتار در قلمرو مطالعات جغرافیای رفتاری و جغرافیای انسانی معاصر .» فصلنامه تحقیقات جغرافیایی. سال ۶. شماره ۱. صص. ۷۰- ۳۱.
- بوزان، باری و اولی ویور . ۱۳۸۸. مناطق و قدرت‌ها؛ ساختار امنیت بین‌المللی. ترجمه عسگر قهرمان‌پور. تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- تانگ، شیپینک و بهناز اسد یکیا. ۱۳۸۴. نظریه نظام‌واره محیط امنیتی. فصلنامه راهبرد دفاعی. سال ۳. شماره ۹. صص 167-202.
- حسن‌پور، جعفر و محمدشاه‌محمدی.1395. «شرایط رویکردهای آینده‌نگارانه در ترسیم محیط امنیتی ». فصلنامه امنیت‌پژوهی. سال ۱۵. شماره ۵۴. صص. ۹۸- ۶۷.
- خلیلی، رضا.1387. « نظام امنیتی؛ چارچوبی بدیل برای مطالعه سیاست مقایسه‌ای». فصلنامه مطالعات راهبردی. سال ۱۱. شماره ۳۹. صص. ۴۱- ۵.
- عصاریان‌نژاد، حسن و محسن پورقلی.1394. «طراحی الگوی محیط‌شناسی امنیتی جمهوری اسلامی ایران بر اساس آراء و نظریات مقام معظم رهبری «مدظله العالی»». فصلنامه امنیت ملی. سال ۵. شماره ۱۸. صص. ۳۸- ۹.
- عصاریان‌نژاد، حسین و علی عبدالله‌خانی. 1385. « تهدید در نظریه‌های امنیت ». فصلنامه مطالعات استراتژیک. سال ۷. شماره ۲۷. صص. ۱۴۴- ۱۲۵.
- عصاریان‌نژاد، حسین و علیرضا ترقی.۱۳۸۷.«بعدشناسی محیطی امنیت ». ماهنامه نگرش راهبردی. شماره ۹۱. صص. ۱۲۸- ۹۱.
- غرایاق زندی، داود. 1387.«محیط امنتی پیرامونی جمهوری اسلامی ایران». تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- کاویانی راد، مراد و مصیب قره بیگی. 1396. «جغرافیای انتخابات؛ بنیادها، مفاهیم و رویکردها». تهران: پژوهشکده مطالعات راهبردی.
- مشیرزاده، حمیرا. « .۱۳۹۴ احیای حوزه تحلیل سیاست خارجی: تحلیلی چندمتغیره». پژوهشنامه علوم سیاسی. سال ۰۱.شماره ۳. صص. ۱۶۹- ۱۳۹.
Assarian Nejad, Hossein, and Alireza Taraghi. 2008.“Environmental Security Dimension.” Strategic Approach.no. 91. pp. 91-128. https://cutt.ly/AyvkTWR
Assarian Nejad, Hossein, and Ali Abdollahkhani. 2006. “Threats to Security Theories (Persian).” Defense
Strategic Studies. vol. 7. no. 27. pp. 125-144. https://www.sid.ir/Fa/Journal/ViewPaper.aspx?ID=77815
Assarian Nejad, Hussein, and Mohsen Pourgholi.2015. “On Designing a Security Environmentology
Model of the I.R.I Based on the Viewpoints of the Supreme Leader (Persian).” Journals Management System. vol. 5. no. 18. pp. 9-38. http://journals.sndu.ac.ir/article_693.html
Barber, James P, and Michael Smith. 2005. The Nature of Foreign Policy: A Reader. Translated by Hossein Seifzadeh, (Persian). Tehran: Ghomes. http://opac. nlai.ir/opac-prod/bibliographic/504566
Behforooz, Fatemeh. 1991. “Environmental Perceptions and Behavior Studies in Behavioral Geography
and Contemporary Human Geography Studies (Persian).” Geographical Research. vol. 6. no. 1. pp. 31-70. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper. aspx?ID=20811
Buzan, Barry, and Ole Waever. 2009. Regions and Powers: The Structure of International Security. Translated by Asgar Ghahramanpour, (Persian). Tehran: Research Institute of Strategic Studies. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1628601
Caporaso, James A, et al. 1986. “The Comparative Study of Foreign Policy: Perspectives on the Future”.
International Security. no 11. pp. 32-43.https://eric.ed.gov/?id=ED271365
Eftekhari, Asghar. 2001. “Security in Transition the Evolution of the Meaning of Security in the Twenty-
First Century (Persian).” Strategic Studies Quarterly.vol. 3. no. 10. pp. 25-48. http://quarterly.risstudies.org/article_1113.html
Eftekhari, Asghar. 2008. Continuous Security Environment of the Islamic Republic of Iran Analysis of Security Environment: A Comprehensive Approach. In: Edited by: Davoud Gharayan Zandi. The Security
Environment around the Islamic Republic of Iran (Persian). Tehran: Research Institute of Strategic Studies. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1199033
Hassanpour, Jafar, and Mohammad Shah Mohammadi. 2016. “The Futuristic Approaches Conditions in the Outline of Security Environment (Persian).” Journal of Security Research. vol. 15. no. 54. pp. 67-98. https://www.magiran.com/paper/1683909?lang=en
Hudson, Valerie M, and Christopher S. Vore .1995. “Foreign Policy Analysis Yesterday, Today and Tomorrow”.Mershon International Studies Review.vol. 39. no. 2. pp. 209-238. [DOI:10.2307/222751]
Gerard Ruggie, John. 2004. “Reconstituting the Global Public Domain-Issues, Actors and Practices”. European Journal of International Relations. vol. 10. no.4. pp. 499-531.[DOI:10.1177/1354066104047847]
Gharayan Zandi, Davoud. 2008. The Security Environment around the Islamic Republic of Iran. Tehran: Research Institute of Strategic Studies. http://opac.nlai.ir/opac-prod/bibliographic/1199033
Kaviani Rad, Morad, and Mosayeb Gharebeigi. 2017.Geography of Elections: Foundations, Concepts and Approaches (Persian). Tehran: Research Institute of Strategic Studies. http://opac.nlai.ir/opacprod/bibliographic/4683782
Khalili, Reza. 2008. “Security System: An Alternative Framework for Comparative Politics Studies (Persian).”Strategic Studies Quarterly. vol. 11. no. 39.pp. 5-41. http://quarterly.risstudies.org/article_942.html
Møller, Bjørn. 2000. The Concept of Security: The Pros and Cons of Expansion and Contradiction. Paper
presented at: The 18th General Conference of the International Peace Research Association (IPRA) (August 5-9). Tampere, Finland. https://www.peacepalacelibrary.nl/ebooks/files/370659244.pdf
Moshirzadeh, Homeira. 2015. “Revival of Foreign Policy Analysis: A Multi Variable Analysis (Persian).” Scientific Journal Management System. vol. 10.no. 3. pp. 139-169. http://www.ipsajournal.ir/article_ 268.html
Sprout, Harold Hance, and Margaret Tuttle Sprout.1965. The Ecological Perspective on Human Affairs: With Special Reference to International Politics.Princeton, NJ: Princeton University Press. https://
books.google.com/books?id=8XrowgEACAAJ&dq
Tang, Shipping, and Behnaz Asadinia. 2005. “Security Environmental System Theory (Persian).” Scientific Quarterly Journal of Defense Strategy. vol. 3. no. 9.pp. 167-202
Young, Michael D, and Mark Schafer. 1998. “Is There Method in Our Madness? Ways of Assessing Cognition in International Relations.” Mershon International Studies Review. vol. 42. no. 1. pp. 63-96.[DOI:10.2307/254444]