اثر تغییرات قیمت نفت بر بازده بورس اوراق بهادار تهران به‌وسیله آزمون هم انباشتگی غیرخطی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه اقتصاد دانشگاه پیام نور، تهران، ایران.

2 استادیار و عضو هیئت علمی پژوهشگاه مواد و انرژی، تهران، ایران.

3 دانشجوی دکتری علوم اقتصادی، گروه اقتصاد، واحد میانه، دانشگاه آزاد اسلامی، میانه، ایران.

4 کارشناس ارشد علوم اقتصادی، گروه اقتصاد دانشگاه پیام نور، کرج، ایران

چکیده

با توجه به نقش پررنگ نفت و میزان فروش و قیمت آن در اقتصاد ایران و همچنین اقبال عموم مردم و فعالان اقتصادی و سرمایه‌گذاران خارجی به فعالیت در بورس اوراق بهادار تهران، بررسی رابطۀ‌ تغییرات قیمت نفت خام و بازده بورس موضوعی قابل‌توجه به نظر می‌رسد. این مطالعه هم‌انباشتگی و رابطۀ علت و معلولی بین قیمت نفت خام و بورس اوراق بهادار تهران را موردبررسی قرار داده­است. به نظر می­رسد قیمت نفت خام و بورس از طریق نرخ ارز در اقتصاد رابطه داشته باشند که درواقع تغییر در قیمت نفت خام تأثیری مستقیم بر نرخ ارز دارد و تغییرات نرخ ارز بر بورس تاثیرگذار است. برای بررسی فرضیه‌های این پژوهش از داده‌های مربوط به بازده بورس، نرخ ارز و قیمت روزانۀ سبد اوپک در بازۀ زمانی 1383ـ1395 استفاده شده است. همچنین، برای بررسی رابطه میان متغیرها نیز از آزمون هم‌انباشتگی استفاده شده است و درنهایت هم‌انباشتگی میان متغیرها مورد تأیید قرارگرفته و همچنین رابطه‌ای بلندمدت بین متغیرهای موردبررسی کشف شد. در واقع، وجود هم‌انباشتگی بیان می‌کند در انتقال تغییرات قیمت نفت به بورس عدم تقارن وجود دارد. ازنقطه‌نظر سرمایه‌گذاران، هم‌انباشتگی بورس و قیمت نفت بیان می‌کند که تنوع سبد سرمایه‌گذاری با نگهداری سرمایه در بازار نفت و بورس به‌صورت همزمان به‌طور محسوس و معنی‌داری ریسک بازار و سودآوری بلندمدت را افزایش نمی‌دهد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


امیدی، محمد، عباس علوی راد و حسین دانشمندشیرازی. ۱۳۹۱. «تأثیر قیمت جهانی نفت بر شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران». همایش ملی فرهنگ سازی اصلاح رفتارهای اقتصادی در ایران امروز. ابرکوه: دانشگاه آزاد اسلامی واحد ابرکوه.

تقوی، مهدی و محمدحسن جنانی. 1379. «بررسی رابطۀ هم‌انباشتگی بین شاخص کل قیمت سهام در بورس اوراق بهادار تهران و متغیرهای کلان اقتصادی». آینده‌پژوهی مدیریت. سال 12. شمارۀ 1. صص 77-90.

خطیب سمنانی، محمدعلی، معصومه شجاعی و مسعود شجاعی خسروشاهی. 1393 . «بررسی اثر نوسانات قیمت نفت خام بر شاخص بازدهی بورس اوراق بهادار تهران». اقتصاد مالی. سال 8 . شمارۀ 29. صص 89-114.

دربان فولادی، جواد و علی اکبر نظری. ۱۳۹۴. «بررسی روابط بلندمدت قیمت نفت، قیمت طلا، نرخ ارز و شاخص کل قیمت سهام در بورس ایران». اولین کنفرانس بین‌المللی حسابداری، مدیریت و نوآوری در کسب و کار. گیلان. موسسۀ پویندگان اندیشه های نو و شهرداری صومعه‌سرا. مجتمع فرهنگی و هنری فارابی ادارۀ فرهنگ و ارشاد.

شهبازی، کیومرث، ابراهیم رضایی و یاور صالحی. 1392. « تأثیر شوک‌های قیمت نفت بر بازدهی سهام در بورس اوراق بهادار تهران: رهیافت SVAR». دانش مالی تحلیل اوراق بهادار. سال 6. شمارۀ 18. صص 125-136.

عبده تبریزی، حسین وهادی جوهری. 1375. «بررسی کارآمدی شاخص بورس اوراق بهادار تهران، تحقیقات مالی». سال 3. شمارۀ 2. صص 47-61.

فطرس، محمدحسن و مریم هوشیدری. 1395. «بررسی تأثیر نوسانات قیمت نفت خام بر نوسانات بازدهی بورس اوراق بهادار تهران رویکرد GARCH چند متغیره». پژوهشنامۀ اقتصاد انرژی ایران. سال 5. شمارۀ 18. صص 147-177.

Al Janabi,M.A.M., Hatemi-J, A., Irandoust,M. 2010. “An empirical investigation of the informational efficiency of the GCC equity markets: evidence from bootstrap simulation”. Int. Rev. Financ. Anal. Vol 3. No 19. pp 47–54.

Aloui, C., Jammazi, R. 2009. “The effects of crude oil shocks on stock market shifts behaviour: a regime switching approach”. Energy Econ. Vol 3. No 31. pp 789–799.

Apergis, N., Miller, S.M. 2009. Do structural oil-market shocks affect stock prices? Energy Econ. Vol 3. No 31. pp 569–575.

Arouri, M.E.H., Rault, C. 2011. “Oil prices and stock markets in GCC countries: empirical evidence from panel analysis”. Int. J. Finance Econ. http://dx.doi.org/10.1002/ijfe. p 443.

Basher, S.A., Sadorsky, P. 2006. “Oil price risk and emerging stock markets”. Glob. Finance J. Vol 1. No 17. pp  224–251.

Chen, N.F., Roll, R., Ross, S.A. 1986. “Economic forces and the stock market. J. Bus”. Vol 3. No 59. Pp 383–403.

Chen, S.-S. 2010. “Do higher oil prices push the stock market into bear territory? Energy Econ”. Vol 3. No 32. pp 490–495.

Ciner, C. 2001. “Energy shocks and financial markets: nonlinear linkages”. Stud. Nonlin. Dyn. Econ. Vol 5. No 1. pp 203–212.

Cong, R.-G.,Wei, Y.-M., Jiao, J.-L., Fan, Y. 2008. “Relationships between oil price shocks and stock market: an empirical analysis from China”. Energy Policy . Vol 1. No 36. pp 3544–3553.

Cook, S. 2006. “Are stock prices and economic activity cointegrated? Evidence from the United States”. 1950–2005. Ann. Financ. Econ. Vol 2. No1. pp 42–56.

Dhiman, Sahu, 2010. “Correlation and Causality between stockmarket andmacro economic variables in India: an Empirical Study 2010 International Conference on E-business”. Manag. Econ. IPEDRp. Vol 1. No 34. pp 27–33.

El-Sharif, I., Brown, D., Burton, B., Nixon, B., Russell, A. 2005. “Evidence on the nature and extent of the relationship between oil prices and equity values in the UK. Energy Econ”. No 27. pp 819–830.

Ghouri, S.S., 2006. “Assessment of the relationship between oil prices and US oil stocks”. Energy Policy. Vol 1 No 34. pp 3327–3333.

Gregory, A.W., Hansen, B.E., 1996. “Tests for cointegration in models with regime and trend shifts. Oxf. Bull. Econ”. Stat. Vol 3. No 58. pp555–560.

Gregory, A.W., Hansen, B.E., 1996. “Tests for cointegration in models with regime and trend shifts. Oxf. Bull. Econ”. Stat Vol 3. No 58. pp 555–560.

Hamilton, J.D., 1983. “Oil and the macroeconomy since World War II. J. Polit. Econ”. Vol 3. No 9. pp 228–248.

Hamilton, J.D., 1996. “This is what happened to the oil price–macroeconomy relationship”. J. Monet. Econ. Vol 3 No 38, pp 215–220.

Hamilton, J.D., 2003. “What is an oil shock? J. Econ”. Vol 1. No 113. pp 363–398.

Hammoudeh, S., Choi, K., 2007. “Characteristics of permanent and transitory returns in oilsensitive emerging stock markets: the case of GCC countries”. J. Int. Financ.Mark. Inst. Money Vol 3. No 17. pp 231–245.

Hammoudeh, S., Li, H., 2005. “Oil sensitivity and systematic risk in oil-sensitive stock indices”. J. Econ. Bus. Vol 3. No 57. pp 1–21.

Hatemi-J, A., 2008. “Tests for cointegration with two unknown regime shifts with an application to financial market integration”. Empir. Econ. Vol 3. No 35 (3). pp 497–505.

Henriques, I., Sadorsky, P., 2008. “Oil prices and the stock prices of alternative energy companies. Energy Econ”. Vol 3. No 30. pp 998–1010.

Henry, O., Olekalns, N., Thong, J., 2004. “Do stock market returns predict changes to output? Evidence from a nonlinear panel data model”. Empir. Econ Vol 3. No 29. pp527–540.

Ji, Q., 2012. “System analysis approach for the identification of factors driving crude oil prices. Comput. Ind. Eng”. Vol 3. No 63 (3), pp 615–625.

Jones, C.M., Kaul, G., 1996. “Oil and the stock markets”. J. Financ. Vol 3. No 51. pp 463–491.

Jones, D.W., Leiby, P.N., Paik, I.K., 2004. “Oil price shocks and macroeconomy: what has been learned since 1996”. Energy J. Vol 3. No 25. pp 1–32.

Kilian, L., Park, C., 2007. “The impact of oil price shocks on the U.S. stockmarket. Centre for Economic Policy Research Discussion”. Paper Vol 3. No 1. p 6166.

Lee, K., Ni, S., Ratti, R.A., 1995. “Oil shocks and the macroeconomy: the role of price variability”. Energy J. Vol 3. No 16. pp 39–56.

Maghyereh, A., Maghyereh, A., Awartani, B. and Awartani, B., 2016. “Oil price uncertainty and equity returns: evidence from oil importing and exporting countries in the MENA region”. Journal of Financial Economic Policy. Vol 3. No 8 (1). pp.64-79.

Miller, J.I., Ratti, R.A., 2009. “Crude oil and stock markets: stability, instability and bubbles. Energy Econ”. Vol 3. No 31. pp 559–568.

Mork, A.K., 1989. “Oil and the macroeconomy when prices go up and down: an extension of Hamilton's results”. J. Polit. Econ. Vol 3. No  97, pp 740–744.

Moya-Martínez, P., Ferrer-Lapeña, R., Escribano-Sotos, F., 2014. “Oil price risk in the Spanish stock market: an industry perspective”. Econ. Model. Vol 3. No 37,pp 280–290.

Nandha, M., Hammoudeh, S., 2007. “Systematic risk, and oil price and exchange rate sensitivities in Asia-Pacific stock markets”. Res. Int. Bus. Finance Vol 3. No 21. pp 326–341.

Narayan, P.K., Narayan, S., 2010. “Modelling the impact of oil prices on Vietnam's stock prices”. Appl. Energy Vol 3. No 87. pp 356–361.

Nasseh, A., Strauss, J. 2000. “Stock prices and domestic and international activity: a cointegration approach. Q. Rev”. Econ. Stat Vol 3. No 40,pp 229–245.

Papapetrou, E. 2001. “Oil price shocks, stock market, economic activity and employment in Greece”. Energy Econ. Vol 3. No 23. pp 511–532.

Park, J., Ratti, R.A. 2008. “Oil price shocks and stock markets in the U.S. and 13 European countries”. Energy Econ. Vol 3. No 30, pp 2587–2608.

Pethe, A., Karnik. A., 2000. “Do Indian stock markets matter? Stock market indices and macro-economic variables. Econ”. Polit. Wkly. Vol 3. No 35 (5). pp 349–356.

Sadorsky, P. 1999. “Oil price shocks and stock market activity”. Energy Econ. Vol 3. No 21. pp 449–469.

Shafiee, S., Topal, E., 2010. “A long-term view of worldwide fossil fuel prices”. Appl. Energy 87 (3). pp 988–1000.

Singh, D., 2010. “Causal relationship betweenmacro-economic variables and stockmarket: a case study for India”. Pak. J. Soc. Sci. (PJSS) Vol 3. No 30 (2). pp 263–274.

Zhu, Hui-Ming, Li, Su-Fang, Keming, Yu. 2011. “Crude oil shocks and stock markets: a panel threshold cointegration approach”. Energy Econ. Vol 3. No 33 (5), pp 987–994.