آثار و پیآمدهای اجتماعی و فرهنگی دو شیوه مدیریت آزادسازی مخازن سدها (نمونه موردی: سدهای کوچری و آزاد)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 مدیر گروه/ مدیر پروژه- بخش بررسی های اجتماعی شرکت مهندسی مشاور مهاب قدس

2 گروه جامعه شناسی دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه آزاد اسلامی تهران مرکزی

3 عضو هیات علمی و استاد یار گروه جمعیت شناسی، مدیر گروه جمعیت شناسی دانشکده علوم اجتماعی، دانشگاه تهران

چکیده

احداث سدهای مخزنی در 5 دهه گذشته زمینه ساز جابجایی بیش از 80 میلیون نفر از محل زندگی خود شده است. بر اساس داده و اطلاعات گردآوری شده توسط محقق، در ایران نیز بیش از 2 میلیون نفر جمعیت به دلیل احداث سدها تحت تاثیر قرار گرفته اند. هدف این پژوهش بررسی آثار و پیآمدهای اجتماعی و فرهنگی تحت تاثیر دو شیوه مدیریت آزادسازی مخازن سدها، نقد این دو سیاست و چرایی بروز آثار و پیآمدها و شناسایی عوامل علی، زمینه ای، مداخله گر، راهبردی و پیآمدهای آن بوده است که بعنوان نخستین تجربه در سطح ملی بشمار می آید. روش پژوهش کیفی و از تکنیک نظریه زمینه ای استفاده شده است. شرکت کنندگان این پژوهش 85 نفر از مطلعین و خبرگان محلی بودند که با پرسشنامه نیمه ساختمند مورد مصاحبه قرار گرفتند. داده واطلاعات بدست آمده بر اساس سه روش کدگذاری باز، کدگذاری محوری و کد گذاری انتخابی تحلیل شدند. نتایج حاصل از تحلیل مصاحبه ها در برگیرنده 1213 مفهوم کلی است که در قالب 251 مقوله فرعی، 39 مقوله اصلی و 2 مقوله مرکزی نشان داده شدند. یافته های پژوهش بر اساس مدل پارادیمی، پایداری نسبی حوزه اجتماعی و فرهنگی را در سیاست جابجایی و اسکان مجدد و از هم گسیختگی ساختار اجتماعی و بافت فرهنگی را در سیاست جبران نقدی خسارت نشان می دهد. نتایج حاصل از پژوهش حاضر می تواند در راستای ضرورت تغییر رویکردها، اصلاح لوایح قانونی، تعیین متولی حوزه اجتماعی و لزوم پایش و ارزیابی تاثیرات اجتماعی وفرهنگی طرحها مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات