امکانسنجی بین المللی شدن دانشگاه های جامع دولتی شهر تهران (مطالعه موردی دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه تهران)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم تربیتی دانشگاه شهید بهشتی

2 کارشناسی ارشد رشتۀ مدیریت و برنامه‌ریزی آموزش عالی دانشگاه شهید بهشتی

چکیده

یکی از مهم‌ترین چالش­های آموزش عالی در کشورهای در حال توسعه، بین­المللی شدن دانشگاه­ها است. هدف از این پژوهش، امکان­ سنجی بین­المللی شدن دانشگاه­های جامع دولتی شهر تهران است. دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه تهران به عنوان نمونه از دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران انتخاب شدند. روش پژوهش توصیفیـ‌تحلیلی است. نمونه از میان مدیران، اعضای هیئت علمی، کارکنان و دانشجویان با استفاده از روش نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای انتخاب شد. در مجموع 261 نفر از با روش نمونه­گیری طبقه‌ای انتخاب شدند. داده­ها با استفاده از پرسشنامۀ محقق ساخته گردآوری شد. پایایی پرسشنامه با استفاده از ضریب آلفای کرونباخ 0.90 ارزیابی شد. به منظور تجزیه و تحلیل داده­ها از آمار توصیفی (میانگین، انحراف معیار، درصد) و آمار استنباطی (آزمون کولموگروف‌ـ‌اسمیرنف، تی تست تک­نمونه­ای) استفاده شد. یافته­های پژوهش نشان داد که میانگین امکان بین­المللی شدن دانشگاه­های جامع دولتی شهر تهران کمتر از حد متوسط است و در سطح پایین­تری از میانگین فرضی قرار دارد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


1. مقدمه

با گسترش روزافزون وسایل ارتباط جمعی و افزایش سرعت انتقال اطلاعات در هزارۀ سوم میلادی ضرورت شناخت متقابل فرهنگ‌­ها و ملت­‌ها امروزه بیش از هر زمان دیگری احساس می­شود؛ چرا که با افزایش سرعت انتقال اطلاعات، امکان بروز سوءتفاهم‌ها بیشتر شده است و چنانچه کشورها به نحو صحیح میراث و دستاوردهای علمی و فناوری امروزی خود را بیان نکنند و خود در صدد کسب اطلاعات صحیح از محیط علمی بین­‌المللی برنیایند، زیان­های فراوانی خواهند دید. توسعۀ همکاری­‌های علمی بین­‌المللی در دنیای امروز و به خصوص در حوزه علوم و فناوری، شالودۀ اصلی رشد و توسعۀ علمی هر کشور در فرایند توسعۀ اقتصادی محسوب می­شود و باید با توجه به روند جهانی شدن که تأثیر بسزایی بر افزایش همکاری­‌های علمی و تحقیقاتی در سطح منطقه­ای و جهانی دارد، مورد توجه خاص قرار گیرد (شرقی، 1388: 13).

از منظر یونسکو، پدیدۀ جهانی شدن به معنی اختلاط و در هم نوردیده شدن مرزها، بر آموزش عالی تأثیرگذار است و بین­‌المللی شدن آن، گزینه­ای است که برای پاسخگویی به فرصت­ها و چالش­های جهانی شدن اختیار می­شود (Van Damme, 2002). با مطالعۀ دو اصطلاح «جهانی شدن» و «بین­‌المللی شدن»، به دو گرایش عمده در عرضۀ تعاریف پی می‌بریم. گرایش اول، به نگاهی کاملاً تجاری اعتقاد دارد که جهانی شدن در ذات خود یک ارتباط بدواً اقتصادی و سپس فرهنگی یک‌سویه است که طی آن اقتصاد و فرهنگ غالبْ اقتصاد و فرهنگ سایرین را به شکل خود درمی­آورد. در این گرایش، گروهی جهانی شدن آموزش عالی را به معنای «مک دونالدی» شدن آن (پذیرش ارزش­های آمریکایی) می­دانند و معتقدند بر اساس واقعیات موجود، جهانی شدن آموزش عالی از فرایند مصطلح «مک دونالدی شدن» تأثیر می­پذیرد (Altbach, 2007). گرایش دوم جهانی شدن را حاصل روند تکامل زندگی اجتماعی بشر و قوّت یافتن تعاملات میان جوامع و فرهنگ‌­ها می­داند. بین­‌المللی شدن در چارچوب جهانی شدن روندی است که باعث ایجاد تعامل و وابستگی میان حقایق، دیدگاه­ها و مفاهیم می‌شود و روشی است که وابستگی متقابل را دامن می­زند (قربانی شیخ نشین، 1382: 176). در واقع، بین­‌المللی شدن[1] اصطلاحی است که بیشتر دربارۀ ابعاد بین­‌المللی آموزش عالی و آموزش بعد از دوره متوسطه به کار رفته و به طرق مختلف در کشورهای گوناگون به وسیلۀ ذی­نفعان، متفاوت تفسیر و استفاده شده است (Knight, 2004: 11).

به طور کلی، هدف عمدۀ بین­‌المللی‌سازی[2] آموزش عالی توسعۀ دانش، توانایی، نگرش و ارزش­هایی است که در سطح بین­‌المللی شناخته شده است (Jackson, 2008: 356). دیدگاه غالب این است که با تحول و ایجاد تغییر در برخی از ابعاد، ساختارها و برنامه‌­های آموزش عالی در جهت بین­‌المللی شدن می­توان به بین­‌المللی شدن آموزش عالی کمک کرد. در این راستا، بسیاری از نظریه­پردازان به ارائۀ دیدگاه­های خود در خصوص فرایندهای بین­‌المللی شدن آموزش عالی پرداخته و راهکارهای پیشنهادی آنان در طول دهه­های اخیر به شیوه­های گوناگون به کار گرفته شده است. از لحاظ تاریخی، بیشتر به تحرک و جابجایی اساتید و دانشجویان در خارج از مرزهای ملی یک کشور اشاره داشته است (Rostan, 2010; Tichler, 2002).

ایران کشوری است دارای تمدن و پیشینۀ طولانی که در عرصۀ علوم و آموزش، همچنین، در زمینۀ آموزش و مطالعات بین­‌المللی از پیشینۀ درخشانی برخوردار است. برای نمونه، دانشگاه جندی‌شاپور ایران در قرن پنجم، مرکزی برای فعالیت­های علمی و تبادل اطلاعات بین دانشمندان ایرانی، هندی، یونانی و سریانی بود که می­تواند دال بر ظرفیت بالقوۀ ایران برای تبدیل شدن به کشوری برای میزبانی دانشجویان بین­‌المللی به ویژه از قارۀ آسیا و منطقه باشد؛ درحالی‌که بر اساس آمار تعداد کل دانشجویان بین­‌المللی که به گونه­ای پراکنده در دانشگاه‌های ایران مشغول به تحصیل هستند، کمتر از 1500 نفر اعلام شده است (آمار آموزش عالی در ایران،[3] 2007-2006).

از سوی دیگر، مطالعه در اسناد بالادستی مرتبط ــ چون «سند چشم‌انداز 20 ساله» ــ بر توسعۀ جایگاه جهانی ایران در بخش­های اقتصادی، علمی و فناوری و تلاش برای دستیابی به اقتصاد متنوع و متکی بر منابع دانش و آگاهی، سرمایۀ انسانی و فناوری نوین تاکید دارند. در سیاست­ها و اقدامات فرا بخشی «سند چشم‌انداز 20 ساله»، رهنمودهای مشخصی برای بین‌المللی کردن فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و همکاری­‌های بین‌المللی و فناوری آمده است. همچنین، در قانون اهداف، وظایف و تشکیلات وزارت علوم و تحقیقات و فناوری، شاخص همکاری‌های بین‌المللی از جمله شاخص‌های نقشه جامع علمی کشور تلقی شده است (دبیرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی، 1378) که تحقق آن مستلزم روی آوردن به بین‌المللی سازی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی است که تحقق آن مستلزم روی آوردن به بین‌المللی سازی دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی است.

 

2. تحقیقات داخلی و خارجی مرتبط با پژوهش

پس از مروری بر مبانی نظری جهانی شدن و بین­‌المللی شدن آموزش عالی اکنون به بررسی پژوهش­های انجام گرفتۀ در داخل و خارج از کشور، مرتبط با این موضوع می­پردازیم.

فتحی واجارگاه و همکارانش (1390) در پژوهشی با عنوان «روند بین­‌المللی‌سازی برنامه‌­های درسی با رویکرد آموزش از دور در آموزش عالی ایران»، مهم‌ترین عوامل تأثیرگذار بر موفقیت فرایند بین­‌المللی‌سازی برنامه‌­های درسی با رویکرد آموزش از دور در آموزش عالی ایران، را چنین ذکر می‌کنند: گسترش همکاری­‌های بین­‌المللی دانشگاه‌ها، گسترش استفاده از زبان بین­‌المللی در تدریس، تجدیدنظر در قوانین جاری و شفاف‌سازی آن‌ها، توسعۀ منابع مالی، انسانی و زیرساخت‌های تکنولوژیک لازم، بهره­برداری از فرصت تشابهات فرهنگی و تعداد زیاد متقاضیان ادامۀ تحصیل در سطح منطقه، انتخاب موضوع­های درسی مناسب و لحاظ کردن رویکرد تبدیل شونده در عناصر برنامۀ درسی.

آراسته (1385) در پژوهشی با عنوان «همکاری­‌های بین­‌المللی آموزش عالی در ایران و چگونگی بهبود آن»، نتیجه می‌گیرد که بهبود همکاری­‌های بین­‌المللی در ایران به اقداماتی اساسی نیاز دارد که از آن جمله می­توان به این موارد اشاره کرد: تقویت اعزام دانشجو، گسترش و تقویت زبان انگلیسی، بین­‌المللی کردن برنامۀ درسی، بهره­گیری از حمایت­های مالی مجامع بین‌المللی، جذب دانشجویان خارجی، افزایش جایگاه ارتباطات بین­‌المللی در ساختار دانشگاه، گسترش کیفی آموزش عالی و حمایت­های مالی دولت از آموزش عالی. وی در ادامه، یکی از علل اصلی عدم جذب دانشجویان خارجی را استفاده از زبان فارسی به‌عنوان تنها زبان آموزشی در دانشگاه‌های کشور می­داند، درحالی‌که در تعدادی از دانشگاه‌­ها و رشته­‌های تحصیلی ایران اعتبار خوبی در سطح بین­‌المللی دارند که می‌توان با استفاده از زبان انگلیسی موجبات ارتقای آن‌ها را در سطح بین­‌المللی فراهم آورد.

همچنین، بزرگمهری در پژوهشی دیگر با عنوان «پذیرش دانشجویان خارجی در کشور: تجربیات و راهکارها»، روند جذب دانشجویان خارجی در کشور را ضعیف توصیف کرده و نزدیکی مواضع سیاسی و اعتقادی، نزدیکی جغرافیایی، حضور و اقامت اتباع بیگانه در کشور و هم زبانی با زبان رسمی کشور را عوامل اصلی در زمینۀ جذب دانشجویان خارجی می­داند و مهم‌ترین موانع در زمینۀ جذب دانشجویان خارجی را زبان آموزشی دانشگاه‌های کشور و عدم پذیرش مدارک دانشگاه‌های ایران در کشورهای دیگر تلقی می‌کند (بزرگمهری، به نقل از پویانژاد، 1391).

شاو[4] (2015) در تحقیقی با عنوان «بین‌المللی شدن آموزش عالی در استرالیا و کانادا: درسی برای آینده» به بررسی بین­‌المللی شدن آموزش عالی در استرالیا و کانادا می­پردازد. او در این تحقیق برخی از شباهت­ها و تفاوت­های بین دو کشور را ارائه می­دهد و بر این نکته تأکید دارد که علت اصلی تغییرات دانشگاهی استرالیا در جهت بین­‌المللی شدن آموزش عالی کمک به اقتصاد کشور است. به نظر شاو، تجربیات استرالیا در زمینۀ بین­‌المللی سازی آموزش عالی می­تواند حاوی درس مهمی همانند توجه بیشر به سیاست­های مهاجرتی از داخل به خارج کشور و از خارج به داخل کشور، پشتیبانی و حمایت همه جانبه از دانشجویان بین‌المللی، ایجاد فرصت آموزش مجازی برای دانشجویان داخلی و خارجی برای کانادا باشد. نویسنده در نهایت از چالش­های به وجود آمده در بین­‌المللی شدن دانشگاه‌­ها به عنوان فرصتی برای حفظ یا افزایش تلاش­های بین­‌المللی یاد می­کند.

ثام[5] (2013) در تحقیقی با عنوان «بین­‌المللی سازی آموزش عالی در مالزی: سیاست­های دولت و پاسخ دانشگاه‌ها»، به بررسی سیاست‌های دولت و پاسخ مؤسسات دولتی و خصوصی آموزش عالی نسبت به این سیاست‌ها پرداخت، که در نتیجه­ی این تحقیق دریافت در حالی که تاکید بر پژوهش و تولید دانش در این سیاست‌ها وجود دارد، اما اساساً تمرکز آن‌ها عمدتاً بر افزایش ورودی دانشجویان و به تبع آن افزایش درآمد است. پاسخ مؤسسات عمومی و خصوصی با توجه به میزان تخصیص بودجه تحقیقات از سوی دولت متفاوت است؛ هرچه هزینۀ مؤسسات بیشتر باشد، تمایل آنان به تمرکز بر روی دانشجویان بین‌المللی به عنوان یک منبع اضافی از درآمد است.

شین[6] (2009) در مقالۀ «چالش­های جدید آموزش عالی» می‌نویسد: «در سایۀ تغییرات سریع اجتماعی و اقتصادی، آموزش عالی در قرن بیست‌ویکم با چالش­های اساسی در سیستم مدیریتی، برنامه‌­های درسی، مسئولیت‌های اصلی، ارتباطات خارجی، تحقیق و تأمین بودجه روبه‌رو هستند؛ درحالی­که این چالش­ها هم می­توانند تهدید باشند و هم فرصت، مشخص کردن آن چه در آموزش عالی در جریان است، می­تواند فرصتی را برای طراحی آینده فراهم آورد». در پاسخ به این سؤال که آموزش عالی به کجا می‌رود، متخصصان به چالش‌های متنوعی توجه کردند که مهم‌ترین آن‌ها شامل همگانی شدن، خصوصی‌سازی، مسئولیت اداره، بین‌المللی شدن و درجه‌بندی دانشگاه‌ها است (آلتباخ، 2005؛ بوک، 2003؛ گاسپرت، 1997؛ زومن، 2005؛ به نقل از شین، 2009).

تحقیق پیرامون بین­‌المللی کردن آموزش عالی در داخل و خارج از کشور در سال­های اخیر به طور گسترده­ای افزایش یافته است. آموزش عالی دارای ابعاد مختلفی است که برای رسیدن به شاخصه­های بین­‌المللی باید این ابعاد مورد توجه قرار گیرند. به‌علاوه، شناخت مؤلفه‌هایی که منجر به بین­‌المللی شدن دانشگاه می‌شود، ضروری است. در این پژوهش، سعی شده است با شناسایی و بررسی مؤلفه‌های یک دانشگاه بین­‌المللی، با هدف امکان­سنجی بین­‌المللی‌سازی دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران، به پرسش‌های زیر پاسخ داده شود:

1. به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

الف) به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه­ تهران به چه میزان است؟

ب) به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه­ شهید بهشتی تهران به چه میزان است؟

2. استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

الف) استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه­ تهران به چه میزان است؟

ب) استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه­ دانشگاه­ شهید بهشتی تهران به چه میزان است؟

3. میزان همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

الف) میزان همکاری­‌های علمی‌ـ‌آموزشی دانشگاه تهران به چه میزان است؟

ب) میزان همکاری­‌های علمی‌ـ‌آموزشی دانشگاه­ شهید بهشتی تهران به چه میزان است؟

4. میزان همکاری­‌های پژوهشی بین­‌المللی دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

الف) میزان همکاری­‌های پژوهشی بین­‌المللی دانشگاه تهران به چه میزان است؟

ب) میزان همکاری­‌های پژوهشی بین­‌المللی دانشگاه­ شهید بهشتی تهران به چه میزان است؟

5. بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

3. روش‌شناسی پژوهش

اگر تحقیق را بر حسب هدف دسته‌بندی کنیم، تحقیق حاضر ازجمله تحقیقات کاربردی است. روش اجرایی این پژوهش توصیفی‌ـ‌تحلیلی است که برای گردآوری داده‌های مربوط به زمان حال به‌کاررفته و به توصیف شرایط موجود و تبیین و تحلیل مسئله می‌پردازد.

جامعۀ مورد نظر در این پژوهش عبارت است از: مدیران، اساتید، کارکنان و دانشجویان دانشگاه‌های دولتی شهر تهران در سال تحصیلی 1393ـ1394. منظور از «جامعۀ مدیران» در پژوهش حاضر، مدیران و معاونان دفاتر روابط بین‌الملل و دفاتر همکاری‌های علمی بین‌المللی دانشگاه‌­ها است. با استفاده از نمونه­گیری تصادفی خوشه­ای، دانشگاه شهید بهشتی و دانشگاه تهران به عنوان نمونۀ مورد مطالعه از جامعۀ دانشگاه‌های دولتی شهر تهران انتخاب شدند. در ادامه، با استفاده از فرمول کوکران، تعداد نمونه تحقیق (اساتید، کارکنان و دانشجویان هر دانشگاه) تعیین و با استفاده از نمونه‌گیری طبقه­ای نسبی طبق جدول 1 انتخاب گردید. تعداد مدیران، با توجه به محدود بودن آن‌ها، با استفاده از روش نمونه‌گیری سرشماری 14 نفر تعیین گردیده است.

جدول 1. جامعه و نمونۀ مورد پژوهش

نمونه

مدیران

اعضای هیئت‌علمی

کارکنان

دانشجویان

جمع دانشگاه

نمونه

جامعه

نمونه

جامعه

نمونه

جامعه

نمونه

جامعه

نمونه

دانشگاه شهید بهشتی

4

749

41

675

41

18240

43

19664

129

دانشگاه تهران

4

1583

42

2731

43

17551

43

21865

132

جمع

8

2332

83

3406

84

35791

86

41529

261

در پژوهش حاضر، جهت گردآوری داده‌ها، از مطالعات اسناد مرتبط و پرسشنامۀ محقق ساخته استفاده شده است. در همین راستا، برای هر نمونۀ تحقیق (مدیران، اساتید، کارکنان و دانشجویان) پرسشنامه‌ای مستقل ساخته شد. این پرسشنامه‌ها علاوه بر مشخصات جمعیت‌شناختی درمجموع شامل چهار مؤلفه (میزان به‌کارگیری فناوری‌های نوین در دانشگاه، میزان استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه، میزان همکاری‌های بین‌المللی علمی و آموزشی در دانشگاه و همچنین میزان همکاری‌های بین‌المللی پژوهشی در دانشگاه) است. روش آماری مورداستفاده در این پژوهش، آمار توصیفی شامل فراوانی، درصد، میانگین، انحراف معیار و آمار استنباطی (با توجه به نرمال بودن توزیع متغیرها) شامل t تک نمونه‌ای است. همچنین، برای آزمون نرمال بودن متغیرها از آزمون کولموگروف‌ـ‌اسمیرنوف استفاده شد.

در خصوص روایی یا اعتبار پرسشنامه‌های مورداستفاده در این پژوهش، از روایی محتوا و دیدگاه­های چند تن از اساتید خبره در این زمینه استفاده گردید و نظرهای اصلاحی آنان در این‌باره اعمال شد و نیز برای تعیین پایایی پرسشنامه‌ها از روش ضریب آلفای کرونباخ مطابق جدول 2 استفاده شد.

جدول 2. آلفای کرونباخ مؤلفه‌های مورد پژوهش

مؤلفه‌های پرسشنامه

تعداد آزمودنی­ها

آلفای کرونباخ

به‌کارگیری فناوری‌های نوین

37

75/0

استفاده از زبان انگلیسی

37

93/0

همکاری‌های بین‌المللی علمی و آموزشی

37

92/0

همکاری‌های بین‌المللی پژوهشی

37

87/0

میانگین کل

37

90/0

4. آزمون بررسی نرمال تک متغیره با استفاده از آزمون کولموگروف اسمیرنف

جدول 3. آزمون نرمال تک متغیره کولموگروف اسمیرنف

 

فناوری­‌های نوین در دانشگاه

زبان انگلیسی در دانشگاه

همکاری­‌های علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه

همکاری­‌های پژوهشی در دانشگاه

تعداد

513

335

177

177

پارامترهای توزیع نرمال

میانگین

50.000

50.000

52.50

51.48

انحراف معیار

1.995

3.197

0.422

0.478

آماره کولموگوروف

0.842

1.885

1.05

1.170

مقدار احتمال (p-value)

0.478

0.502

0.220

0.129

با توجه به نتایج آزمون کولموگروف اسمیرنف و مقدار احتمال (P-value) به‎دست‌آمده برای به­‌کارگیری فناوری‌های نوین در دانشگاه، استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه، همکاری­‌های علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه و همکاری‌های پژوهشی در دانشگاه بیشتر از 0.05 است. فرض نرمال بودن مشاهدات را در سطح معنی‌داری 5 درصد می‌پذیریم.

با توجه به برقرار بودن پیش شرط­های آزمون تی تست برای پاسخگویی به فرضیات از آزمون تی تست تک نمونه­ای استفاده کردیم. مقدار مورد آزمون را عدد 50 در نظر گرفتیم؛ زیرا در نمره­بندی نهایی تمامی سؤالات را اعدادی بین 0 تا 100 نمره­دهی کردیم. در صورتی که فرض برابری با عدد 50 پذیرفته شود، به این معنا خواهد بود که از نظر پاسخگویان میزان به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین و یا زبان انگلیسی در دانشگاه در سطح متوسط است.

5. یافته‌های پژوهش

سؤال 1. به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

جدول 4. آمار توصیفی کل دانشگاه‌ها

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

فناوری های نوین در دانشگاه

513

50.000

1.995

0.088

در جدول 4 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 5. آزمون تی تک نمونه‌ای کل دانشگاه‌ها

فناوری­‌های نوین در دانشگاه

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

0.919-

0.895

0.331

0.173-

0.173

برای به کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.895 بوده، که از 0.05 بیشتر است (05/0Sig.>). لذا، میانگین به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 ندارد. یعنی میانگین به کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه‌های دولتی شهر تهران برابر با عدد 50 است و با اطمینان 95% می­توان گفت که میانگین نمونه برابر میانگین جامعه است، به بیان دیگر، یعنی به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران در سطح متوسط است.

الف) به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه تهران به چه میزان است؟

جدول 6. آمار توصیفی دانشگاه تهران

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

فناوری‌های نوین در دانشگاه

132

50.373

1.716

0.149

در جدول 6 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 7. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ‌ دانشگاه تهران

فناوری‌های نوین در دانشگاه

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

2.500

0.014

0.373

0.078

0.669

برای به کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.014 بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا، میانگین به کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه تهران در جامعه، تفاوت معنی‌داری با عدد 50 دارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونۀ بزرگ‌تر از میانگین جامعه است. به بیان دیگر، میانگین به کارگیری فناوری‌های نوین در دانشگاه تهران از عدد 50 بزرگ‌تر است و در در سطحی بالاتر از میانگین جامعه قرار دارد.

ب) به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه­ شهید بهشتی به چه میزان است؟

 

جدول 8. آمار توصیفی‌ـ‌دانشگاه شهید بهشتی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

فناوری‌های نوین در دانشگاه

129

49.702

1.453

0.128

در جدول 8 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 9. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ‎ دانشگاه شهید بهشتی

 

فناوری‌های نوین در دانشگاه

مقدار مورد آزمون = 50

آماره آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

2.327-

0.022

0.298-

0.551-

0.045-

برای به کارگیری فناوری‌های نوین در دانشگاه شهید بهشتی، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک‌نمونه‌ای 0.022 بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا میانگین به کارگیری فناوری‌های نوین در دانشگاه شهید بهشتی در جامعه تفاوت معنی‌داری با عدد 50 دارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است.  یعنی میانگین به کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه شهید بهشتی از عدد 50 کمتر است و در سطح پایین­‌تری از میانگین جامعه قرار دارد.

 

سؤال 2. استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

جدول 10. آمار توصیفی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

زبان انگلیسی در دانشگاه

335

50.000

3.197

0.175

در جدول 10 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 11. آزمون تی تک نمونه‌ای

 

زبان انگلیسی در دانشگاه

مقدار مورد آزمون = 50

آماره آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصله اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

0.003

0.998

0.000

0.343-

0.344

برای استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.998  بوده، که از 0.05 بیشتر است (05/0Sig.>). لذا میانگین استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 ندارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونه برابر با میانگین جامعه است، یعنی میانگین استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران برابر با عدد 50 است و در سطح متوسطی از میانگین جامعه قرار دارد.

 

الف) استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه­ تهران به چه میزان است؟

جدول 12. آمار توصیفی‌ـ‌ دانشگاه تهران

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

زبان انگلیسی در دانشگاه

85

50.214

3.204

0.347

در جدول 12 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای موردنظر محاسبه شده است.

جدول 13. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ‌ دانشگاه تهران

زبان انگلیسی در دانشگاه

مقدار مورد آزمون = 50

آماره آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصله اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

0.615

0.540

0.214

0.477-

0.905

برای استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.540  بوده است، که از 0.05 بیشتر است (05/0Sig.>). لذا، میانگین استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 ندارد. یعنی میانگین استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه تهران برابر با عدد 50 است و با اطمینان 95% می­توان گفت که میانگین نمونه بزرگتر از میانگین جامعه است. یعنی استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه تهران در سطح متوسط است.

 

ب) استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه­ شهید بهشتی به چه میزان است؟

جدول 14. آمار توصیفی‌ـ دانشگاه شهید بهشتی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

زبان انگلیسی در دانشگاه

84

49.574

2.689

0.293

در جدول 14 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 15. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ دانشگاه شهید بهشتی

زبان انگلیسی در دانشگاه

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig.(2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

 

1.451-

0.151

0.426-

1.009-

0.158

برای استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه شهید بهشتی ، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.151  بوده، که از 0.05 بیشتر است (05/0Sig.>). لذا، میانگین استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه شهید بهشتی در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 ندارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونه برابر با میانگین جامعه است، یعنی میانگین استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه شهید بهشتی برابر با عدد 50 است و در سطح متوسطی از میانگین جامعه قرار دارد.

 

سؤال 3. همکاری­‌های بین­‌المللی علمی آموزشی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

جدول 16. آمار توصیفی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

همکاری‌های بین‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی

177

47.50

0.422

0.037

در جدول 16 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 17. آزمون تی تک نمونه‌ای

همکاری‌های بین‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

 

10.04-

0.000

0.375-

0.448-

0.301-

برای همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه های جامع دولتی شهر تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.000 بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 دارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است، یعنی میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران از عدد 50 کمتر است و در سطحی پایین­‌تر از میانگین جامعه قرار دارد.

 

الف) همکاری­‌های بین­‌المللی علمی آموزشی در دانشگاه تهران به چه میزان است؟

جدول 18. آمار توصیفیـ دانشگاه تهران

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

همکاری­‌های بین المللی علمی-آموزشی

46

42.56

0.192

0.033

در جدول 18 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 19. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ دانشگاه تهران

همکاری­‌های بین المللی علمی-آموزشی

مقدار مورد آزمون = 50

آماره آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصله اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

25.66-

0.000

0.871-

0.941-

0.802-

همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.000 بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با عدد 50 دارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است، یعنی میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه تهران از عدد 50 کمتر است و در سطحی پایین­‌تر از میانگین جامعه قرار دارد.

 

ب) همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه­ شهید بهشتی به چه میزان است؟

جدول 20. آمار توصیفی‌ـ دانشگاه شهید بهشتی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

همکاری­‌های بین­‌المللی علمی-آموزشی

45

47.38

0.226

0.040

در جدول 20 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 21. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ دانشگاه شهید بهشتی

همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصله اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

3.280-

0.003

0.131-

2.129-

0.049-

برای همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه شهید بهشتی، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.003 بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). در نتیجه، فرض صفر در سطح معنی‌داری 0.05 رد می‌شود. به بیان دیگر، میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه شهید بهشتی در جامعه تفاوت معنی‌داری با عدد 50 دارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است، یعنی میانگین همکاری­‌های بین‌المللی علمی‌ـ‌آموزشی در دانشگاه شهید بهشتی از عدد 50 کمتر است و در سطحی پایین­‌تر از میانگین جامعه قرار دارد.

 

سوال 4. همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

جدول 22.آمار توصیفی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی

177

47.48

0.478

0.042

در جدول 22 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 23. آزمون تی تک نمونه‌ای

 

همکاری­‌های بین‌المللی پژوهشی

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

10.09-

0.000

0.426-

0.509-

0.342-

برای میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.000  بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا، میانگین  همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 دارد و با اطمینان 95% می‌توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است، یعنی میانگین میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران کمتر از عدد 50 است و در سطح پایین‌تری از میانگین جامعه قرار دارد.

 

الف) همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه­ تهران به چه میزان است؟

جدول 24.آمار توصیفی‌ـ دانشگاه تهران

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی

46

46.70

0.268

0.047

در جدول 24 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 25. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ دانشگاه تهران

همکاری­‌های بین‌المللی پژوهشی

مقدار مورد آزمون = 50

آماره آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصله اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

14.03-

0.000

0.665-

0.761-

0.568-

همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه تهران ، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.000  بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا، میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 دارد و با اطمینان 95% می توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است. یعنی میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه تهران از عدد 50 کمتر است و در سطحی پایین­‌تر از میانگین جامعه قرار دارد.

ب) همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه­ شهید بهشتی به چه میزان است؟

جدول 26. آمار توصیفی‌ـ دانشگاه شهید بهشتی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی

45

49.40

0.365

0.064

در جدول 26 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 27. آزمون تی تک نمونه‌ای‌ـ دانشگاه شهید بهشتی

 

همکاری­‌های بین‌المللی پژوهشی

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

5.11-

0.000

0.330-

0.462-

0.198-

همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه شهید بهشتی، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.000  بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا، میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه شهید بهشتی در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 دارد و با اطمینان 95% می‎توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است، یعنی میانگین همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی در دانشگاه شهید بهشتی از  عدد 50 کمتر است و در سطحی پایین­‌تر از میانگین جامعه قرار دارد.

در ادامه، نتایج یافته­‌ها را در نمودارها می‌آوریم.

 

نمودار1. میزان کاربرد مؤلفه‌­های بین­‌المللی‌سازی دانشگاه‌های تهران و شهید بهشتی

 

سوال 5. بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

جدول 28. آمار توصیفی

 

تعداد

میانگین

انحراف استاندارد

خطای معیار میانگین

بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های

جامع دولتی شهر تهران

513

47.20

0.395

0.017

در جدول 28 تعداد مشاهدات، میانگین، انحراف استاندارد و خطای معیار میانگین هر یک از متغیرهای مورد نظر محاسبه شده است.

جدول 29. بینالمللی شدن دانشگاههای دولتی شهر تهران

بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران

مقدار مورد آزمون = 50

آمارۀ آزمون T

Sig. (2-tailed)

تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

فاصلۀ اطمینان 95% برای تفاضل مقدار مورد آزمون از میانگین نمونه

حد پایین

حد بالا

 

36.24-

0.000

0.632-

0.666-

0.598-

برای میانگین بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران، «مقدار احتمال (P-value)» آزمون T تک نمونه‌ای 0.000  بوده، که از 0.05 کمتر است (05/0Sig.<). لذا میانگین بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران در جامعه تفاوت معنی‌داری با 50 دارد و با اطمینان 95% می توان گفت که میانگین نمونه کمتر از میانگین جامعه است، یعنی میانگین میانگین بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران کمتر از عدد 50 است و در سطح پایین­‌تری از میانگین جامعه قراردارد.

 

6. بحث و نتیجه

1. به­‌کارگیری فناوری­‌های نوین در دانشگاه‌های دولتی جامع شهر تهران به چه میزان است؟

یافته‌های پژوهش گویا است که وضعیت بین‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران از نظر مؤلفۀ به‌کارگیری فناوری‌های نوین (از دیدگاه مدیران، اعضای هیئت‌علمی، کارکنان و دانشجویان) در ابعادی چون میزان برگزاری کلاس‌های ضمن­خدمت در جهت کاربرد فناوری اطلاعاتی و ارتباطی، میزان استفاده از فناوری در آموزش (آموزش الکترونیکی)، میزان استفاده از فناوری در یادگیری، میزان استفاده از فناوری‌های نوین در پژوهش، میزان استفاده الکترونیکی در فعالیت‌های اداری و سازمانی (اتوماسیون اداری)، میزان استفاده از فناوری در جمع‌آوری، ذخیره و بازیابی اطلاعات، وجود رشته‌ها و دروس مجازی و پایگاه‌های اطلاعاتی مشترک بین دانشگاه‌­ها در وضعیت متوسطی قرار دارد و هم­تراز با میانگین فرضی ابزار پژوهش قرار دارد (05/0Sig.>) که توجه بیشتر به این مؤلفه در امر بین‌المللی شدن دانشگاه‌­ها را می‌طلبد. نتیجۀ به‌دست‌آمده در این پژوهش با نتایج تحقیق فتحی واجارگاه و همکاران (1390) هم‎سو است.

فناوری اطلاعات فرصت‌های جدیدی در برابر تهدیدات و تغییرات جهانی‌شدن برای جوامع مختلف ایجاد کرده است. جوامعی که سریع­تر این فرصت‌ها را شناسایی کنند، می‌توانند با جهشی ساختاری، عقب‌ماندگی‌های خود را جبران کنند. آموزش الکترونیکی می‌تواند بسیاری از معضلات جوامع را ــ از جمله نیازهای روزافزون مردم به آموزش به‌ویژه آموزش عالی، عدم دسترسی یکسان به مراکز آموزشی، کمبود امکانات اقتصادی، کمبود اساتید مجرب، عدم دسترسی به منابع اطلاعاتی و هزینه‌های زیادی که صرف آموزش می‌شودــ که ناشی از جهانی شدن است، برطرف کند و در آموزش بدون نیاز به مؤلفه‌های مکان و زمان، افزایش سرعت در روند یاددهی و یادگیری و کیفیت آموزش با توجه به مواد درسی بین­‌المللی، کاهش هزینۀ نقل‌وانتقال دانشجویان بین­‌المللی به آموزش عالی مدد برساند.

2. استفاده از زبان انگلیسی در دانشگاه‌های دولتی جامع شهر تهران به چه میزان است؟

یافته‌های پژوهش گویای آن است که وضعیت بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران از نظر مؤلفۀ به‌کارگیری زبان انگلیسی (از دیدگاه مدیران، اعضای هیئت‌علمی، کارکنان و دانشجویان) در ابعادی چون میزان استفاده از زبان انگلیسی در محتوای برنامه درسی، میزان استفاده از زبان انگلیسی در آموزش و یادگیری، میزان استفادۀ دانشجویان از کتاب‌ها و منابع زبان انگلیسی، تعداد مقالات و طرح­های پژوهشی به زبان  انگلیسی در دانشگاه در وضعیتی متوسط قرار دارد (05/0Sig.>) و هم­تراز با میانگین فرضی ابزار پژوهش است؛ که نتایج به‌دست‌آمده در این پژوهش با نتایج تحقیقات فتحی واجارگاه و همکاران (1390) و آراسته (1385) هم‌سو است.

برتری زبان انگلیسی، در جهانی‌شدن، یک عامل محسوب می‌شود. انگلیسی، گسترده‌ترین زبان خارجی مطالعه‌شده در جهان است. در بسیاری از کشورها، انگلیسی‌زبان دوم اجباری در مدارس و زبان دوم انتخابی در اکثر مکان­ها است. انگلیسی، واسطه ارتباطی اکثر مجلات علمی است که به‌طور بین­‌المللی منتشر می­شوند .وب‌سایت‌های اینترنتی که به عملکرد تخصصی و علمی اختصاص یافته­اند، اغلب به زبان انگلیسی هستند. در حقیقت، انگلیسی به‌عنوان زبان تبادلات علمی و دانشگاهی اینترنتی به کار می­رود .کشورها به‌طور روزافزون برنامه­های دانشگاهی را به انگلیسی ارائه می­دهند تا دانشجویان بین­‌المللی را که تمایلی به آموختن زبان محلی ندارند، جذب کنند و مهارت­های دانشجویان داخلی را تقویت کنند و به آن‌ها این امکان را بدهند که در صحنۀ بین­‌المللی کار کنند .انگلیسی به‌طور واضح یک زبان فراگیر در آموزش عالی در سرتاسر جهان استCrystal, 1997: 65) ).

3. همکاری­‌های بین­‌المللی علمی و آموزشی دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

یافته­های پژوهش گویای آن است که وضعیت بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران از نظر مؤلفۀ همکاری­‌های بین­‌المللی علمی‌ـآموزشی با دیگر دانشگاه‌های کشورهای جهان در ابعادی همچون تعداد بورس تحصیلی اساتید و دانشجویان به خارج از کشور در یک سال تحصیلی، تعداد اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان خارجی در دوره‌های متفاوت تحصیلی، تعداد برنامه‌­های شناسایی استعدادهای درخشان و نخبگان جهت اعزام به خارج و تعداد اتحادیه بین‌المللی دانشجویان و اساتید در وضعیت نامطلوب و پایین­‌تر از میانگین فرضی ابزار پژوهش قرار دارد (05/0Sig.<) که رفع این وضعیت نامطلوب و رسیدن به وضعیت مطلوب بین‌المللی شدن دانشگاه‌­ها به توجه مبرم نیاز دارد. نتایج پژوهش حاضر با تحقیقات سنگری و فوستر (1999)، آراسته (1385) و بزرگمهری (1385) هم‌سو است.

تجارب فعالیت­های علمی در کشورهای مختلف نشان می­دهد که هرگونه تحرک در توسعۀ علمی ــ اعم از آموزشی، پژوهشی و فناوری و ارتقای کیفی و کمّی آن­ها ــ به همکاری متقابل با کشورهای صاحب علم و فناوری  و همچنین همکاری و توان جذب دانشمندان و متخصصان برجسته­‌ای که با جریان علم روز مرتبط هستند، وابسته است. این امکان زمانی میسر خواهد شد که شرایط علمی مطلوب به‌ویژه به لحاظ ارتباطات بین­‌المللی برای برگزاری گردهمایی­­‌های علمی داخلی و خارجی، انعقاد تفاهم­نامه­‌های علمی و فنی، جمع­‌آوری و تمرکز اطلاعات در عرصه­‌های مختلف بین­‌المللی، همکاری با سازمان­های تخصصی، جذب نیروهای متخصص، عضویت در مجامع علمی بین­‌المللی، ترجمه و نشر تازه­ترین اخبار و اطلاعات بین­‌المللی در این زمینه­‌ها تأمین شود.

4. همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران به چه میزان است؟

یافته­های پژوهش گویای آن است که وضعیت بین­‌المللی شدن دانشگاه‌های جامع دولتی شهر تهران از نظر مؤلفۀ همکاری­‌های بین­‌المللی پژوهشی با دیگر دانشگاه‌های کشورهای جهان در ابعادی همچون میزان استفاده از امکانات پژوهشی در داخل جهت جذب محققان خارجی، تعداد پروژه­‌های مشترک اجراشدۀ تحقیقاتی در سطح بین­‌المللی، تعداد مطالعات منطقه‌­ای و موضوعی، میزان به‌کارگیری سیاست­‌های پاداش‌دهی و ارتقا در تقویت مشارکت اعضای هیئت‌علمی و کارکنان در فعالیت­‌های پژوهشی بین‌المللی، برگزاری کنفرانس­‌ها و سمینارهای بین­‌المللی، تعداد پروژه‌های بین­‌المللی در واحد پارک علم و فناوری، تعداد شرکت­‌های فناوری بین­‌المللی در پارک علم و فناوری، تعداد قراردادهای منعقدشده پژوهشی در سطح بین‌المللی و تعداد پروژه­‌های مشترک اجرا شده تحقیقاتی در سطح بین­‌المللی در وضعیت نامطلوب و پایین­‌تر از میانگین فرضی ابزار پژوهش قرار دارد (05/0Sig.<). نتایج این پژوهش در راستای تأکید بر تحقیقات پژوهشی در بین‌المللی نتایج تحقیقات سنگری و فوستر (1999) و آراسته (1385) است.

دستیابی به دانش و فناوری پیشرفته برای برقراری ارتباط بین­‌المللی میان کشورها در زمینه­‌های مختلف آموزشی، پژوهشی و فناوری از مهم‌ترین ابزار توسعه است. بنابراین، بایسته است که به مسائل اساسی توسعه و پیشرفت ــ از جمله برنامه­ریزی، تقویت و گسترش همکاری­‌های علمی و پژوهشی ــ توجه بیشتری شود و از شیوه­های اجرایی کارآمد و معقولی برای پیشبرد آن­ها مدد جست. همچنین، شرکت در همایش‌های بین‌المللی و ارتباط گسترده و همه‌جانبه با مراکز پژوهشی در سطح بین‌المللی، تشویق و ترغیب در شرکت در همایش‌های بین‌المللی و برگزاری این همایش‌ها می‌تواند گامی مثبت در جهت برون‌رفت از وضعیت نامطلوب فعلی باشد؛ آن زمان که اساتید و دانشجویان در همایشی بین‌المللی حضور پیدا می‌کنند بسیاری از بحث‌ها و مسائل بین‌المللی نیز مطرح می‌شود و در نتیجه باعث شناخت و همفکری متقابل می‌شود.

8. پیشنهادها

ـ همکاری در رشته­‌های تخصصی با کشورهای صاحب علمی و فن، با توجه به معیارها و شاخص­‌های جهانی .

ـ ایجاد شرایط مناسب اقتصادی و اجتماعی برای جذب و نگاهداشت نخبگان و افراد مستعد علمی در تمامی سطوح و جلوگیری از پدیده فرار مغزها.

ـ پذیرش تعداد بیشتری از پژوهشگران، اعضای هیئت‌علمی و دانشجویان خارجی در دوره‌­های متفاوت تحصیلی و حرکت به‌سوی تبادل دانشجویان با سطوح عالی.

ـ فراهم آوردن امکان بهره‌گیری بیشتر اعضای هیئت‌علمی دانشگاه‌­ها از فن­آوری­‌های اطلاعاتی و ارتباطی.

ـ تهیه پایگاه­‌های اطلاعاتی مشترک و برقراری ارتباط علمی‌ـ‌آموزشی فعال و مؤثر میان دانشگاه‌ها.



[1]. internationalization

[2]. internationalizing

[3]. Statistics of Higher education in Iran

1 .Shaw

[5]. Tham

[6]. Shinn

آراسته، حمیدرضا. 1385. «همکاری‌های بین‌المللی آموزش عالی در ایران و چگونگی بهبود آن». فصلنامۀ پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی. سال 12. شمارۀ 1 (بهار). صص 99-115.

بزرگمهری، مجید. 1385. «پذیرش دانشجوی خارجی در کشور: تجربه‌ها و راهکارها». ماهنامۀ اطلاعات سیاسی‌ـ‌اقتصادی. شمارۀ 234 (بهمن و اسفند). صص 168- 188.

پویانژاد، فرزاد. 1391. ارزیابی میزان بین­المللی شدن برنامه درسی آموزش عالی از نظر اساتید و دانشجویان. پایان‌نامۀ مقطع کارشناسی ارشد. دانشگاه شهید بهشتی تهران.

سایت وزارت علوم، تحقیقات و فناوری جمهوری اسلامی ایران. 1392. قابل دسترس در: http://www.msrt.ir/sites/OISC/DocLib15/Forms/AllItems.aspx [14/10/92].

شرقی، عبدالعلی. 1388. «جهانی شدن، آموزش عالی و توسعه همکاری­های علمی بین­المللی». ماهنامۀ مهندسی فرهنگی. سال 3. شمارۀ 31 و 32 (مرداد و شهریور). صص 10-17.

طرح ملی توسعه دانشگاه‌های مجازی. وزارت علوم، تحقیقات و فناوری. 1382. قابل دسترس در: www.Vu.aictc.com [08/03/83].

فتحی واجارگاه، کورش و همکاران. 1390. «روند بین­المللی سازی برنامه­های درسی با رویکرد آموزش از دور در آموزش عالی ایران». فصلنامۀ رهیافتی نو در مدیریت آموزشی. سال 1. شمارۀ 2 (تابستان). صص 77-106.

قربانی شیخ‌نشین، ارسلان. 1382. «نظام جهانی، جهانی شدن فرهنگ». ماهنامۀ اطلاعات سیاسی، اقتصادی. شمارۀ 189 و 190 (خرداد و تیر). صص 172-177.

مؤسسۀ پژوهش و برنامه‌ریزی آموزش عالی. 1381. گزارش ملی آموزش عالی در ایران. سال 1380.

 

Altbach,  Philip G. 2007. “The Internationalization of Higher Education: Motivations and Realities”. Journal of Studies in International Education. Vol 11. No 3. pp 290-305.

D. Crystal. 1997. English as a global languag. (Cambridge University Press). pp 93-97 and H. Dewit. Internationalization of Higher Education in the United States and Europe. (CT: Greenwood, 2002). pp 63-81.

Green, M., Eckel, P. & Barblan, A. 2002. The brave new (and smaller) world of higher education: A transatlantic view. Washington. DC: American Council on Education.

International Association of universities (AUI). 2002. Internationalization of higher education policy & practice. conference Report. 12-13 April 2002. France.

Jackson, J. 2008. “Globalization, Internationalization, and short-term stays abroad”. International journal of intercultural relations. Vol 32. No 4. pp 349-358 .

Knight, J. 2004. “Internationalization remodeled: Definition, approaches, and rationales [Electronic version] ”. Journal of Studies in International Education. Vol 8. No 1. pp 5-31.

Rostan, M. 2010. Aspects of the academic profession’s internationalisation beyond physical mobility: Teaching, research and dissemination activities. Paper presented at the annual meeting of CHER [Council on Higher Education Research]. Oslo. June.

Salehi - Sangari, E., & Foster, T. 1999. “Curriculum internationalization: a comperative study in Iran and Sweden”. European  journal of marketing. Vol 33. No 7. pp 760-771.

Shaw, k. 2015. “Internationalization in Australia and Canada: Lessons for the Future”. College Quarterly. Vol. 17. No 1. pp 77-94.

Shinn, Terry. 2002. “The Triple Helix and New Production of Knowledge: Prepackaged Thinking on Science and Thechnology”. Social Studies of Science. Vol 32. No 4. pp 599-614.

Teichler, U. (Ed.). 2002. ERASMUS in the SOCRATES programme. Findings of an evaluation study. Bonn: Lemmens.

Tham, S. Y. 2013. “Internationalizing Higher Education in Malaysia: Government Policies and University's Response”. Journal of Studies in International Education 2013. Vol 17. No 5. pp 648-662.

Van Damme, D. 2002. Higher Education in the age of Globalization. Globalization and the market in higher education: Quality, Accreditation and Qualification. Paris, London: UNESCO/IAU