الگوی حکمرانی مشارکتی توسعه انرژی تجدیدپذیر ایران: رویکرد نهادی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دکترای تخصصی از دانشگاه تربیت مدرس

2 استاد گروه مدیریت و اقتصاد دانشگاه تربیت مدرس

چکیده

گرچه خط‌مشی‌های ملی انرژی در دهۀ گذشته بر آزادسازی بازارها در ایران متمرکز بوده است، در حال حاضر، حکمرانی مشارکتی به عنوان مدل جدید خط مشی‌های توسعۀ انرژی­های تجدیدپذیر برگزیده شده و تعاملات جدیدی میان نقش­آفرینان دولتی و غیردولتی ایجاد کرده است. این پژوهش با  استفاده از روش کیفی موردکاوی و پس از 25 مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته با سیاست‌گذاران، مدیران سازمان­ها و شرکت‌ها، انجمن­ها و سرمایه­گذاران به ارائۀ مدل توسعۀ مشارکتی و با رویکرد نهادی در ایران  پرداخته است. الگوی مشارکت احصایی، فرایندی است که با انگیزه­های مشارکت آغاز می‌شود و چرخۀ مشارکت  را با تعامل مؤثر به حرکت درمی­آورد. این چرخه با حل تعارضات، اعتمادسازی و ایجاد تعهد میان نقش‌آفرینان  موجب  تقویت بیشتر فرایند مشارکت و دستیابی به نتایج مطلوب می­شود. در این مدل،  نقش دوگانه نهادهای شناختی، هنجاری و رسمی به‌عنوان عامل پیشرفت و به طور همزمان، عامل توقف در مسیر توسعه تشریح شده است. دولت، با وضع قوانین تشویقی و تضمینی، انگیزه سرمایه­گذاری در این بخش را ایجاد کرده است؛ اما برخی از موانع نهادی هنجاری و شناختی، مانند تضاد منافع، عدم تعهد دولتمردان و عدم اعتماد بخش خصوصی موجب کاهش سرعت توسعه شده است. راهکارهای پیشنهادی، استفاده از ابزارهای تعهد (کمپین‌ها، ائتلافات و انجمن­ها)، مشارکت ارگان­های دولتی در پرداخت هزینه­ و سود اجتماعی، واقعی‌سازی قیمت حامل‌های انرژی و استفاده از ترکیب خط‌مشی­گذاری‌ها در سمت تقاضا همانند سمت عرضه، شناسایی شدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


دانایی فرد، حسن و زینب مظفری. 1387. «ارتقاء روایی و پایایی در پژوهش‌های کیفی مدیریتی: تأملی بر استراتژی‌های ممیزی پژوهشی». پژوهش‌های مدیریت. شمارۀ 1. صص 131-162.

صادقی، کمال و سکینه سجودی. 1396. «تأثیر انرژی­های تجدیدپذیر بر رشد اقتصادی و کیفیت  محیط زیست در ایران». فصلنامۀ پژوهش­های سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی انرژی. شمارۀ 6. صص 202-171 .

عباسی گودرزی، علی و عباس ملکی. 1396. «سیاست­گذاری جمهوری اسلامی ایران در بهره‌برداری بهینه از منابع تجدیدپذیر». فصلنامۀ مطالعات راهبردی سیاست‌گذاری عمومی. دوره 7. شمارۀ 23. صص 160-174

خبرگزاری سازمان انرژی­های تجدیدپذیر و بهره­وری انرژی برق(ساتبا) [پایگاه اینترنتی]. آبان 97. «معرفی سازمان و ظرفیت منصوبه نیروگاه‌های تجدیدپذیر».  قابل دسترس در:  http://www.satba.gov.ir/

Ansell, C.; Gash, A. 2008. "Collaborative governance in theory and practice". Journal of Public Administration Research and Theory. No 18(4).  pp. 543–571.

Bryson, J. M., Crosby, B. C. & Stone, M. M. 2006. "The Design and Implementation of Cross-Sector Collaboration : Propositions from the Literature Abstract". Public Adminstration Review. No 66 (December). pp. 44–55.

Schmidt, R. C.; Marschinski, R. 2009. "A model of technological breakthrough in

the renewable energy sector". Ecol. Econ. No 69 (2). pp. 435–444.

 

Creswell, J.W.; Shope, R.; Clark,V. L. P.; Green, D. O.; Plano Clark, V. L.; Green, D. O. 2006. "How Interpretive Qualitative Research Extends Mixed Methods Research". Research in the Schools. No 13(1). pp. 1–11.

Eisenhardt, K. M; Graebner, M. E. 2007." Theory building from cases: Opportunities and challenges". Academy of Management Journal. No 50(1). pp. 25–32.

Emerson, K; Gerlak, A. K. 2014. "Adaptation in Collaborative Governance Regimes". Environmental Management. No 54(4). pp. 768–781.

Emerson, K.; Nabatchi, T.; Balogh, S. 2011. "An integrative framework for collaborative governance". Journal of Public Administration Research and Theory.  No 22(1). pp. 1–29.

Fuenfschilling, L.; Truffer, B. 2014. "The structuration of socio-technical regimes - Conceptual foundations from institutional theory". Research Policy.  No 43(4). pp. 772–791.

Geels, F. W. 2004. "From sectoral systems of innovation to socio-technical systems: Insights about dynamics and change from sociology and institutional theory". Research Policy. No 33(6–7). pp. 897–920.

Geels, F. W. 2012. "A socio-technical analysis of low-carbon transitions: introducing the multi-level perspective into transport studies". Journal of Transport Geography. No 24. pp 471–482.

Geels, F. W. 2013. "The impact of the financial-economic crisis on sustainability transitions: Financial investment, governance and public discourse". Environmental Innovation and Societal Transitions.No 6. pp. 67–95.

Geels, F. W; Kern, F; Fuchs, G. 2016." The enactment of socio-technical transition pathways". Research Policy. No 45(4). pp. 896–913.

Geels, F. W.; Sovacool, B. K. 2017. "The Socio-Technical Dynamics of Low-Carbon Transitions". Joule.No 1(3). pp. 463–479.

Genus, A. 2014. "Governing sustainability: A discourse-institutional approach". Sustainability (Switzerland). No 6(1). pp. 283–305.

Goldthau, A; Sovacool, B.2012. "The uniqueness of the energy security, justice, and governance problem". Energy Policy;No 41. pp. 232-240

Halaweh, M. 2012." Integration of Grounded Theory and Case Study : An Exemplary Application from e-Commerce Security Perception Research Integration of Grounded Theory and Case Study". Information technology theory No 1.  pp. 31–51.

Kooiman, J; Bavinck, M; Chuenpagdee, R; Mahon, R; Pullin, R. 2008. "Interactive Governance and Governability: An Introduction". Journal of Transdisciplinary Environmental Studies. No 7(1). pp. 1–11.

Lawrence, T. B; Kleysen, R. F. 2005. "Note the politics of organizational learning: integrating power into the 4I framework". Academy of management review. No 30(1). pp. 180–191.

Mez, L. 2012. "Germany’s merger of energy and climate change policy". Bulletin of the Atomic Scientists. No 68(6). pp. 22–29.

Murphy, T. J. 2008. "The case for public-private partnerships in infrastructure". Canadian Public Administration. No 51(1). pp. 99–126.

Mollahosseini, A.; Hosseini, S. A.; Jabbari, M.; Figoli, A.; Rahimpour, A. 2017. "Renewable energy management and market in Iran: A holistic review on current state and future demands". Renewable and Sustainable Energy Reviews. No 80 (September). pp. 774–788

Merrill-Sands, D; Sheridan, B. 1996." Developing and managing collaborative alliances:

Lessons from a review of the literature". Organizational Change Program.No  13. pp. 1-28.

 

Nilsson, M; Nilsson, L. J; Hildingsson, R; Stripple, J; Eikeland, P. O. 2011. "The missing link: Bringing institutions and politics into energy future studies". Futures. No. 43(10). pp. 1117–1128.

Sovacool, Benjamin K; Hess David. J. 2017."Ordering theories: Typologies and conceptual frameworks for sociotechnical change". Social Studies of Science. No 47(5). pp. 703–750.

 

Scott, W. R. 2010. "Reflections: The past and future of research on institutions and institutional change". Journal of Change Management. No 10(1). pp. 5–21.

Thomson, Ann Marie; James Perry. 2006. "Collaboration processes: Inside the black box". Public Administration Review.No 66. pp.20–32.

Yin, R. K. 2010. Application of Case Study Research; Sage 2012