همکاری های بین المللی پژوهش گران ایرانی در انتشار مقالات علمی: مطالعه موردی رشته مهندسی صنایع

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار، گروه مهندسی صنایع، دانشکده فنی و مهندسی، دانشگاه میبد، میبد، ایران

چکیده

همکاری‌های علمی بین‌المللی یک عامل مهم و مولفه‌ای تاثیرگذار در برنامه‌ریزی و سیاست‌گذاری علمی محسوب می‌شود به گونه‌ای که این همکاری معمولاً از طریق انتشار مقالات بین‌الملی مشترک پژوهشگران قابل پیمایش است. در این مقاله، روند حرکتی انتشار مقالات مهندسی صنایع در جهان و ایران و با تاکید بر همکاری-های علمی بین‌المللی بررسی و مورد تحلیل قرار گرفته است. مبنای انجام این پژوهش، بررسی تعداد148240مقاله علمی مهندسی صنایع منتشر شده در 55 نشریه بین‌المللی و تحلیل 3424 مقاله منتشر شده توسط محققان ایرانی مربوط به 50 سال اخیر با روش پیمایشی– توصیفی می‌باشد. نتایج نشان می‌دهد که انتشار مقالات مهندسی صنایع در دهه اخیر رشد جهشی داشته به گونه‌ای که بیش از 52 درصد کل انتشار مقالات در این دهه رخ داده است و 48 درصد کل انتشار مقالات مربوط به کشورهای آمریکا، چین و انگلستان می‌باشد که در این میان ایران جایگاه پانزدهم جهان و نخست منطقه را دارد. مشارکت بین‌المللی در انتشار مقالات مهندسی صنایع ایران با دیگر کشورها 26.3 درصد است به گونه‌ای که میانگین استناد به این مقالات بیشتر از انتشار مقالات محققان ایرانی به تنهایی است و ایران بیشترین همکاری را از نظر کمّی با کشورهای؛ آمریکا، کانادا، انگلستان و استرالیا داشته است، شبکه همکاری نشان می‌دهد که قدرت همکاری علمی بین‌المللی؛ کشورهای آمریکا، انگلستان، استرالیا و آلمان با ایران نسبت به دیگر کشورها قوی‌تر و ازنظر کیفیت همکاری ایران با کشورهای؛ انگلستان، آمریکا، کانادا و مالزی تعداد ارجاعات بالاتری دارند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


آراسته، حمیدرضا. 1387. «چارچوبی برای تدوین نقشه ی علمی کشور: رویکرد سیستمی». رهیافت. شماره 40. صص. 5-15.
آراسته، حمیدرضا و ندا اسماعیل نیا. 1390. بین المللی شدن دانشگاه ها: پاسخی به واقعیت ها و چالش های آینده. در: اولین همایش بین المللی مدیریت، آینده نگری، کارآفرینی و صنعت در آموزش عالی (28-29 اردیبهشت). سنندج، ایران.
احمدی، الهام، فریده عصاره و غلامرضا حیدری. 1394. «شناسایی و تحلیل عوامل ترغیب کننده و بازدارنده ی همکاری علمی اعضای هیات علمی در سطوح محلی، ملی و بین المللی در دو دانشگاه شهید چمران و علوم پزشکی جندی شاپور اهواز». نشریه مدیریت اطلاعات سلامت. سال 12. شماره 2. صص. 183-192.
استادزاده، زهرا. 1384. «روابط علمی بین دانشگاه های داخل  و خارج  از کشور». رهیافت. شماره 35. صص. 74-82.
اصنافی، امیررضا و مریم پاکدامن نائینی. 1393. «بررسی میزان همکاری های علمی پژوهشگران علوم زلزله شناسی و مهندسی زلزله در مجموعه همایش های بین المللی زلزله شناسی و مهندسی زلزله (SEE)  طی سال های 1991- 2011». فصلنامه آموزش مهندسی ایران. سال 16. شماره 64. صص. 135-150.
حسنزاده، محمد و سولماز بقایی. 1388. «جامعه علمی، روابط علمی و هم تألیفی». رهیافت. سال 19. شماره 44. صص. 37-41.
رضایی، مینا و عبدالرضا نوروزی چاکلی. 1394. «شناسایی و اعتبارسنجی شاخصهای ارزیابی بهرهوری پژوهشی دانشگاههای ایران». فصلنامه تحقیقات کتابداری و اطلاعرسانی دانشگاهی. سال 19. شماره 44. صص. 213-237.
زارع بنادکوکی، محمدرضا و محمدصالح اولیاء.1390. «جایگاه علمی کشور ایران: مطالعه موردی پژوهشهای مهندسی صنایع (با استناد به مقالات نمایه شده در پایگاه های علمی بین المللی)». فصلنامه آموزش مهندسی ایران. سال 13. شماره 50. صص. 105-122.
زارع بنادکوکی، محمدرضا، محمدصالح اولیاء و نرگس منتظری هدش. 1392. «پیش بینی روند پژوهش‌های مهندسی صنایع با استفاده از تحلیل سری‌های زمانی. مجله مهندسی صنایع و مدیریت شریف». سال 29. شماره 1. صص. 87-100.
سنایی، اردشیر. 1390. ارزیابی مشارکت و همکاری علمی و آموزشی دانشگاه آزاد اسلامی با دیگر دانشگاههای جهان بر اساس معیارهای بین المللی. طرح پژوهشی. مرکز تحقیقات استراتژیک مجمع تشخیص مصلحت نظام.
شیری، روح الله و غلامرضا فدائی. 1390. «بررسی میزان همکاری های علمی دانشگاههای علوم پزشکی تیپ یک در سطح ملی و بین المللی براساس مدارک نمایه شده در پایگاه ISI بین سال های 2004 تا 2008». فصلنامه تحقیقات اطلاعرسانی و کتابخانه‌های عمومی. شماره 66. شماره 3. صص. 455-475.
طباطبایی، سیدعلی. 1392. «راهکار های ارتقای همکاری های علمی بین المللی در نظام آموزش عالی کشور». فصلنامه راهبرد. سال 22. شماره 69. صص. 215-245.
عرفانمنش، محمدامین. 1396. «تاثیر همکاری های بین المللی پژوهشی بر کیفیت تولیدات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران». نشریه مدیریت سلامت. سال 20. شماره 69. صص. 42-56.
نوروزی چاکلی، عبدالرضا و مینا رضایی.1393. «شناسایی و اعتبارسنجی شاخص‌های ارزیابی بهره‌وری پژوهشی پژوهشگران ایران». پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات. سال 30. شماره 1. صص. 3-39. 
نیککار، ملیحه و نیلوفر برهمند. 1393. «همکاری علمی بین المللی در میان اعضای هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز در فاصله سال های 2005-2011 در پایگاه Web of Science». نشریه مدیریت اطلاعات سلامت. سال 11. شماره 4. صص. 454-463.
وحدتزاد، محمدعلی و دیگران. 1396. «تحلیلی بر رتبه‌بندی دانشگاه‌های ایران با استفاده از شاخص‌های علم‌سنجی». پژوهشنامه پردازش و مدیریت اطلاعات. سال 33. شماره 1. صص. 117-160.
 
References
Ahmadi, Elham, Farideh Osareh and Gholamreza Heidari. 2015. “Identification and Analysis the Motivating and Inhibiting Factors of Scientific Collaboration of Faculty Members in Local, National and International Levels in Shahid Chamran University and Jundishapur University of Medical Sciences in Ahvaz (Persian).” Health Information Management. vol. 12. no. 2. pp. 183-192. https://www.sid.ir/fa/journal/ViewPaper.aspx?id=320767
Aldieri, Luigi, Maxim Kotsemir and Concetto Paolovinci. 2018. “The Impact of Research Collaboration on Academic Performance: An Empirical Analysis for Some European Countries.” Socio-Economic Planning Sciences. vol. 62. pp. 13-30. [DOI:10.1016/j.seps.2017.05.003]
Al, Umit, et al. 2012. “Collaboration of Turkish Scholars: Local or Global?” Collnet Journal of Scientometrics and Information Management. vol. 6. no. 1. pp. 145-159. [DOI:10.1080/09737766.2012.10700930]
Arasteh, Hamid Reza. 2008. “A Framework for Developing a Scientific Map of the Country: System Approach (Persian).” Rahyaft. no. 40. pp. 5-15. https://www.magiran.com/paper/556583
Arasteh, Hamid Reza, and Neda Esmaeilnia. 2011. “Internationalization of Universities: A Response to Future Facts and Challenges (Persian).” Paper presented at: The First International Conference on Management, Foresight, Entrepreneurship and Industry in Higher Education (18-19 May). Sanandaj, Iran. https://www.civilica.com/Paper-IICMFEIHE01-IICMFEIHE01_035.html
Asnafi, Amir Reza, and Maryam Pakdaman Naeini. 2015. “A Survey on Scientific Collaboration Rate in Earthquake Engineering and Seismology Researcher in SEE International Conference During 1991-2011 (Persian).” Iranian Journal of Engineering Education. vol. 16. no. 64. pp. 135-150.  [DOI:10.22047/ijee.2015.7964].
Berchin, Issa Ibrahim, et al. 2018. “The Importance of International Conferences on Sustainable Development as Higher Education Institutions’ Strategies to Promote Sustainability: A Case Study in Brazil.” Journal of Cleaner Production. vol. 171. pp. 756-772. [DOI:10.1016/j.jclepro.2017.10.042]
Ciminiab, Giulio, Andrea Zaccariab and Andrea Gabrielli. 2016. “Investigating the Interplay between Fundamentals of National Research Systems: Performance, Investments and International Collaborations.” Journal of Informetrics. vol. 10. no. 1. pp. 200-211. [DOI:10.1016/j.joi.2016.01.002]
Erfanmanesh, Mohammad Amin. 2017. “The Impact of International Research Collaboration on the Quality of Scholarly Output of Tehran University of Medical Sciences. (Persian).” Journal of Health Administration. vol. 20. no. 69. pp. 42-56. http://jha.iums.ac.ir/article-1-2259-en.html
Foladori, Guillermo, et al. 2012. “Mexico–U.S. Scientific Collaboration in Nanotechnology.” Frontera norte. vol. 24. no. 48. pp. 145-164. http://www.scielo.org.mx/scielo.php?pid=S0187-73722012000200006&script=sci_arttext&tlng=en
Haddad, Eduardo A, Mena-Chalco Jesús P and Otávio J. G Sidone. 2017. “Scholarly Collaboration in Regional Science in Developing Countries: The Case of the Brazilian Real Network.” International Regional Science Review. vol 40. no. 5. pp. 500-529. [DOI:10.1177/0160017615614898]
Hassanzade, Mohammad, and Solmaz Baghaei. 2010. “Scientific Community, Scientific Relations and Co-Authorship (Persian).” Rahyaft. vol. 19. no. 44. pp. 37-41. http://rahyaft.nrisp.ac.ir/article_13484.html
Horta, Hugo, and Maria Teresa Patrício. 2016. “Setting-up an International Science Partnership Program: A Case Study between Portuguese and US Research Universities.” Technological Forecasting and Social Change. vol. 113. pp. 230-239. [DOI:10.1016/j.techfore.2015.07.027]
Lu, Xiaoli, and Cuifeng Ma. 2017. “Mapping Research Collaboration Network of International Methane Hydrate Research.” Procedia Computer Science. vol. 122. pp. 820-825. [DOI:10.1016/j.procs.2017.11.442]
Noroozi Chakoli, Alireza, and Mina Rezaei. 2014. “Scientometrics, International Special Indexes, Scientific Productivity Evaluation. (Persian).” Iranian Journal of Information Processing and Management. vol. 30. no. 1.  pp. 3-39. http://jipm.irandoc.ac.ir/article-1-2546-en.html
Ostadzadeh, Zahra. 2005. “Scientific Relations between Universities Inside and Outside the Country (Persian).” Rahyaft. no. 35. pp. 74-82. http://rahyaft.nrisp.ac.ir/article_13400.html
Rezaei, Mina, and Abdolreza Noroozi Chakoli. 2015. “The Identification and Accreditation of the Research Productivity Evaluation Indicators of Iran Universities (Persian).” Journal of Academic Librarianship and Information Research. vol. 49. no. 2. pp. 213-237. https://jlib.ut.ac.ir/article_56984.html
Royle, Jo, et al. 2007. “An Examination of Trends in Chinese Co-Authorship.” Publishing in International Journals. vol. 71. no. 1. pp. 59-86. [DOI:10.1007/s11192-007-1648-5]
Sanai, Ardeshir. 2011. Evaluation of participation and scientific and educational cooperation of Islamic Azad University with other universities in the world based on international standards (Persian). Research Project. Center for Strategic Research of the Expediency Discernment Council.
Shiri, Ruhollah, and Gholamreza Fadaie. 2011. “Evaluating the Scientific Collaborations among Type-1 Medical Sciences Universities at National and International Levels Based on Indexed Documents in ISI Web of Knowledge during 2004-2008. (Persian).” Research on Information Science & Public Libraries. vol. 17. no. 3. pp. 455-475. http://publij.ir/article-1-123-en.html
Tabatabaee, Seyed Ali. 2014. “Approaches to Enhancing International Cooperation in Iran´s Higher Education System (Persian).” Scientific Research Journal of Rahbord.  vol. 22. no. 69. pp. 215-245. http://rahbord.csr.ir/WebUsers/rahbord/UploadFiles/OK/139409091157285000236-F.pdf
Vahdatzad, Mohammad Ali, et al. 2017. “The Analysis of Iranian Universities Ranking Using the Scientometric Indicators. (Persian).” Iranian Journal of Information Processing and Management. vol. 33. no. 1. pp. 117-160. http://jipm.irandoc.ac.ir/article-1-3161-en.html
Wilsdon, James, et al. 2011. “Knowledge, Networks and Nations: Global Scientific Collaboration in the 21st Century.” US University of Sussex [Internet]. http://sro.sussex.ac.uk/id/eprint/45410/
Zare Banadkoki, Mohammad Reza, Mohammad Saleh Olia and Narges Montazeri Hedesh. “Forecasting the Trend of Industrial Engineering Research Using Time Series Analysis. (Persian).” Industrial Engineering & Management Sharif. vol. 29. no. 1. pp. 87-100. https://www.magiran.com/paper/1203248?lang=en